05 gyanamrit may 14

Page 1



Dece=le-met®eer

mebpe³e keÀer keÀuece mes ..

ceOegj yevees ceOeg ceW SkeÀ Ssmee DeekeÀ<e&Ce nw efkeÀ

GmekesÀ Heeme Deeleer nw~ Deleë ³eeo jns ueesie GmekeÀe mJeeo uesvee ®eenles nQ Deewj efkeÀ otmejeW keÀes megKe osves mes, oeve keÀjves GmekesÀ jme Deewj MeefkeÌle mes Deeveefvole mes, GvekeÀer mesJee keÀjves mes leLee HegC³e nesves kesÀ efueS GmekeÀer Deesj efKeb®es ®eues keÀjves mes ner DeHeves ceve ceW Yeer n<e& neslee nw peeles nQ, Jewmes ner ceOegjlee ceW Yeer SkeÀ Deewj nef<e&le ceveg<³e kesÀ cegKe mes Ssmee DeekeÀ<e&Ce nw efkeÀ ueesie ceOegj Je®eveeW MeerleuekeÀejer leLee ceOegj Je®eve keÀes megveves kesÀ efueS ueeueeef³ele jnles nQ efvekeÀueles nQ~ ke̳eeWefkeÀ Gmemes GvnW yengle megKe efceuelee nce meye keÀnles nQ, ``efnvotnw~ FmeefueS efMeJe yeeyee keÀnles nQ, cegefmuece-efmeKe-F&meeF&, meye DeeHeme ceW `ceOegj yevees, ceerþs yevees DeLeJee #eerj- nQ YeeF&-YeeF&'' Hejvleg Fve meye YeeF³eeW KeC[ yevees ke̳eeWefkeÀ ceOegjlee ner SkeÀlee keÀe SkeÀ yeeHe keÀewve nw efpemekeÀer SkeÀ cele Deewj mvesn ueeleer nw efpememes megKe-Meeefvle Hej nceW ®euevee leLee SkeÀ-cele nesvee nw~ oesveeW Dee peeles nQ~' ³en ve peeveves kesÀ keÀejCe Deepe DeeHeme ceW ³eefo keÀesF& [ekeÌìj jesieer keÀes De®íer SkeÀ-otmejs mes ve]HeÀjle nw Deewj SkeÀDeew<eefOe os Hejvleg ceOegj Je®eveesW mes ve otmejs keÀes Ketveer DeeBKeeW mes osKeles nQ~ yeesuekeÀj keÀæ[keÀ keÀj leLee keÀæ[Jee SkeÀ yeeHe keÀes peeveves mes ner DeeHeme ceW yeesues lees jesieer GmekeÀer ef®eefkeÀlmee íesæ[ YeeF&-YeeF& keÀe mecyevOe pegìlee nw Deewj peelee nw DeLeJee Hetje ueeYe veneR ues SkeÀcele efveOee&efjle neslee nw~ Heelee~ Fmeer He´keÀej, SkeÀ meceepe-mesJeer, ³en peevevee Yeer peªjer nw efkeÀ ³en yengle mesJee keÀjles ngS Yeer ³eefo Meerleue YeeF&-YeeF& keÀe H³eeje veelee `DeeeflcekeÀ' leLee ceOegj J³eJenej veneR keÀjlee lees mecyevOe mes nw~ FmekesÀ efueS ³eeo jKeW ueesie Gmemes otj Yeeieles nQ~ efkeÀmeer efkeÀ nce meYeer SkeÀ ner F&MJej efHelee kesÀ %eeveJeeve leLee ªneveer mesJekeÀ kesÀ efueS ye®®es nQ, SkeÀ ner F&MJejer³e kegÀue kesÀ nQ lees ceOegjlee Deewj Meerleuelee kesÀ iegCe Deewj F&MJej lees H³eej keÀe meeiej nw Deleë Del³evle DeeJeM³ekeÀ nQ Jevee& Gme ªKes nce meYeer keÀes Yeer DeeHeme ceW H³eej mes, Deewj keÀæ[Jes J³eefkeÌle mes ªKee %eeve keÀewve YeeF&-YeeF& keÀer lejn yengle mvesn³egkeÌle megvevee ®eensiee? J³eJenej keÀjvee nw~ YeieJeeve efMeJe Fme mebmeej ceW ceveg<³e otmejeW keÀes pees keÀnles nQ, ceerþs ye®®ees, Deye ceQ DeeHe ogKe oslee nw, Jen GmekesÀ Heeme ueewìkeÀj meyekeÀes mele³egieer He´sce Yejer ogefve³ee ceW ues Deelee nw pewmes efkeÀ iegcyeo ceW yeesueves Jeeues peeves Dee³ee nt@b Deleë yengle-yengle ceOegj J³eefkeÌle keÀer DeHeveer DeeJee]pe ueewìkeÀj yevees~ 

J³eJeneefjkeÀ meewvo³e&

(mecHeeokeÀer³e) .....................4

He´Mve nceejs, GÊej oeoer peer kesÀ .6 meef®e$e mesJee mecee®eej ...........8  F&MJejer³e keÀejesyeej ceW ...........9  `He$e' mebHeeokeÀ kesÀ veece ........11  GvekeÀe J³eefkeÌlelJe ªneefve³ele ..12  cesjs peerJeve meeLeer ..............14  DeefJeveeMeer Heg$e efceuee ..........15  oJeeDeeW keÀer oJee ..............16  efJeMes<e met®evee .................17  cegjueer kesÀ yeesue................18  yesno keÀe mebv³eeme .............19  Deefveêe mes cegefkeÌle .............20  HejceefHelee Hejceelcee keÀe He´sce ...22  keÀceer keÀes iegCe ceW yeouees .......23  efJeMJe SkeÀ HeefjJeej ...........24  oes Kepeeves ....................26  cegmekeÀjeDees-ceewle keÀes YeieeDees .27  meef®e$e mesJee mecee®eej .........28  DeefYeJeeove ...................30  Þe×ebpeefue ....................31  meef®e$e mesJee mecee®eej .........32  DeeJeM³ekeÀ met®evee ...........34 meom³elee MegukeÀ 

Yeejle Jeeef<e&keÀ DeepeerJeve %eeveece=le 100 /- 2,000/Jeu[& efjv³egDeue 100/- 2,000/efJeosMe %eeveece=le 1,000 /- 10,000/Jeu[& efjv³egDeue 1,000/- 10,000/MegukeÀ kesÀJeue `%eeveece=le' DeLeJee `o Jeu[& efjv³egDeue' kesÀ veece mes [^eHeÌì ³ee ceveerDee@[&j Üeje Yespeves nsleg Helee nwmebHeeokeÀ, DeesceMeeefvle efHe´befìbie He´sme, %eeveece=le YeJeve, MeeefvleJeve- 307510 (Deeyet jes[) jepemLeeve~ MegukeÀ kesÀ efueS mecHeke&À keÀjsW 09414006904, 09414423949 hindigyanamrit@gmail.com


mecHeeokeÀer³e ..

ì`dhmoaH$ gm¡ÝX`© ce veg<³e

keÀe yeenjer J³eefkeÌlelJe megvoj keÀHeæ[eW, meewvo³e& He´meeOeveeW leLee ienveeW mes ®ecekeÀ Gþlee nw Hejvleg DeevleefjkeÀ meewvo³e& keÀes efveKeejves kesÀ efueS He´sce, o³ee, meodYeeJevee, mevlees<e, vece´lee, mel³elee pewmes iegCe ®eeefnSB~ Fme mebmeej ceW Ssmes HejceYeei³eMeeueer ueesie Yeer nQ efpevekesÀ Heeme DeevleefjkeÀ Deewj yeenjer oesveeW He´keÀej kesÀ meewvo³e& nQ, Ssmes Yeer nQ efpevekesÀ Heeme kesÀJeue SkeÀ ner He´keÀej keÀe meewvo³e& nw Deewj Ssmes Yeer nQ efpevekesÀ Heeme oesveeW ner He´keÀej kesÀ meewvo³e& veneR nQ~ efkeÀmeer keÀer kegÀªHelee keÀer vekeÀue ve keÀjW ceeve ueerefpeS, nce SkeÀ J³eefkeÌle mes efceues, efceueves Hej Gmeves DeHesef#ele mvesn, meodYeeJevee, ceeve Deewj efMe<ìe®eej keÀe He´oMe&ve veneR efkeÀ³ee, nceW þsme ueieer Deewj mees®e efue³ee efkeÀ þerkeÀ nw, Deeies keÀYeer ³en Yeer ncemes efceueves DeeSiee lees nce Yeer Fmemes Ssmee ner ªKee Deewj mvesnjefnle J³eJenej keÀjWies~ pewmee efkeÀ nceves THej keÀne, mvesn, meodYeeJevee, ceeve, vece´lee, efMe<ìe®eej Deeefo nceejs DeevleefjkeÀ meewvo³e& keÀes efveKeejles nQ Hejvleg Fme J³eefkeÌle kesÀ Heeme ³en megvojlee veneR nw lees ke̳ee Gmes osKekeÀj, nce Yeer DeHevee meewvo³e& Oetefceue keÀj oW, GmekesÀ iegCenerve J³eJenej keÀe DevegkeÀjCe keÀjles ngS ke̳ee DeHeves Yeer iegCeeW keÀes íesæ[ oW! ³eefo keÀesF& 4

J³eefkeÌle efyeukegÀue meeOeejCe, Hegjeves keÀHeæ[s Henves ngS ncemes cegueekeÀele keÀjs lees ke̳ee nce Ssmee efveCe&³e ues uesles nQ efkeÀ Deieueer yeej nce Yeer efyeukegÀue meeOeejCe, Hegjeves keÀHeæ[s HenvekeÀj Fmemes efceueWies~ veneR vee~ Gme mece³e lees nce ³ener mees®eWies efkeÀ Fme efye®eejs kesÀ Heeme lees yeefæ{³ee keÀHeæ[s nQ ner veneR, ³en nw ner iejerye, cegPes Fme pewmee Leesæ[s ner yevevee nw, cegPes YeieJeeve ves pees De®íe Henveves keÀes efo³ee nw, Jener HenvetBiee~ peye nce yeenjer meevwo³e& mes jenfle J³eekfelÌe keÀe DevekgeÀjCe keÀjkeÀs DeHevee yeenjer meevwo³e& veneR eyfeiee[ævee ®eenles lees ekfeÀmeer keÀer DeevleejfkeÀ keÀgªHelee keÀer vekeÀue ke³ÌeeW keÀjvee ®eenles n?Q DeevleejfkeÀ meevwo³e& ceW Gme pemwee iejeyre ke³ÌeeW yevevee ®eenles n?Q nceW ³en mee®sevee nw ekfeÀ FmekeÀs Heeme H³eej, mvens, meoYdeeJevee pemwes ieCgeeW keÀer iejeyreer nw FmeeufeS ³en cePges veneR os jne nw Hej ceQ lees Fve ieCgeeW ceW mecHevve n,Bt peye Yeer ³en cePge mes ecfeuee keÀjisee, ceQ Fmes Fve ieCgeeW keÀer ecfeþeme mes Yej oiBtee leeekfeÀ ³en Yeer ieCgeeW ceW Deceejr nes peeS~ ³eeo jn,s ekfeÀmeer keÀer yejgeF& keÀes e®feÊe Hej jKeves mes DeHeveer De®íeF& keÀes ien´Ce ueie peelee n~w ien´Ce mes ye®eeves keÀs eufeS DeHeveer De®íeF& keÀes cep]eyelteer mes HekeÀ[æs jnes leeekfeÀ GmekeÀer yejgeF&& keÀes ien´Ce ueiekeÀj GmeceW De®íeF& peeiel=e nes peeS~

peerJeve leHem³ee keÀjkesÀ ner efveKejlee nw

DeJeiegCe keÀce keÀj osles nQ ceeveJe keÀe cetu³e Jele&ceeve ³egie ceW Kesleer-yeeæ[er kesÀ efueS megefJeOeepevekeÀ ceMeerveW Dee ieF& nQ~ Deveepe efvekeÀeueves keÀe keÀece Fve ceMeerveeW mes lJeefjle ieefle mes nes peelee nw~ ceMeerveeW Üeje SkeÀ lejHeÀ Deveepe efíuekeÀeW mes Deueie neslee peelee nw, otmejer lejHeÀ mes GvnW HeÀìeHeÀì yeesjeW ceW Yej efue³ee peelee nw~ ceMeerveeW kesÀ Deeves mes Henues kesÀ mece³e ceW Deveepe efvekeÀeueves ceW ceeveJeer³e Þece yengle p³eeoe ueielee Lee~ Fleves Þece kesÀ yeeo Yeer efvekeÀeues ieS oeveeW ceW efceìdìer, kebÀkeÀæ[, eflevekesÀ Deeefo keÀe efceÞeCe nes ner peelee Lee~ efpeve oeveeW ceW kebbÀkeÀæ[ neW GvekeÀe cetu³e Yeer keÀce nes peelee nw~ GvekeÀer meHeÀeF& ceW cesnvele yengle ueieleer nw~ FmekesÀ efueS SkeÀ mLeeve Hej efmLej neskeÀj yewþvee Heæ[s, ceve Deewj DeeBKeeW keÀer SkeÀeie´lee mes SkeÀ-SkeÀ oeves keÀes osKevee Heæ[s, GveceW efceues kebÀkeÀæ[eW keÀes SkeÀ-SkeÀ keÀjkesÀ yeenj HeWÀkeÀvee Heæ[s~ leye peekeÀj Jen Devve YeieJeeve Deewj mJe³eb keÀes Yeesie ueieeves ³eesi³e yevelee nw~ ceeveJe peerJeve ceW Yeer, ³eefo Gmes meeJeOeeveerHetJe&keÀ Heeuevee vee efceues, GmekeÀer HejJeefjMe kesÀ nj Henuet ö Keeve-Heeve, Heæ{eF&, mebie, ceveesjbpeve, Kesue-ketÀo Deeefo Hej mecegef®ele O³eeve ve efo³ee peeS lees DeJeiegCe, yegjeF&, J³emeve Deeefo efcekeÌme nes peeles nQ Deewj GmekeÀer Je<e& 49/ DebkeÀ 11


%eeveece=le

keÀercele keÀes keÀce keÀj osles nQ~ keÀer lejn peerJeve ceW Heæ[s kebÀkeÀæ[eW keÀes %eeve kesÀ osKeves Deewj megveves kesÀ meeOeve Yeer efvekeÀeueves ceW Yeer yengle Þece Deewj mece³e ncesMee DeHeves Heeme jKeW~ uecyes mece³e Glejvee Heæ[lee nw Yeerlej Deveepe kesÀ meeLe efceues keÀeræ[eW, osvee nw~ Ssmee keÀjves kesÀ yeeo peerJeve keÀer lekeÀ pewmes cegKe keÀes keÀæ[Jee veneR jKeles yeeueeW, eflevekeÀeW, kebÀkeÀæ[eW keÀer lejn keÀercele yeæ{ peeleer nw~ DeJeiegCe Fmeer He´keÀej ceve keÀer keÀæ[Jeenì keÀes ceeveJe peerJeve ceW efcekeÌme nes ieF& yegjeF³eeW, efvekeÀeueves mes iegCeeW keÀes Devoj He´JesMe yeveeS vee jKeW, Gmes Yeer meceeHle keÀj oW~ keÀce]peesefj³eeW keÀes Yeer Henues Keespevee keÀjves keÀer peien efceue peeleer nw Deewj %eeve-oHe&Ce ceW osKe J³eJeneefjkeÀ meewvo³e& þerkeÀ keÀj ueW Heæ[lee nw~ Yeerlej GlejkeÀj, mebkeÀuHeeW ceeveJe peerJeve G®®e mes G®®elej Deewj keÀer keÌJeeefueìer keÀes ®eskeÀ keÀjkesÀ, ³en G®®elece neslee peelee nw~ Deepe keÀs mece³e ceW yeenjer meeOeveeW ceve keÀer keÀæ[Jeenì keÀes OeesueW peevevee neslee nw efkeÀ cesjs mebkeÀuHe efkeÀme Deejw HeoeLeeX keÀes mepeeve,s meJbeejve,s GÎsM³e mes Gþ jns nQ, ³es mebkeÀuHe HeoeLeeX peye keÀYeer ieueleer mes keÀesF& keÀæ[Jeer ®ecekeÀeves ceW mece³e, Oeve Deejw MeekfelÌe kesÀ DeekeÀ<e&Ce kesÀ nQ? ceveg<³eeW kesÀ ®eerpe cegKe ceW ®eueer peeleer nw lees cegKe J³eLe& ieJbee³es pee jns n~Q J³eLe& peeves Jeeueer DeekeÀ<e&Ce kesÀ nQ? ³ee efHeÀj keÀece®eesjer, keÀæ[Jee nes peelee nw Hejvleg nce legjvle FvneR MeekfelÌe³eebs keÀes ³eeof J³eJeneejfkeÀ keÀÊe&J³e GuuebIeve, Hegjeveer yeerleer ngF& kegÀuuee keÀjkesÀ Gme keÀæ[Jeenì keÀes Oees meevwo³e& keÀes ye{æeves keÀer eofMee ceW evfeJeMse J³eLe& yeeleeW kesÀ ³ee yeouee uesves kesÀ nQ~ osles nQ Deewj Fmemes Yeer Deeies, legjvle ekfeÀ³ee pee³es lees ceeveJe peeJreve yenlge Fme He´keÀej kesÀ ®egveeJe kesÀ yeeo nce GvnW keÀesF& ceerþer ®eer]pe cegKe ceW jKekeÀj cegKe Deevevooe³eer nes mekeÀlee n~w SkeÀ íeìser DeHeves peerJeve mes Gæ[e osves keÀe ¢æ{ keÀes efceþeme mes Yej uesles nQ Deewj efHeÀj keÀneveer keÀe meej Fme Hek´eÀej nw ekfeÀ SkeÀ mebkeÀuHe uesles nQ efkeÀ Deepe kesÀ yeeo nce nceW ³eeo Yeer veneR jnlee efkeÀ nceves jepee ves yenlge-mes ueeiseeW keÀes yelev&e yeeìBs DeHeveer ¢ef<ì-Je=efÊe keÀes efmLej jKeWies, keÀæ[Jee Kee³ee Yeer Lee~ Fmeer He´keÀej, Deejw keÀne ekfeÀ pees keÀeFs& DeHeves yelev&e keÀes DecegkeÀ DeekeÀ<e&Ce ceW veneR HeBÀmeWies, Ssmee Yeer nes peelee nw efkeÀ efkeÀmeer ves yenlge p³eeoe ®ecekeÀekeÀj uee³eisee, Gmes DecegkeÀ He´keÀej keÀe vekeÀejelcekeÀ ef®evleve keÀæ[Jee yeesuee, nceeje ceve keÀæ[Jeenì mes Fveece eof³ee pee³eisee~ evfeeMq®ele eofve peye veneR keÀjWies Deeefo-Deeefo~ Yej ie³ee Deewj Jees keÀæ[Jeenì keÀF& efoveeW meYeer SkeÀe$fele nSg lees meYeer keÀs yelev&e lekeÀ yeveer Yeer jner, Fmemes ceve keÀe megketÀve SkeÀ-me-sSkeÀ ®ecekeÀ jns Le~s peye jepee ceeveJe yeve peelee nw iee³eye nes ie³ee~ Ssmes ceW legjvle keÀesF& ves GvekeÀs Deobj PeekbeÀe lees ieobieer ecfeuee~r G®®e mes G®®elece Fme keÀe³e& ceW yengle cesnvele ueieleer nw megKeo Deewj keÀu³eeCekeÀejer yeele Heæ{ ueW keÀsJeue SkeÀ ner yelev&e Lee pees Yeelrejke̳eeWefkeÀ ³es mebmkeÀej ieeWo keÀer lejn ³ee megve ueW leeefkeÀ ceve keÀer keÀæ[Jeenì yeenj meceeve ªHe mes ®ecekeÀ jne Lee~ Deelcee mes ef®eHekesÀ nesles nQ~ DeveskeÀ Oegue peeS~ pewmes cegKe keÀes ceerþe mJeeo jepee ves Gmes Fveece keÀe me®®ee Hee$e ceevee~ pevceeW mes ³ee Fmeer pevce ceW uecyes mece³e mes ®eKeeves kesÀ efueS lejn-lejn keÀer ®eer]peW nceejs Yeelrej ke³Ìee Yeje n,w Gmeer mes nceeje keÀce& ceW Dee-Dee keÀj keÀeHeÀer ¢æ{ nes ieS (ceerþs KeeÐe HeoeLe&) DeHeves Heeme jKeles nQ J³eJenej yevelee n~w pemwes Hee´lfeeofve mLeute nesles nQ FmeefueS SkeÀ yeej lees ueielee nw Gmeer He´keÀej ceve keÀes keÀæ[Jeenì mes oHeC&e ceW oKsekeÀj nce DeHeves yeeue meJbeej yeerceejer HekeÀæ[ ceW Dee ieF& Deewj meceeHle ye®eeves kesÀ efueS, ceve keÀes megketÀve osves uelses n,Q keÀHe[æs J³eJeemqLele keÀj uelses nQ nes ieF& Hej Leesæ[e-mee DemeeJeOeeve nesles Jeeueer, efceþeme mes Yej osves Jeeueer Fmeer Hek´eÀej Hee´lfeeofve %eeve-oHeC&e ceW ner efHeÀj GmekesÀ DebMe mes JebMe GlHevve nes F&MJejer³e %eeve keÀer yeeleW, TB®es efJe®eej, oKsekeÀj J³eJeneejfkeÀ meevwo³e& keÀes Yeer peelee nw~ Deleë KeeÐe ceW Heæ[s kebÀkeÀæ[ F&MJejer³e %eeve keÀer HegmlekeWÀ, F&MJejer³e þekreÀ keÀj uevsee ®eeenfS~  5 ceF& 2014 meodJ³eJenej Deewj HejesHekeÀej meJe& keÀueeDeeW ceW Þes<þ keÀuee nw


He´Mveë- DeeHe DeHeves ³eesieeY³eeme keÀe DevegYeJe megveeF³es? GÊejë- ceQ ³eesie ceW Devoj keÀer meHeÀeF&

keÀjleer ntB ke̳eeWefkeÀ efoue meeHeÀ nesieer leye lees yeeyee Dee³esiee vee~ Iej ceW meHeÀeF& veneR keÀjWies uesefkeÀve ceefvoj ceW peekesÀ meHeÀeF& keÀjWies~ efueKes-heæ{s yeæ[s ueesie Yeer ieg©Üejs ceW pee keÀjkesÀ kegÀí Yeer mesJee keÀjkesÀ KegMe nes peeles nQ~ meHeÀeF& keÀe keÀece keÀjves keÀes Dehevee Yeei³e mecePeles nQ~ lees henues ncekeÀes ³eeo ceW jnkeÀj Deheves efoue keÀer, ceve keÀer meHeÀeF& keÀjveer nw~ meHeÀeF& keÀjles nQ lees KegMeer nesleer nw, yeæ[e De®íe ueielee nw~ ³eeo ceW jnves kesÀ efueS henues mLetue-met#ce meHeÀeF& ®eeefnS~ meHeÀeF& kesÀ yeeo ceQ ®eskeÀ keÀjleer ntB, cesje mebkeÀuhe kewÀmee nw? peye vekeÀejelcekeÀ mebkeÀuhe neslee nw lees ke̳ee neue neslee nw? yeouee efue³es efyevee jn veneR mekeWÀies~ otmeje mebkeÀuhe nw J³eLe&~ Deye njskeÀ ³en ®eskeÀ keÀjs efkeÀ HeÀeuelet mebkeÀuhe ceW efkeÀlevee mece³e peelee nw? hegjeveer Deewj hejeF& yeeleeW ceW efkeÀleves mebkeÀuhe ®eueles nQ? leermejs nQ meeOeejCe mebkeÀuHe~ ³es Yeer 6

neWies DeefYeceeve kesÀ JeMe, keÀjvee Leesæ[e, efoKeeJee p³eeoe... GmeceW ner Jees KegMe nQ~ hee@efpeefìJe ceW yengle-yengle HeÀe³eoe nw~ Flevee HeÀe³eoe nw, kewÀmeer Yeer yeele nes, Gmes `uesì iees' (peeves oes) keÀj mekeÀles nQ~ Deye ke̳ee keÀjves keÀe nw? hee@efpeefìJe~ Þesÿ mebkeÀuhe mes %eeve OeejCe nes pee³esiee Deewj yeeyee mes ³eesie De®íe ueie pee³esiee~ yegef× ceW mebiece keÀe %eeve De®íe nesves mes keÀuheJe=#e kesÀ veer®es yeeyee-ceccee kesÀ meeLe yew" lehem³ee keÀj jns nQ~ He´Mveë- yesefHeÀke´À yeeoMeen keÀer efveMeeefve³eeB keÀewve-meer nQ? GÊejë- ³eeo Deewj mesJee oesveeW Þes<þ

keÀece nQ~ YeieJeeve me®e kesÀ DeJeleej nQ~ efpemekesÀ keÀejesyeej ceW me®®eeF& nw Deewj mebkeÀuheeW ceW heefJe$elee nw Jees mee#eeled yeehe meceeve yeve mekeÀlee nw~ efpemekesÀ mebkeÀuheeW ceW keÀesF& ogKe Jee eE®elee veneR, megKeMeeefvle-Òesce ner nw Jener Deelcee yesefHeÀ¬eÀ yeeoMeen yeve mekeÀleer nw~ lees Ssmee heg©<eeLe& keÀjes pees `ceQ yeehe meceeve DeJeleefjle Deelcee ntB', ³en DevegYeJe keÀj mekeÀes~ mesJee ceW Yeer megKe leYeer

efoJ³elee ner mel³elee keÀer HejKe nw

efceuelee nw peye Devoj ceW l³eeie Je=efÊe nw, peerJeve ceW lehem³ee nw efHeÀj mesJee Yeues keÀjes~ mesJee keÀjes Deewj l³eeie Je=efÊe ve nes, lehem³ee ve nes lees KegMeer veneR nesieer, MeefkeÌle veneR efceuesieer~ mevlegä jnves kesÀ efueS menveMeefkeÌle nes, menveMeefkeÌle kesÀ efueS Oeerjpe nes~ Oeerjpe keÀe HeÀue ceer"e neslee nw~ keÀesF& Yeer keÀejCe mes Oew³e& ítìe, menveMeefkeÌle veneR jner lees mevlegä keÀneB jnWies? FmeefueS yeeyee keÀnles, kegÀí Yeer nes pee³es, kewÀmeer Yeer keÀesF& yeele nes.. efHeÀj Yeer mevlegä jnvee nw, mevlegä keÀjvee nw~ mevlegälee keÀe Jee³eye´sMeve HewÀueevee nw~ mevlegälee keÀer MeefkeÌle keÀe mebie Ssmee oes pees kewÀmeer Yeer Demevlegä Deelcee kesÀ peerJeve ceW heefjJele&ve Dee pee³es~ Fleveer Devoj ceW efJeue heeJej nes pees kewÀmeer Yeer Deelcee keÀes yeoueves keÀer YeeJevee nes~ He´Mveë- veeje³eCeer veMee keÀye cenmetme neslee nw? GÊejë- ³eesie keÀer ueieve keÀer Deefive Ssmeer

nes pees meYeer keÀer, meye keÀcepeesefj³eeB Kelce nes pee³eW~ osn, mecyevOe, ogefve³ee meye heje³es nQ, cesjs veneR nQ~ cesje lees SkeÀ Je<e& 49/ DebkeÀ 11


%eeveece=le

efMeJeyeeyee otmeje ve keÀesF&~ peye cesje SkeÀ nw, lees ceQ keÀewve ntB? henues cegefkeÌle efHeÀj peerJevecegefkeÌle FmeefueS Þeerue#ceerÞeerveeje³eCe keÀes meeceves jKeles nQ~ pewmes ye´ïeeyeeyee keÀes Ieæ[er-Ieæ[er mce=efle ceW Lee, ceQ ke=À<Ce yeveves Jeeuee ntB, Gme Ieæ[er yeeyee veeje³eCeer veMes ceW efoKeeF& heæ[les Les, GveceW veeje³eCe kesÀ mele³egieer mebmkeÀej DevegYeJe nesles Les~ ncekeÀes Yeer yeeyee Deheves meceeve yeveevee ®eenles nQ~ Jes efmeKeeles nQ, pewmes ceQ yeve jne ntB, legce Yeer yevees, ³ener jepe³eesie nw~ ceve Deewj keÀcexefvê³eeW kesÀ JeMe nQ, iegueece nQ lees jepe³eesie veneR nw~ ³eesie ueieeles nQ hej jepeeF& veMee veneR nw~ Deiej ceve Deewj keÀcexeqvê³eeB efyeukegÀue Dee@[&j ceW nQ lees veeje³eCeer veMee ®eæ{lee nw~ He´Mveë- Þeer ue#ceer-Þeer veeje³eCe meceeve yeveves kesÀ efueS ke̳ee OeejCee nw? GÊejë- ÞeejreOe-sÞeekreÀ=<Ce cejgueer keÀer

peeJreve peevres Jeeuee ner jepe³eeiseer n~w me®®eeF,& Òecse mes Dehevehseve keÀer HeÀeeruEeie nw Deejw keÀeFs& yeele HeÀeeruEeie ceW veneR n~w eofue yenlge KeMge Deejw cepeyelte n,w Yeues keÀeFs& iemgmee keÀj~s pees eofue keÀes KeMge jKeves Jeeuee nw GmekeÀs meeceves keÀeFs& Yeer Dee³eisee lees Jen GmekeÀs Yeer eofue keÀes KeMge keÀjisee~ yeeyee ®eenles n,Q Deeheme ceW ecfeue keÀjkeÀs jnW lees yenlge De®íe n~w keÀceexvfê³eeW Üeje keÀce& Smsee keÀjW pees keÀceel&eelre yeve~W Þeÿ s keÀce& ne~s Iej peeves keÀs eufeS keÀceel&eelre emfLeelfe ®eeenfS~ mele³eige ceW peeves keÀs eufeS Þeÿ s keÀce& ®eeenfS~B keÀce& ye[æs yeueJeeve n~Q yeeyee keÀnles n,Q ì{æss jemles keÀes meeOree keÀj oe,s ³en veneR keÀnes ekfeÀ jemlee ì{æse n~w eifejkeÀs ®eeìs ueie peeS ³ee cee®se Dee peeS, Smses keÀce& veneR keÀjves nQ ke³ÌeeeWkfeÀ nce Jeleve keÀer Deejs ®eue jns n~Q Fé&eje³re mvens ªn ceW ®euee ie³ee n~w Deheves keÀes oKsee,s keÀYeer Fé&eje³re mvens Keeueer lees veneR nelsee n!w mvens ner mechevve yevee jne n~w

pewmes Gme DeeFves ceW Ieæ[er-Ieæ[er cegBn osKeles nQ Ssmes nce %eeve kesÀ DeeFves ceW Ieæ[er-Ieæ[er cegBn osKeles nQ Dehevee He̳et®ej osKeves kesÀ efueS~ He̳et®ej keÀe Deiej O³eeve jne lees HeÀer®eme& ceW keÀYeer keÀesF& keÀvHe̳et]peve veneR nesiee, meoe De®ís HeÀer®eme& neWies~ Ssmes veneR, efpeme Ieæ[er mesJee efceueer Gme Ieæ[er De®íe neskeÀj yew" ie³ee, efHeÀj peye mesJee hetjer ngF& lees pewmes keÀe Jewmee, Ssmes veneR keÀjvee~ ÒeÍe>:- pewmes DeeHe meoe ner SJejjs[er nQ, yeeyee keÀes neB peer keÀnleer nQ, Ssmes nce ueesie Yeer efkeÀme lejn mes meoe neB peer keÀnW Deewj DeehekeÀer lejn SJejjs[er yeveW? GÊej:- ceQ efJeefOe yeleeleer ntB, meskesÀC[ ceW

meeFueWme ceW peeDees, vee yeerleer yeele, ve Deeves Jeeueer yeele, keÀesF& eE®eleve veneR, ceve Keeueer nw, yeeyee keÀer yeele efoue keÀes, ceve keÀes ueie ieF& nw~ henues efoue keÀes ueieer nw~ efoue meeHeÀ nw lees pees yeeyee kesÀ ceneJeeke̳e nQ, meekeÀej ³ee DeJ³ekeÌle Jees nceejs efue³es nQ, meyekesÀ efueS nQ hej heme&veue keÀntB Jees cesjs efueS nQ~ yeeyee kesÀ SkeÀ-SkeÀ ceneJeeke̳e keÀer pees cenevelee nw, cesjs mes efceme ve nes~ [^ecee Devegmeej yeeyee ves njskeÀ keÀes Dehevee-Dehevee heeì& efo³ee nw~ SkeÀ-oes kesÀ Òeefle efjiee[& jKevee nw, ve efkeÀmeer kesÀ ÒeYeeJe ceW Deevee, ve efkeÀmeer kesÀ efueS Leesæ[er Yeer Ie=Cee jKevee, lees megj#ee nw~ mel³e yeehe keÀer MeefkeÌle mes nce meoe SJejjs[er jnW~

Oevge mes vee®e jns n,Q nmBe jns nQ hej Þeeure#cee-rÞeevreeje³eCe SkeÀoce meY³elee mes Ke[æs n~Q Þeeure#cee-rÞeevreeje³eCe meceeve He´Mveë- meyekesÀ He´efle DeeHekeÀer YeeJevee keÀwmes yeve?W ceve ceW keÀeFs& F®íe vene,R keÀeFs& ke̳ee nw? cecelee vene,R cePges keÀgí ®eeenfS vene,R GÊejë- F&éej kesÀ Devle (ienjeF&) ceW yeeg× f ÖeÀer n~w yeeg× f ³eeise keÀne peelee n,w peeves mes yegef× noeW mes heej ®eueer peeleer ceve³eeise veneR keÀne peelee nw ke³ÌeeeWkfeÀ ceve nw~ efkeÀmeer keÀes kegÀí keÀjvee veneR Deelee mes ³eeise veneR ueieisee, ceve keÀes Meevle nes lees efmeHe&À yeeyee keÀes osKe keÀjkesÀ jKevee n~w YeìkeÀvee, ueìkeÀvee, ekfeÀmeer keÀjles peeDees, lees meye mecePe ceW Dee keÀe DeeOeej uevsee íe[æs oW lees ceve Meevle peelee nw~ DevegYeJe ve nesves keÀe keÀejCe jnisee~ epfemekeÀe ceve Meevle veneR nw Jees ³en nw efkeÀ %eeve keÀer ienjeF& ceW veneR peeles jepe³eeiseer veneR n~w jepe³eeiseer emfeHeÀ& nQ~ Jele&ceeve mece³e cesjer YeeJevee ³en nw  ìeFìue veneR nw hej J³eJenej ceW Smsee efkeÀ meYeer DevegYeJe keÀer cete|le yeve peeDees~ DeeHe keÀes veneR keÀer yeoueYeeJevee mekeÀlesnes , cenmet keÀjW efceWkeÀ meHeÀuelee ³en HeefjJele&efvceeueleer keÀe mece³e mJe³ebmece³e keÀes yeoueves lees mebmie eþve jnsieernw ceF& 2014

7


F&MJejer³e keÀejesyeej ceW DeeoMe& J³eJemLee mebHevve keÀjves keÀer ]peªjle ö 7 He efjJele&ve Fme mebmeej keÀe efve³ece nw Deewj Fmeer HeefjJele&ve kesÀ keÀejCe mele³egie, $eslee³egie, ÜeHej³egie, keÀefue³egie Deewj efHeÀj mebiece³egie kesÀ ªHe ceW me=ef<ì®eke´À Ietcelee jnlee nw~ peerJeve kesÀ J³eJenej ceW Yeer yeeue, ³egJee, JeeveHe´mLe efHeÀj mebv³eeme Fme He´keÀej ®euelee nw DeLeJee Deiej ðeer nw lees Jen Henues keÀv³ee, Helveer, ceelee efHeÀj meeme yeveleer nw~ He´ke=Àefle ceW Yeer Ssmee ner neslee nw pewmes mecegê keÀe Heeveer met³e& keÀer efkeÀjCeeW mes Jee<He yeve yejmelee nw Deewj efHeÀj Jener Heeveer veoer ceW peelee Deewj veoer keÀe Heeveer efHeÀj mecegê ceW efceuelee nw~ Fme He´keÀej He´ke=Àefle HeefjJele&ve keÀe ®eke´À ®euelee nw~ efMeJe yeeyee ves Yeer efJeefYevve He´keÀej kesÀ HeefjJele&ve keÀje³es nQ~ ye´ïee yeeyee Henues nwojeyeeo ceW jnles Les efHeÀj cegcyeF& efHeÀj keÀesuekeÀelee ie³es Deewj efHeÀj JeeefHeme nwojeyeeo Dee³es Deewj F&MJejer³e efJeMJe efJeÐeeue³e keÀer mLeeHevee keÀer~ F&MJejer³e efJeMJe efJeÐeeue³e Yeer efmebOe-nwojeyeeo mes keÀje®eer ceW Dee³ee, efHeÀj 1950 ceW ceeGbì Deeyet cebs mLeeveebleefjle ngDee~ FmekesÀ yeeo nce meye peeveles nQ efkeÀ OeerjsOeerjs efouueer, cegcyeF&, keÀvee&ìkeÀ Deeefo mLeeveebs ceW mesJeekesÀvê Kegueles ie³es Deewj Yeejle ceW mesJeeDeeW keÀe efJemleej ngDee~ efHeÀj 1971 kesÀ yeeo efJeosMe ceW F&MJejer³e mesJee keÀe He´ejbYe ngDee~ ceF& 2014

 ye´ïeekegÀceej jcesMe Meen, cebgyeF& (ieeceosJeer)

mLeeHevee keÀer MegªDeele ceW ye´ïee yeeyee kesÀ jLe Üeje efMeJeyeeyee ves meYeer ye®®eeW keÀes F&MJejer³e %eeve leLee ³e%e meb®eeueve keÀe keÀejesyeej efmeKee³ee~ 18 peveJejer 1969 kesÀ yeeo ³e%e meb®eeueve kesÀ efueS DeeojCeer³ee oeoer He´keÀeMeceefCe peer leLee oeroer ceveceesefnveer peer efveefceÊe yeves leLee DeeojCeer³ee oeoer ieguepeej peer keÀes efMeJeyeeyee kesÀ jLe kesÀ ªHe ceW efveefceÊe yevee³ee ie³ee leLee 1974 mes oeoer peevekeÀer peer keÀes efJeosMe ceW F&MJejer³e mesJee leLee meb®eeueve kesÀ efueS efveefceÊe yevee³ee Fme He´keÀej F&MJejer³e mesJee leLee ³e%e meb®eeueve kesÀ keÀejesyeej keÀe efJeYeepeve ngDee Deewj HeefjJele&ve Dee³ee~ oeoer peevekeÀer peer kesÀ keÀnves Hej oeoer He´keÀeMeceefCe peer ves ³e%e meb®eeueve ceW ceoo kesÀ efueS Ye´elee efveJezj peer, Ye´elee ye=peceesnve peer leLee cegPes cewvespecesvì keÀcesìer ceW Meeefceue efkeÀ³ee~ Fme He´keÀej ³e%e meb®eeueve cebs mesJeeDeeW kesÀ efueS nce leerveeW YeeF& efveefceÊe yeves~ DeeojCeer³ee oeoer He´keÀeMeceefCe peer kesÀ DeJ³ekeÌle nesves kesÀ yeeo oeoer peevekeÀer peer F&MJejer³e efJeMJe efJeÐeeue³e keÀer cegK³e He´MeeefmekeÀe yeves~ GvekeÀes efMeJeyeeyee ves [yeue mesJee keÀer efpeccesoejer oer~ osMe Je efJeosMe keÀer mesJee SJeb J³eJemLee meb®eeueve ceW oeoer peevekeÀer peer mesleg yevekeÀj mesJee³eW keÀj jner nQ~

oeoerpeer kesÀ DeJ³ekeÌle nesves keÀs yeeo oeoer peevekeÀer peer ves Oeerjs-Oeerjs F&MJejer³e mesJee keÀe efJeYeepeve efkeÀ³ee~ oeefo³eeW SJeb yenveeW ves %eeve kesÀ He´meej leLee He´Meemeve keÀe keÀe³e& mecYeeue efue³ee Deewj nce leerve YeeF³eeW keÀes ³e%e meb®eeueve keÀe keÀe³e& meeQHe efo³ee~ FmekesÀ efueS Henues Yeer DeJ³ekeÌle yeeHeoeoe ves nceW FMeeje efo³ee Hejbleg efoveebkeÀ 15-3-2014 keÀes nce leerveeW YeeF³eeW keÀes nceejer mesJee keÀer ef]peccesJeejer ³eeo efoueeles ngS nceW mebmkeÀej efceueve keÀe Ssmee keÀe³e& keÀjves kesÀ efueS keÀne efkeÀ nce leerve veneR Hejbleg mebmkeÀejeW ceW SkeÀ nQ~ meeLe-meeLe ³e%e mesJeeDeeW ceW meeefLe³eeW keÀes meeLe osves kesÀ efueS Yeer FMeeje efo³ee~ ³eneB Hej ceQ SkeÀ yeele yeleevee ®eenlee ntB efkeÀ 1973 lekeÀ ³e%e keÀejesyeej ceW efueKele ceW efnmeeye-efkeÀleeye keÀer peªjle veneR Leer ke̳eeWefkeÀ keÀevetve ceW mebmLeeDeeW kesÀ efueS efnmeeye-efkeÀleeye jKeves kesÀ efueS keÀesF& He´eJeOeeve veneR Lee~ Hejbleg 1973 mes Yeejle mejkeÀej ves meYeer mebmLeeDeeW kesÀ efueS keÀevetve yevee³ee efkeÀ meyekeÀes efnmeeye-efkeÀleeye jKevee ®eeefnS Deewj leye mes ³e%e cebs efnmeeye-efkeÀleeye jKeves keÀe keÀe³e& Megª ngDee~ Henues ceQ Deewj oeoe efJeMJejleve efJeMeeue YeJeve kesÀ keÀceje veb. 18 ceW yewþkeÀj meye efnmeeyeefkeÀleeye efueKeles Les~ mece³e HeefjJele&ve 9 keÀLeveer Deewj keÀjveer ceW meceevelee ueevee ner DeeO³eeeqlcekeÀ Heg©<eeLe& nw


%eeveece=le

10

pewmee efkeÀ nceejs %eeve ceW yelee³ee nw efkeÀ keÀece, ke´ÀesOe, ueesYe, ceesn Je DenbkeÀej kesÀ meeLe-meeLe Deeuem³e Yeer SkeÀ íþe efJekeÀej nw, Ssmes ner yeeyee kesÀ %eeve kesÀ pees ®eej DeeOeejmlebYe nQ ö %eeve, ³eesie, OeejCee Je mesJee, Jewmes ner J³eJemLeeHeve (Management) Yeer SkeÀ HeeB®eJeeB efJe<e³e nw~ DeYeer Debeflece mece³e keÀer lew³eeefj³eeB Megª nQ, Debeflece mesJee keÀe keÀe³e& kewÀmes nesiee FmekesÀ yeejs ceW DeJ³ekeÌle yeeHeoeoe ncebs FMeejs osles jnles nQ~ Debeflece mece³e kesÀ efueS nceW Þes<þ Heg©<eeLe& kesÀ meeLemeeLe Deewj Yeer lew³eejer keÀjveer Heæ[sieer pewmes efkeÀ yeeæ{, DekeÀeue, jepeveweflekeÀ #es$e ceW HeefjJele&ve, He´eke=ÀeflekeÀ DeeHeoe³eW leLee Yeejle cesb efJeMes<e ªHe mes ie=n³eg× nesiee, lees Ssmes mece³e Hej kewÀmes nce ³e%e keÀe keÀe³e& ®euee³eW Fmekes À ef u eS J³eJemLeeHeve (Management) meerKevee peªjer nw~ J³eeHeej ceW Je=ef× keÀjves leLee GmeceW keg À Meuelee kes À ef u eS ne@ J e& [ & , Dee@ k eÌ m eHeÀes [ & , kew À ef c ye´ p e Deeef o efJeMJeefJeÐeeue³eebs ceW cewvespecesvì kesÀ DeveskeÀ keÀesmexpe efmeKeeles nQ efpemes Yeejle ceW Sce.yeer . S. (Master of Business Administration) keÀnles nQ~ ogefve³ee ceW keÀF& keÀcHeveer]pe ves ³en le³e efkeÀ³ee nw efkeÀ kebÀHeveer kesÀ cewvespej kesÀ Heeme Sce.yeer.S. keÀer ef[ie´er nesvee DeeJeM³ekeÀ nw~ pewmes ueewefkeÀkeÀ ogefve³ee ceW cewvespecesvì meerKevee peªjer nw Jewmes ner

yeeyee kesÀ ³e%e kesÀ keÀejesyeej ceW Yeer cewvespecesvì meerKevee peªjer nw Deewj Ssmes keÀejesyeej keÀjves Jeeueesb keÀes nceejs ³eneB Sce.[er.S. (Master of Divine Administration) keÀn mekeÀles nQ~ pees Fme He´keÀej mes ³e%e keÀejesyeej ceW He´JeerCe (Expert) yeveWies Jener YeefJe<³e ceW meg®ee© jep³e He´Meemeve keÀe keÀejesyeej keÀj mekeWÀies~ pewmes DeJ³ekeÌle yeeHeoeoe ves 15-3-2014 keÀer cegjueer ceW keÀne efkeÀ efouueer YeefJe<³e cesW Yeer efJeMJe jep³e keÀe He´cegKe mLeeve nesiee Deewj Jeneb Hej Þeer ue#ceer Þeer veeje³eCe jep³e keÀjWies~ efHeÀj H³eejs yeeyee ves keÀne efkeÀ `efpeleves vepeoerkeÀ DeJemLee Devegmeej DeYeer neWies Glevee ner Jeneb HeefjJeej kesÀ vepeoerkeÀ neWies~' Fme He´keÀej yeeHeoeoe ves DeJemLee Deewj J³eJemLee kesÀ yeer®e pees Þes<þ mebyebOe nw Fmes mHe<ì efkeÀ³ee~ nceW DeYeer DeHeves Heg©<eeLe& mes DeHeveer DeJemLee yeveeves kesÀ meeLe-meeLe J³eJemLeeHeve keÀer keÀuee Yeer meerKeveer Heæ[sieer~ H³eejs yeeHeoeoe ves `pewmeer DeJemLee Jewmeer J³eJemLee' ³en mele³egieer ogefve³ee kesÀ efueS keÀne nw~ `DeJemLee' Deelcee keÀer efmLeefle kesÀ efueS keÀne nw Deewj Gmeer DeJemLee Devegmeej JeneB keÀer J³eJemLee nesieer DeLee&led JeneB Hej Deelcee keÀer DeJemLee mecHetCe& HeefJe$e nesieer FmeefueS Jeneb He´ke=Àefle, ceveg<³e, efJeMJe meye kegÀí 100 He´efleMele mecHetCe& (Perfect) neWies~ yeeyee ves nceW DeeoMe& J³eJemLeeHeve Deewj DeeoMe& J³eJenej keÀjvee efmeKee³ee Je<e& 49/ DebkeÀ 11 effJeIveeW keÀes meoe Kesue mecePekeÀj ®euees lees peerJeve ceW keÀYeer HesÀue veneR neWies

neslee ie³ee~ nceves Henues yenveeW keÀes efnmeeye-efkeÀleeye efueKevee efmeKee³ee Deewj yenveW GmeceW Fleveer He´JeerCe nes ieF¥ efkeÀ SkeÀ yeer.keÀe@ce. Heæ{e ngDee J³eefkeÌle SkeÀeGvì keÀe efpelevee keÀe³e& keÀj mekeÀlee nw Glevee ner nceejer yenveW Yeer keÀj mekeÀleer LeeR~ efHeÀj ³e%e ceW keÀcH³etìj Üeje SkeÀeGvì keÀe keÀe³e& nesves ueiee~ efpeve yenveeW ves Gcebie-Glmeen efoKeekeÀj keÀcH³etìj meerKee GvnW ³en efnmeeyeefkeÀleeye keÀjvee yengle menpe nes ie³ee~ ceQ ncesMee keÀnlee ntB efkeÀ yeermeJeeR meoer cebs efpevnsb De#ej-%eeve veneR nw Jes DeveHeæ{ keÀnueeles Les Hejbleg FkeÌkeÀermeJeer meoer cebs efpevnW keÀcH³etìj veneR Deelee Jes DeveHeæ{ nQ~ yeeo ceW kebÀH³etìj Üeje efnmeeyeefkeÀleeye efueKeves keÀer He´efke´À³ee ceW Deewj Yeer veF& lekeÀveerkeÀ keÀe Fmlesceeue efkeÀ³ee ie³ee Deewj DeYeer keÀveskeÌì-Jeve (Connect-one) SkeÀ He´esie´ece nw GmeceW ner meeje efnmeeye-efkeÀleeye keÀcH³etìj mes efueKee peelee nw~ Henues yenveW efnmeeye-efkeÀleeye kesÀ efueS nj cenerves SkeÀ HeÀe@ce& Yejleer LeeR efHeÀj Gmes ceOegyeve Yespeleer LeeR Hejbleg keÀveskeÌì-Jeve mes ³en keÀe³e& Flevee menpe nes ie³ee nw efkeÀ yenveW peye DeHeves mLeeve kesÀ keÀcH³etìj ceW efnmeeye ìeFHe keÀjleer nQ lees Jen efnmeeye ceOegyeve SkeÀeGvì Dee@efHeÀme ceW Gmeer mece³e ìeFHe nes peelee nw~ Deepe nce ieJe& kes À meeLe keÀn mekeÀles nQ ef k eÀ ye´ïeekegÀceejer]pe keÀe SkeÀeGvì keÀe keÀejesyeej Yeer efJeMJemlejer³e nes ie³ee nw~


%eeveece=le

nw Deewj FmekesÀ efueS Jes nceW owJeer HeefjJeej ceW efveefceÊe yevevee efmeKeeles nQ~ nceW J³eJemLeeHeve MeefkeÌle keÀes meerKevee ®eeefnS Gmes nce vepejDeboepe veneR keÀj mekeÀles~ nceves H³eejs ye´ïee yeeyee, ceelesMJejer peer, oeoer He´keÀeMeceefCe peer, oeroer ceveceesefnveer peer Deeefo S[Jeebme Heeìea keÀer Hetp³e DeelceeDeeW kesÀ J³eJemLeeHeve keÀewMeue keÀes osKee nw~ Fve meYeer kesÀ efveHegCe keÀe³e& J³eJenej mes ner cee$e 77 Je<e& kesÀ mece³e ceW F&MJejer³e efJeMJe efJeÐeeue³e keÀe Flevee efJemleej ngDee nw~ FmekeÀe keÀejCe ³ener nw efkeÀ HejceefHelee Hejceelcee keÀjvekeÀjeJevenej nQ~ Jes meoe ner nceW ceeie&oMe&ve keÀjles nQ Deewj nceW ceoo keÀjves kesÀ efueS lew³eej nQ~ DeeJeM³ekeÀlee efmeHeÀ& Fme yeele keÀer nw efkeÀ nce Hejceelcee kesÀ Þes<þ keÀe³e& cebs efveefceÊe yeveW~ Hejceelcee keÀer Þeercele Devegmeej Deewj kegÀMeue J³eJemLeeHeve kesÀ DeeOeej Hej Deiej nce mebiece³egie keÀe keÀejesyeej keÀjWies lees YeefJe<³e ceW Yeer Þes<þ Heo He´eHle keÀj mekeWsÀies~ Fme uesKe keÀe cegK³e ue#³e ³ener nw efkeÀ efMeJeyeeyee DeYeer nce ye®®eeW ceW DeJemLee kesÀ meeLe-meeLe J³eJemLee MeefkeÌle keÀe Yeer efvecee&Ce keÀj jns nQ~ DeJemLee Heg©<eeLe& kesÀ Devegmeej Deewj J³eJemLee DevegYeJe kesÀ DeeOeej Hej efmeKee jns nQ~ F&MJejer³e mesJee ceW DeJemLee Deewj J³eJemLee mes efJeMJe HeefjJele&ve keÀe keÀe³e& keÀjvee Heæ[siee Deewj pees efveefceÊe yeveWies GvekesÀ ner neLeeW ceW efJeMJe jep³e keÀe ceF& 2014

keÀejesyeej nes mekeÀlee nw~ Deeies kesÀ uesKeeW ceW ceQ yeleeTBiee efkeÀ efJeMJe keÀejesyeej DeLee&led Master of Divine Administration yeveves kesÀ efueS DeeJeM³ekeÀ ³eesi³elee³eW ke̳ee nQ efpevekeÀes OeejCe keÀjkesÀ nce efJeMJe keÀejesyeej ceW Heejbiele yeve mekeÀles nQ DeLee&led pewmes nceejer yenveW efnmeeyeefkeÀleeye kesÀ #es$e ceW yeer.keÀe@ce keÀer ef[ie´er lekeÀ keÀe DeY³eeme keÀj ®egkeÀer nQ Deewj

SkeÀeGbìdme efueKeves kesÀ efueS kebÀH³etìj kesÀ %eeve keÀes Yeer Deelcemeele keÀj efue³ee nw, Fmeer lejn mes cesjer SkeÀ MegYeYeeJevee nw efkeÀ nce meye M.D.A. (Master of Divine Administration) yeve pee³eW DeLee&led mele³egieer efJeMJe keÀer J³eJemLee kesÀ keÀejesyeej ceW efJeMes<e%e yeve pee³eW~ Gcceero nw efkeÀ cesjer ³en YeeJevee DeeHe meyekeÀes mJeerkeÀej nesieer~ 

`He$e' mebHeeokeÀ kesÀ veece HeÀjJejer, 2014 keÀe DebkeÀ Heæ{e~ ef$ecetefle& efMeJepe³evleer kesÀ DeeO³eeeflcekeÀ jnm³e kesÀ yeejs ceW peeveves Je mecePeves keÀe DeJemej efceuee~ DeeHekeÀer Heef$ekeÀe kesÀ uesKe meejieefYe&le Je efoue keÀes ít uesves Jeeues nesles nQ~ ö le©Ce kegÀceej Deie´Jeeue, ogie&

HeÀjJejer, 2014 DebkeÀ ceW mecHeeokeÀer³e uesKe `jepe³eesie mes mJeYeeJe HeefjJele&ve' ceW ³en De®íe ueiee efkeÀ ®eer]peeW keÀe veneR, ceveg<³eeW keÀe megOeej nesvee ®eeefnS~ ceeveJe Deiej ceeveJe nes peeS lees mebmeej megKece³e nes pee³esiee~ He´sce Ssmee nes efkeÀ let Yeer ceeveJe, ceQ Yeer ceeveJe~ efJe%eeve ves yeæ[s-yeæ[s DeeefJe<keÀej keÀj [eues, GvekeÀe He´³eesie ceeveJe Je He´ke=Àefle kesÀ GlLeeve kesÀ efueS nesvee ®eeefnS, ve efkeÀ efJeveeMe kesÀ efueS~ ceveg<³e mJe³eb keÀes megOeej ues lees ³en ceeveJe peeefle kesÀ efueS Dece=le-legu³e nw~ ö ®ev[er He´meeo Gefve³eeue, efoueMeeo keÀeueesveer, efouueer

peveJejer efJeMes<eebkeÀ He´peeefHelee ye´ïee keÀes meceefHe&le nw, yengle megboj nw, yeeyee kesÀ l³eeie, keÀ©Cee, o³ee, cecelee kesÀ yeejs cesb yeleelee nw~ JebMe HejcHeje keÀes íesæ[ yeeyee ves %eeve keÀe keÀueMe veejer keÀes meeQHekeÀj keÀeefyeue nefmle³eeW keÀes ³en efceMeve meeQHee, Ssmee Dev³e$e osKeves keÀes veneR efceuelee~ yeeyee kesÀ yeleeS ceeie& Hej ®euekeÀj nce megboj peerJeve Deewj megboj ogefve³ee yevee mekeÀles nQ, ³ener GvekesÀ He´efle me®®eer Þe×ebpeefue nw~ ö ue#ceerkeÀeble ceneogues, veeieHegj

mekeÀejelcekeÀ mebkeÀuHe Deewj MeefkeÌleMeeueer Je=efÊe ner Jee³egceC[ue keÀes HeefjJele&ve keÀjves keÀe meeOeve nw 11


HegC³e efleefLe Hej efJeMes<e..

CZH$m ì`oº$Ëd ê$hmoZ`V g{ gam]m{a Wm  ye´ïeekegÀceejer keÀceuesMe, cegcyeF& (meebleeke´gÀpe F&mì)

Dee ojCeer³e Ye´elee peieoerMe ®evê

meJsee ceW men³eeiseer yeveves mes ner YeeF& meenye keÀs Lee[æse meceeHre Deeves keÀe meDgeJemej efceuee~ ueewefkeÀkeÀ yeæ[er yenve megOee (ceemkeÀe,s jeMfe³ee ceW meJseejle) GvekeÀs Üeje eof³ee ie³ee HeHt́eÀ jeer[fibe keÀe keÀe³e& Iej Hej ues Deeleer Lee,r ³eoe-keÀoe ceQ Yeer GmekeÀes ceoo keÀjleer Lee,r ³en Yeer evfeecfeÊe keÀejCe yevee GvekeÀs meceeHre Deeves keÀe ~ DeekeÀef<e&le keÀjlee Lee %eeve megveeves keÀe {bie F&MJejer³e %eeve ceW Deeles ner nceves mesJeekesÀvê kesÀ meebmke=ÀeflekeÀ keÀe³e&ke´ÀceeW ceW Yeeie uesvee He´ejcYe efkeÀ³ee~ keÀceuee veiej mes J eekes À vê Hej ueieYeie 30-35 kegÀceeefj³eeW keÀe ie´gHe yeve ie³ee Lee~ peye nce meebmke=ÀeflekeÀ keÀe³e&ke´Àce keÀer lew³eejer keÀjles Les lees YeeF& meenye yeer®e-yeer®e ceW Dee peeles, nceejer lew³eejer keÀes osKeles, keÀYeer-keÀYeer keÀe³e&ke´Àce keÀe cetue YeeJe Yeer ncemes megveles, efHeÀj Ssmeer %eeve³egkeÌle yeeleW keÀn osles pees nceejer He´mlegefle ceW mene³ekeÀ nesleer~ Ye´elee peer keÀe %eeve megveeves keÀe {bie DeekeÀef<e&le keÀjlee Lee~ nceejer Dee³eg kesÀ Devegmeej Jes %eeve keÀes Ssmes mHe<ì keÀjles efpememes Jen yegef× ceW yewþ peelee Lee~ ³eefo GvekesÀ meeLe meeceev³e jerefle mes Yeer yeele®eerle nesleer lees GmeceW Yeer %eeve kesÀ DeveskeÀ jnm³e efíHes ngS jnles~ pewmee J³eefkeÌle, pewmee GmekeÀe

peer keÀe J³eef k eÌ l elJe Del³evle He´YeeJeMeeueer, ªneefve³ele mes mejeyeesj, lespemJeer Je ceneve Lee~ GvekesÀ meeefveO³e ceW efyelee³es ie³es mece³e keÀes peye-peye ³eeo keÀjleer ntB, leye-leye GvekesÀ He´efle mecceeve, Þe×e Je ªneveer mvesn kesÀ Ssmes YeeJe GYejles nQ efpevekeÀes MeyoeW ceW DeefYeJ³ekeÌle keÀjvee mecYeJe veneR~ efHeÀj Yeer GYejer ngF& mce=efle³eeW keÀes MeyoeW keÀer ceeuee ceW efHejesves keÀe He´³eeme keÀj jner ntB~ `%eeveece=le' keÀer mesJee mes meceerHe Deeves keÀe megDeJemej Ye´ e lee peieoer M e peer keÀes mecceeveHetJe&keÀ `YeeF&-meenye' keÀnkeÀj yeugee³ee keÀjleer Lee~r Gvemes cejser HeL´ece ceguee]keÀele meved 1968 ceW efouueer, keÀceuee veiej meJseekeÀsvê Hej nFg& peneB cevQes yeejn Je<e& keÀer Dee³eg ceW Hee´leë keuÌeeme ceW peevee Hee´jcYe ekfeÀ³ee Lee~ Gme mece³e ceeefmekeÀ Heef$ekeÀe `%eeveece=le' JeneR íHeJeeF& peeleer Leer Deejw JeneR mes Yepseer peeleer Lee~r SkeÀ eofve ceQ ueieYeie 11-12 yepes keÀs yee®re ekfeÀmeer keÀe³e& mes meJseekeÀsvê Hej ie³ee~r JeneB mel³eveeje³eCe YeeF& (YeeF& meenye keÀs ceooieej) %eeveecel=e keÀes Yepseves keÀer meJsee keÀj jns Le~s cevQes Heí t e, ceQ Yeer meJsee ceW ceooieej yeve peeGÀB? GvnevWes cejser eufeKeeF& oKse cePges Devecgeelfe oe~r Fme 12 otmejeW keÀes men³eesie osvee ner Gvnsb DeHevee men³eesieer yeveevee nw

J³eJemee³e, pewmeer GmekeÀer efMe#ee Gmeer lejerkesÀ mes Jes yeele®eerle keÀjles~ mecceeveHetCe& ¢ef<ì Deewj J³eJenej ceQves Gvemes yengle kegÀí meerKee~ íesìe nes ³ee yeæ[e, meeOeejCe ceelee nes ³ee Heæ{e-efueKee efJeÜeve, YeeF& nes ³ee yenve, Jes njskeÀ keÀes mecceeve keÀer ¢ef<ì mes osKeles Deewj mecceeveHetJe&keÀ J³eJenej keÀjles~ Jes ³e%e kesÀ cegK³e JekeÌlee, Deefle Jeefj<þ Ye´elee Les uesefkeÀve efHeÀj Yeer Jes Dee³eg, %eeve Deewj DevegYeJe ceW íesìerr yenveeW keÀes Yeer yengle mecceeve osles~ ncesMee veece kesÀ meeLe `yenve' Meyo ueieekeÀj mecyeesefOele keÀjles~ mecceeve keÀjvee efmeKee³ee GvnevWes nceW emfeKee³ee ekfeÀ peye ye[æeW mes ³ee oeeof³eeW mes ecfeueves peeles nes lees nceMsee keÀgí ve keÀgí ues peevee ®eeenfS~ ³en Yeer ye[æeW keÀs Hee´lfe nceeje Deeoj-YeeJe n~w eofuuee,r Hee[bJe YeJeve keÀs evfeceeC&e nevses Je<e& 49/ DebkeÀ 11


%eeveece=le

Hej nceejer H³eejer oeoer ieugep]eej peer JeneB ®eueer ie³eer (Henues oeoer keÀceuee veiej meJseekeÀsvê Hej jne keÀjleer Lee)r~ peye ueeewkfeÀkeÀ ceelee peer keÀs meeLe nce Henueer yeej oeoer peer mes ecfeueves Hee[bJe YeJeve pee jns Les leye Yee´lee peer ves ueeewkfeÀkeÀ ceelee peer keÀes yeugeekeÀj keÀne, DeeHe Hee[bJe YeJeve, ieugep]eej oeoer keÀes ecfeueves pee jner ne,s keÀgí ues peeDeeiseer vee.... nceejer ye[æer oeoer nw vee~ keÀnves keÀe YeeJeeLe& ³en nw ekfeÀ Keog Yeer omtejeW keÀe mecceeve keÀjvee Deejw omtejeW ceW Yeer ³en membkeÀej Yejvee, ³en GvekeÀer eJfeMe<selee Lee~r ueJe Deewj uee@ keÀe yewuesvme ueJe Deewj uee@ keÀe yewuesvme, FmekeÀe meekeÀej mJeªHe nceves GvekesÀ peerJeve ceW osKee~ ³eefo Jes efkeÀmeer YeeF& ³ee yenve keÀes F&MJejer³e efve³ece Deewj ce³ee&oeDeeW kesÀ efJeHejerle keÀesF& keÀe³e& keÀjles ngS osKeles lees GmekeÀes efve³ece Je ce³ee&oe Yeer yeleueeles Deewj meeLe ner meeLe Flevee mvesn osles efkeÀ Gmes Jen yeele yegjer Yeer ve ueies~ ³eefo efkeÀmeer keÀes GvekesÀ Üeje keÀner ieF& yeele keÀYeer De®íer veneR ueieleer Leer ³ee HeÀerefuebie ceW Dee peelee lees YeeF& meenye GmekesÀ Heeme peekeÀj Gmemes efoue keÀer uesve-osve keÀjles leeefkeÀ GmekeÀer DeJemLee þerkeÀ jns~ mesJee keÀjves JeeueeW keÀe efJeMes<e O³eeve yeeyee keÀer mesJeeDeeW ceW pees men³eesieer yeveles, GvekeÀe Jes yengle O³eeve jKeles~ yeele Gve efoveeW keÀer nw peye efouueer, ceF& 2014

MeefkeÌle veiej mesvìj Hej c³etef]pe³ece yeve jne Lee (keÀceuee veiej mes J eekes À vê 1978 ceW MeefkeÌle veiej mLeeveevleefjle ngDee)~ c³etef]pe³ece ceW mJeie& keÀe cee@[ue yeveevee Lee~ GmekeÀer mepeeJeì keÀer mesJee ®eke´ÀOeejer oeroer ves cegPes Deewj cesjs meeLe kegÀí Dev³e keÀes oer ngF& Leer~ Deieueer megyen c³etef]pe³ece keÀe GodIeeìve Lee~ mesJee keÀjles-keÀjles jele nes ieF& Leer Hej mesJee Hetjer veneR ngF& Leer~ ueieYeie jele kesÀ ome yepes Ye´elee peer nceejs Heeme Dee³es, mesJee osKeer, efHeÀj keÀne, `keÀeHeÀer mece³e nes ®egkeÀe nw DeeHe meYeer peekeÀj efJeÞeece keÀjes~' ceQves keÀne, `YeeF& meenye, keÀue GodIeeìve nw, keÀeHeÀer meeje keÀe³e& yeekeÀer nw, Leesæ[e mece³e Deewj mesJee keÀj uesles nQ~' Devoj mes lees cesjs ceve ceW ³en Lee efkeÀ YeeF& meenye Yeer mees pee³eWies, oeroer Yeer mees pee³eWieer, nce DeHeveer mesJee Hetjer keÀjkesÀ ner efJeÞeece keÀjWies~ ueieYeie meeæ{s i³eejn yepes YeeF& meenye ves efHeÀj DeeJeepe ueieeF& Deewj meesves kesÀ efueS keÀne~ ceQves efHeÀj keÀne, `yeme, DeYeer peeles nQ~' DeeOes Ievìs yeeo YeeF& meenye efHeÀj JeeHeme Dee³es Deewj nce meyekeÀes yeenj yeguee³ee~ peye lekeÀ nce meYeer meesves kesÀ efueS veneR ie³es, Jes yeenj Keæ[s jns~ nce meyekeÀes megueekeÀj ner Jes efveefM®evle neskeÀj efJeÞeece keÀj HeeS~

jeKeer ke̳eeW veneR Yespeer? cegcyeF& ceW jnles ngS cegPes keÀeHeÀer Je<e& nes ie³es Les~ SkeÀ yeej ceQves GvekeÀes jeKeer veneR Yespeer (ye®eHeve mes nce yenveW GvekeÀes jeKeer yeebOee keÀjleer Leer)~ GmekesÀ yeeo peye ceQ ceOegyeve Dee³eer, lees Jes Heeb[Je YeJeve kesÀ Deebieve ceW efceues Deewj keÀne, ``ke̳eeW Fme yeej jeKeer veneR Yespeer? ke̳ee Fleveer yeæ[er nes ieF& nes pees Yetue ie³eer!'' GvekesÀ Heeme lees {sjeW jeefKe³eeB Deeleer neWieer~ megveves-Heæ{ves ceW ³en yeele ceecetueermeer ueieleer nw uesefkeÀve efkeÀleveer yeæ[er yeele nw! GvekeÀe ³en mvesn kesÀJeue cesjs efueS veneR, pees Yeer GvekesÀ mecHeke&À ceW Deeles meyekesÀ efueS Fmeer He´keÀej keÀe jnlee Lee~ mebef#eHle ceW ³ener keÀntBieer efkeÀ pewmes yeeyee keÀnles nQ efkeÀ ye®®es legcnW yeeHemeceeve yevevee nw, ceQves yengle yeej GvekesÀ J³eefkeÌlelJe ceW Fme meceevelee keÀe DevegYeJe efkeÀ³ee~ DeHeves DeefÜleer³e, DeueewefkeÀkeÀ, DeodYegle J³eefkeÌlelJe mes DeveskeÀeveskeÀ DeelceeDeeW keÀes yeeHemeceeve yeveves keÀer He´sjCee osves Jeeues YeeF& meenye keÀes cesje Meled-Meled He´Ceece~ 

He´sce efkeÀmeer keÀes Yeer efo³ee ie³ee meyemes yeæ[e mecceeve nw

13


cesjs peerJeve meeLeer efMeJe YeesuesveeLe  ye´ïeekegÀceejer megveerlee, osJeHegj, Oegefue³ee

S keÀ ieerle keÀer SkeÀ megvoj HebefkeÌle

Deeole yeæ{leer ieF& Deewj cesje leveeJe Yeer yeæ{lee ie³ee~ Mejeye ígæ[eves kesÀ efueS ceQves YeefkeÌle yengle keÀer~ `mJeeceer meceLe&' kesÀ He´efle cesjer efJeMes<e Þe×e Leer~ JeneB Hejceelcee efMeJe keÀer ner mesJee, peHe-leHe, GheJeeme keÀjleer Leer uesefkeÀve keÀesF& He´eefHle veneR ngF&~ efHeÀj HejsMeeve neskeÀj YeieJeeve mes ner keÀne, Ssmeer ogëKeYejer peerJeve cegPes veneR ®eeefnS, DeeHekeÀe efo³ee peerJeve, DeeHe ner ues ueW~ megKe-Meeefvle, He´sce, KegMeer keÀer DevegYetefle ngF& cesjer ³en DeeJeepe me®eceg®e Gve lekeÀ HengB®eer~ efMeJepeer kesÀ Je´le keÀe ner efove Lee~ efvejekeÀej efMeJe YeieJeeve De¢M³e ªHe ceW ceevees cesje neLe HekeÀæ[keÀj mesJeekesÀvê ueskesÀ ie³es~ Fmemes Henues keÀYeer mesJeekesÀvê osKee veneR Lee~ Üej Hej keÀoce jKeles ner DeHeves Iej ceW HenBg®eves keÀe Denmeeme ngDee~ peye efyebog mJeªHe yeeyee kesÀ ef®e$e kesÀ meeceves ieF& lees ceQ Deelcee GvekesÀ efoue ceW mecee ieF&~ cesjer DeeBKeeW mes iebiee-pecegvee yenves ueieer~ pevce-pevceeblej mes Gvemes efceueves keÀer Deeme Hetjer nes ieF&~ H³eejs yeeyee mes mvesn keÀer efkeÀjCeW cegPe Hej yejme jner LeeR~ megKe-Meebefle, He´sce, KegMeer keÀer DevegYetefle ngF&~ cesjs ogëKe, oo&, DeMeebefle, efJekeÀej pewmes Gve DeeBmegDeeW ceW yen ie³es~ ceQ mJe³eb keÀes efyeuekegÀue nuekeÀe cenmetme keÀjves ueieer~ Deieues efove mes jepe³eesie keÀe keÀesme& efkeÀ³ee lees %eeve-jme keÀe

Fme He´keÀej nw, `keÀoce-keÀoce Hej ceoo legcnejer ³en Denmeeme efoueeleer nw, mees®ees legcekeÀes keÀewve efceuee nw, keÀewve legcneje meeLeer nw~' ceQves lees mees®e efue³ee, mecePe efue³ee, Hen®eeve efue³ee Deewj Gmes DeHevee Yeer yevee efue³ee efkeÀ Jener F&MJej, He´Yeg, Kegoe, Deuueen, YeieJeeve, HejcesMJej, nj Deelcee ªHeer mepeveer keÀer Hele (ceeve) jKeves Jeeuee me®®ee Heefle efvejekeÀej efMeJe YeesueeveeLe ner cegPe efvejekeÀej Deelcee keÀe me®®ee-me®®ee meeLeer nw~ peyemes ceQ GvekeÀer yeveer nj Heue yesno KegMeer, efveëmJeeLe& H³eej, Deleerefvê³e megKe efceuee, Deepe lekeÀ efceue jne nw Deewj Deble lekeÀ Yeer efceuelee jnsiee~ ncesMee ef®ebeflele jnleer Leer Heefle keÀer Mejeye keÀer Deeole cesjs ogëKe keÀe keÀejCe yeveer~ ceQ ncesMee ef®ebeflele jnleer Leer~ ®eej ueewefkeÀkeÀ yeef®®e³eeW keÀer Heæ{eF& Deewj YeefJe<³e keÀer ef®eblee keÀjleer Leer~ Heernj Iej ceW Yew³³ee leLee cecceer %eeve ceW ®eueles nQ~ cegPes ncesMee keÀnles Les, jepe³eesie meerKees, mece³e yengle keÀce nw, %eeve mes pevcepevceeblej kesÀ efueS megKe-Meebefle keÀer He´eefHle nesieer~ ceQ megveles ngS Yeer veneR megveleer Leer~ ³en keÀnkeÀj ìeue osleer Leer efkeÀ peye peªjle nesieer leye meerKetbieer~ efove He´efleefove Heefle keÀer Mejeye keÀer 14 peerJeve SkeÀ DeJemej nw, FmekeÀe meogHe³eesie keÀjW

Deevebo efceueves ueiee~ mel³e HejceefHelee keÀer meJe& mebyebOeeW kesÀ ªHe ceW ³eLeeLe& Hen®eeve efceueer~ me=ef<ì ®eke´À, keÀce&ieefle keÀe ieg¿e %eeve efceuee~ yegef× kesÀ meejs Heì Kegueves ueies~ ogëKece³e keÀeBìeW Yeje peerJeve megKeMeebefle, H³eej-KegMeer Deeefo He´eefHle³eeW mes nje-Yeje nes ie³ee~ Fme Deelcee ves H³eejs yeeyee mes Jee³eoe efkeÀ³ee efkeÀ peye lekeÀ peerGBÀieer leye lekeÀ %eeve keÀe Dece=le HeerTBbieer Deewj meejs mebyebOe SkeÀ DeeHe mes ner DevegYeJe keÀªbieer~ Gmeves Yeer cegPes HeÀjceeve efo³ee, let cesjer HeefJe$e meerlee (Deelcee) yeve peeDees lees ceQ efvejekeÀej jece nj Heue legcnejs meeLe jntbiee Deewj Deepe lekeÀ jecepeer ves Yeer DeHevee Jee³eoe efveYee³ee nw Deewj efveYeeles jnWies, Ssmee ¢æ{ efveM®e³e nw~ meJe& mecyevOeeW keÀe megKe efceuee ceQ v es meYeer meeb m eeef j keÀ Deew j DeueewefkeÀkeÀ efpeccesJeeefj³eeB GvnW meeQHe oeR pees GvneWves yeæ[s megboj lejerkesÀ mes Hetjer keÀjkesÀ efoKee³eer~ efMeJe meepeve keÀe meeLe efceueves kesÀ yeeo ceQves keÀYeer Yeer DeeBKeeW ceW ogëKe, HejsMeeveer, ef®eblee kesÀ DeeBmet veneR uee³es~ ncesMee Gcebie-Glmeen, KegMeer, Deleerefvê³e megKeeW kesÀ, meJe& He´eefHle³eeW kesÀ Petues ceW Petueleer jner~ pevce-pevce kesÀ efueS ³es He´eefHle³eeB meeLe ues peeTbieer~ efove ceW nj Heue GvnW Deueie-Deueie mebyebOeeW mes meeLe jKeleer ntB~ ceve ceW Deveno ieerle yepelee jnlee nw, `SkeÀ lesje meeLe ncekeÀes Je<e& 49/ DebkeÀ 11


%eeveece=le

oes peneB mes H³eeje nw, let nw lees nj meneje nw, vee efceues mebmeej lesje H³eej lees nceeje nw'~ cesjs meeLeer ves lees meeje mebmeej ner cesjs veece keÀj efo³ee~ efJeMJe keÀer cenejeveer pewmee megKe ³eneB ner cegPes efceuee nw~ Jees meye kegÀí efceuee pees SkeÀ mepeveer DeHeves

meepeve mes ®eenleer nw, SkeÀ ye®®eer DeHeves yeeHe mes ®eenleer nw, SkeÀ ceeB DeHeves ye®®es mes ®eenleer nw, SkeÀ yenve DeHeves YeeF& mes ®eenleer nw, SkeÀ oesmle DeHeves oesmle mes ®eenlee nw Deewj SkeÀ mìt[svì DeHeves efMe#ekeÀ mes ®eenlee nw~ Ssmes meJe& mebyebOeeW

DeefJeveeMeer Heg$e efceuee

keÀe YejHetj H³eej DeYeer Yeer efceue jne nw Deewj pevce pevceeblej Yeer efceuelee jnsiee~ Deieues keÀuHe ceW ceQ Hegveë efMeJe meepeve mes efceueve keÀe Fblepeej keÀªbieer~ Hegveë mebiece³egie Dee³esiee Deewj ³en efceueve keÀe efmeueefmeuee ®euelee jnsiee~ 

Hejceelcee mes peye Heg$e keÀe mecyevOe pegæ[e lees cegPes cesjs DeefJeveeMeer Heg$e efceue ie³es~ cesjs Heg$e efMeJeyeeyee Deewj ceQ keÀuee yenve Heìsue, ®evoe veiej, nwojeyeeo GvekeÀer efMeJe ceelee yeve ieF&~ leye mes ceQves DeHeveer jmeesF& ceW ceeB keÀe DeHeves ye®®es ceW efkeÀlevee DeefJeveeMeer Heg$e efMeJe keÀe HeÀesìes jKee nw~ ueewefkeÀkeÀ Heg$e keÀes ceesn neslee nw, keÀesF& cegPemes Hetís~ pees ®eeefn³es, pewmee ®eeefn³es Jen yevee keÀj efKeueeleer Leer, Henueer Heg$eer kesÀ pevce kesÀ yeeo Heg$e keÀer GmekeÀe Hetje O³eeve jKeleer Leer uesefkeÀve DeefJeveeMeer Heg$e ®eenvee ceW ceQ efkeÀleves ieg©DeeW kesÀ ®ejCeeW efMeJeyeeyee Ssmes efceues nQ pees cesje Hetje O³eeve jKeles nQ, cesjer ceW efiejer, efkeÀleves osJeer-osJeleeDeeW mes nj DeeMee Hetjer keÀjles nQ, nj Heue cegPemes yeeleW keÀjles nQ~ cevvele ceebieer leye peekeÀj Heeb®e meeue meyekeÀe peerJeve yeves Oev³e-Oev³e! kesÀ yeeo yesìe ngDee~ Gme yesìs ceW cesje peyejomle ceesn Lee~ cesjs DeefJeveeMeer Heg$e ves cesjer meYeer ef®evlee³eW, ogKeoo& Gme yesìs keÀer nj F®íe HetCe& keÀjves ceW ner cesje Hetje O³eeve ueskeÀj cesje peerJeve DeefJeveeMeer KegefMe³eeW mes Yej efo³ee nw~ cegPes jnlee Lee~ Heeb®e meeue kesÀ Heg$e keÀe oes efove keÀer yeerceejer ceW me®®ee meneje osves Jeeues cesjs efMeJe Heg$e, Jeen! DeeHekeÀer ke̳ee De®eevekeÀ Mejerj ítì ie³ee~ cegPes meneje osves Jeeues cesjs Heefle ceefncee keÀªB, pees DeeHeves cegPes HeodceeHeodce Yeei³eMeeueer yevee kesÀ ogKe keÀer keÀesF& meercee ve Leer, lees cesje ke̳ee neue jne efo³ee~ efMeJe yesìs, DeeHeves lees cesjs DeveskeÀeveskeÀ pevceeW lekeÀ kesÀ nesiee? nceeje ogKeer, DeMeevle, DevOekeÀejce³e peerJeve yeve peerJeve keÀes Gefpe³eejs mes Yej efo³ee~ yeme efMeJe yesìe, Deye lees ie³ee pewmes efkeÀ meye kegÀí uegì ie³ee~ SkeÀ ner MegYe DeeMee nw efkeÀ pewmes cesjs ogKeer, DeMeevle, nj DeeMe Hetjer keÀjlee nw DeefJeveeMeer Heg$e uee®eej peerJeve keÀes Oev³e-Oev³e yevee efo³ee, Ssmes ner Gve keÀnles nQ, met³e& ncesMee DevOekeÀej ceW ner Go³e neslee nw, DeveskeÀ ceeBDeeW keÀe peerJeve Yeer Oev³e-Oev³e yeves efpevekesÀ ³ee lees Ssmes ner Yeei³eeso³e Yeer DevOekeÀejce³e peerJeve kesÀ yeeo ner Heg$e veneR nw, Deiej Lee lees ieBJee efo³ee ³ee efpevekesÀ Heg$e nQ efHeÀj neslee nw~ nceejs ogKeeW mes Yejs efvejeMe peerJeve keÀes osKe SkeÀ Yeer Jes uee®eej Deewj ogKeer nQ~ GvekesÀ DeeHe DeefJeveeMeer Heg$e Heefjef®ele J³eefkeÌle, SkeÀ cenerves kesÀ yeeo nceW ye´ïeekegÀceejer yeve, GvekeÀes Yeer cesjs meceeve Oev³e-Oev³e yevee oW~ GvneW kesÀ DeeÞece ues ie³es~ ye´ïeekegÀceejer yenveeW ves F&MJejer³e %eeve peerJeve ceW Gefpe³eeje Yej oW~ cesje Gve ogKeer, DeMeevle, megvee³ee~ FmekesÀ yeeo GvneWves Hejceelcee kesÀ meeLe meJe& uee®eej ceeBDeeW mes DevegjesOe nw efkeÀ YeieJeeve keÀes DeHevee yesìe mecyevOeeW keÀer yeeleW megveeF&~ Jees cegPes yengle De®íer ueieer, Helee yeveeves kesÀ efueS ve]peoerkeÀer ye´ïeekegÀceejer DeeÞece ceW peekeÀj ®euee efkeÀ Hejceelcee nceejer ceelee Yeer nQ, efHelee Yeer nQ, meepeve YeieJeeve mes meJe& mecyevOe peesæ[ves keÀer menpe efJeefOe meerKeW Deewj Yeer nQ, oesmle Yeer nQ, yevOeg Yeer nQ Deewj Hejceelcee Heg$e Yeer nQ~ DeveskeÀ pevceeW kesÀ efueS peerJeve keÀes Gefpe³eejs mes Yej ueW~  15 ceF& 2014 He´sce Jen Yee<ee nw efpemes yenjs megve mekeÀles nQ Deewj ietBies mecePe mekeÀles nQ


oJeeDeeW keÀer oJee ö DeeO³eeeqlcekeÀlee  ye´ïeekegÀceejer ©Kecee, yegjneveHegj (ce.He´.)

peer Jeve

SkeÀ megvenjer Deewj megKece³e ³ee$ee nw~ Fme ³ee$ee ceW ®eueles mece³e effokeÌkeÀle leye Deeleer nw peye ueesieeW ceW YeieJeeve kesÀ He´efle DeemLee, efJeMJeeme, He´sce keÀer keÀceer efoKeeF& osleer nw~ Yeejle pewmes DeeO³eeeqlcekeÀ osMe ceW Deelce-%eeve kesÀ He´efle ueesieeW keÀer DeveskeÀ Ye´ebefle³eeB osKe GvekeÀer yegef× Hej lejme Heæ[lee nw~ SkeÀ megvoj ieerle nw, ``osKe lesjs mebmeej keÀer neuele ke̳ee nes ieF& YeieJeeve, efkeÀlevee yeoue ie³ee Fvmeeve, metjpe vee yeouee, ®eeBo vee yeouee, vee yeouee Deemeceeve... efkeÀlevee yeoue ie³ee Fvmeeve!'' ieerle Hej ieewj keÀjWies lees Hee³eWies efkeÀ metjpe Yeer Jener nw, ®eeBo Yeer Jener nw, efmeleejs Yeer Jener nQ, Deemeceeve Yeer Jener nw, yeouee nw lees efmeHe&À Fvmeeve~ mees®eves keÀer yeele nw efkeÀ Deiej Fvmeeve yegje yeve mekeÀlee nw lees Jen De®íe Yeer lees yeve mekeÀlee nw~ neB, yegje yeveves kesÀ efueS cesnvele veneR keÀjveer Heæ[leer nw~ pewmes pebieue Gieeves kesÀ efueS cesnvele veneR keÀjveer Heæ[leer uesefkeÀve yeieer®ee yeveeves kesÀ efueS cesnvele keÀjveer Heæ[leer nw~ Gce´ keÀe He´ceeCe-He$e efkeÀmeer kesÀ Heeme nw ke̳ee? DeefOekeÀlej ueesieeW ceW ³en yeele Iej efkeÀ³es jnleer nw efkeÀ DeYeer Gce´ ner ke̳ee nw, pees %eeve meerKeves ceW JekeÌle yeyee&o keÀjW~ Hejbleg efJe®eejCeer³e yeele ³en nw efkeÀ 16

ke̳ee keÀesF& ceveg<³e Gce´ keÀe He´ceeCe-He$e ueskeÀj Hewoe neslee nw? ke̳ee %eeve Deewj meeOevee yegæ{eHes keÀe ke=Àl³e nw? Gme mece³e lees Mejerj efvemlespe nes peelee nw, DeeJee]pe ceW kebÀHeve Dee peeleer nw, SkeÀ Hewj mebmeej Deewj SkeÀ Hewj MceMeeve ceW ueìkeÀe ve]pej Deelee nw~ Leesæ[er-meer ®eslevee efueS ef]peboieer ®eueleer-efHeÀjleer ueeMe ceW yeoue peeleer nw~ Mejerj oJeeF³eeW Hej efveYe&j nes peelee nw~ Deleë meeOevee Deewj %eeve keÀe Depe&ve yegæ{eHes keÀe ke=Àl³e veneR nw~ %eeve kesÀ efueS Iejyeej keÀes l³eeieves keÀer DeeJeM³ekeÀlee Yeer veneR nw, efJekeÀej l³eeieves keÀer DeeJeM³ekeÀlee nw~ %eeve mes lees DeeeflcekeÀ Deevebo, Þe×e Deewj Meeefvle GHepeleer nw FmeefueS meYeer oJeeDeeW keÀer oJee `DeeO³eeeqlcekeÀlee' peerJeve ceW ]peªjer nw~ JekeÌle keÀes meeræ{er yevee uees YeieJeeve keÀnles nQ ö JekeÌle keÀes meeræ{er yevee uees lees THej ®eæ{ pee³eWies~ Deepe nj J³eefkeÌle Fme OeesKes ceW peer jne nw efkeÀ GmekeÀe nesvee, GmekesÀ HeefjJeej kesÀ efueS efvene³ele ]peªjer nw~ ³eefo iejerye Jeie& keÀe nesiee lees mees®esiee efkeÀ cesjs ve nesves mes Heef j Jeej ìt ì pee³es i ee, Helveer Deelcenl³ee keÀj uesieer, ye®®es meæ[keÀeW Hej YeerKe ceeBieWies~ Deiej Leesæ[er GBÀ®eer nwefme³ele Jeeuee nesiee lees mees®esiee efkeÀ cesjs efyevee ve ®eue Hee³esiee ³en meceepe, ³es meye

keÀceeX keÀer ieg¿e ieefle keÀes peevekeÀj mee#eer neskeÀj nj keÀce& keÀjes

Petþs Ye´ce nQ~ Ssmes ueesieeW keÀer eqmLeefle Gme ®etns pewmeer nw pees ceeueieeæ[er kesÀ veer®es oewæ[lee pee jne Lee, Fme DenbkeÀej kesÀ meeLe efkeÀ cesjs efyevee ve ®eue mekesÀieer ³en ceeueieeæ[er~ ieuele]HeÀnceer mes ye®ees SkeÀ keÀneveer ³eeo Deeleer nw ö SkeÀ ieeBJe ceW SkeÀ Peieæ[euet ceefnuee jnleer Leer~ Gmes keÀesF& Yeer Hemebo veneR keÀjlee Lee~ GmekeÀe meeLeer Lee SkeÀ cegiee& efpemes ncesMee Jees DeHeves meeLe jKeleer Leer~ ieeBJe kesÀ ueesie ®eenles Les efkeÀ Jen ieeBJe mes ®eueer peeS~ ceefnuee Yeer ieeBJe JeeueeW mes veeje]pe Leer~ DeeefKej Gmeves SkeÀ efove ieeBJe íesæ[ves keÀe HewÀmeuee keÀj efue³ee~ peeves mes Henues Gmeves ie´eceerCeeW mes keÀne, ceQ ieeBJe íesæ[keÀj pee jner ntB Deewj DeHevee cegiee& meeLe efueS pee jner ntB, FmekesÀ yeeBie osves mes ieeBJe ceW meJesje neslee Lee, legce ueesieeW keÀes Helee leye ®euesiee peye ieeBJe ceW meoe kesÀ efueS DebOesje nes pee³esiee~ Jen cegiex keÀes ueskeÀj otmejs ieeBJe ceW ®eueer ieF&~ Deieues efove GmekesÀ cegiex ves yeeBie oer Deewj JeneB meJesje nes ie³ee, Jen yeesueer ö osKee, Deye ³eneB meJesje nw uesefkeÀve efHeíues ieeBJe ceW lees jele ner jnsieer~ ³en yeele HekeÌkeÀer nes ieF& efkeÀ cesjs cegiex kesÀ yeeBie osves mes ner meJesje neslee nw~ ceefnuee keÀer yeele megvekeÀj Heeme ner yewþs yegpegie& meble yeesues, ` yesìer, meJe&Lee ieuele mees®e jner Je<e& 49/ DebkeÀ 11


%eeveece=le

nes, efove efvekeÀueves Hej cegiee& yeeBie oslee nw, ve efkeÀ GmekesÀ yeeBie osves mes efove efvekeÀuelee nw~ met³eexo³e Deewj met³ee&mle keÀes He´ke=Àefle meb®eeefuele keÀjleer nw~ Gme ceefnuee keÀer lejn kegÀí ueesieeW keÀes ³en ieuele]HeÀnceer nes peeleer nw efkeÀ GvekesÀ yeiewj HeÊee Yeer efnue veneR mekeÀlee~ me®e lees ³en nw efkeÀ efkeÀmeer kesÀ efyevee, efkeÀmeer keÀe keÀesF& keÀece veneR ©keÀlee~ Kego keÀes keÀÊee& ceevekeÀj pees peglee ngDee nw Jen Ssmes ner ieuele]HeÀnceer ceW peerSiee, FmekesÀ efJeHejerle keÀjvekeÀjeJevenej efMeJe Hejceelcee keÀes meeceves jKeves Jeeuee ³ener mees®esiee efkeÀ ³en meye me=eq<ì-[^ecee keÀe Kesue nw, ceQ Yeer FmeceW keÀueekeÀej ntB~ ceveceveeYeJe GÊejeKeC[ ceW ngDee neomee osMe lees ke̳ee uesefkeÀve meejs efJeMJe keÀes mleyOe keÀj osves Jeeuee Lee~ ueesieeW ves DeHeves meeceves DeHeveeW keÀes keÀeue kesÀ ieeue ceW peeles ngS osKee uesefkeÀve kegÀí Yeer vee keÀj mekesÀ~ JekeÌle kesÀ ©Ke keÀes osKekeÀj ueielee nw efkeÀ Fmemes yeæ[s neomeeW keÀe Yeer meecevee keÀjvee Heæ[ mekeÀlee nw~ FmeefueS YeieJeeve keÀnles nQ, `ceveceveeYeJe' DeLee&led meyemes ceve nìekeÀj cegPe Hejceelcee ceW ceve ueieeDees~ leke&À keÀer leueJeej SkeÀ Deesj jKekeÀj SkeÀ keÀoce Gpeeues keÀer efoMee ceW jKees efpemes `He´peeefHelee ye´ïee kegÀceejer F&MJejer³e efJeMJe efJeÐeeue³e' kesÀ ceeO³ece mes Hejceelcee efyeKeje jns nQ Fme Yetceb[ue Hej~ Deiej keÀesF& ³en mees®es efkeÀ JeneB peeves ceF& 2014

mes mLetue ªHe mes ueeìjer ueie pee³es lees GmekesÀ efueS ³en peien DevegketÀue veneR nw~ ³eneB lees efpemes DeHevee ceevekeÀj yewþs nes, Gmemes Yeer ceve keÀes v³eeje keÀjvee Heæ[siee~ efveefceÊe YeeJe mes peerDees Oeve kesÀ yeer®e peerDees, jnes Hej Oeve DebleëkeÀjCe ceW He´JesMe vee keÀj Hee³es, þerkeÀ Gme yeQkeÀ He´yevOekeÀ keÀer lejn efpemekesÀ mebj#eCe ceW DejyeeW-KejyeeW ©He³es nQ~ Jees peevelee nw efkeÀ cesje kegÀí Yeer veneR nw, ceQ lees jKeJeeuee ntB, cegPes cesjer efveefM®ele leveKJeen Hej efveYe&j jnvee nw, ³en meye mejkeÀej keÀe nw~ Fmeer He´keÀej, efveefceÊe YeeJe keÀes DeHeveekeÀj ceeveJe Yeer Oeve kesÀ yeer®e jnles, mebyebOeeW kesÀ yeer®e jnles megKe keÀe DevegYeJe keÀj mekeÀlee nw~ HejceefHelee Hejceelcee efMeJe DeJeleefjle ngS nQ, ®egcyekeÀ keÀer lejn ªneW keÀes DeHeveer Deesj KeeR®eves kesÀ efueS~ ®egcyekeÀ ueesns keÀes leye KeeR®eleer nw peye ueesns Hej pebkeÀ

vee nes~ yegjeF³eeW ªHeer pebkeÀ SkeÀ-oes yeej kesÀ O³eeve mes veneR Glej peeleer, FmekesÀ efueS Oew³e& jKe meeOevee ceW jle jnvee DeefveJee³e& nw~ pewmes yeerpe keÀes DebkegÀefjle nesves ceW DevegketÀue nJee, Heeveer, OetHe SJeb efceìdìer ®eeefnS, Fmeer lejn mes ³eesieeY³eeme ceW SkeÀeie´lee kesÀ efueS HeeB®e efJekeÀejeW keÀer ieþefj³eeB Glej peeveer ®eeefnSB leYeer ceveFeq®íle HeÀue He´eHle nesiee~ Jele&ceeve mece³e efMeJe YeieJeeve efJekeÀejeW keÀer ieþefj³eeB Gleej jns nQ FmeefueS keÀne peelee nw ö JeerCee ìtì ieF& lees ieeves mes ke̳ee nesiee? ieeæ[er ítì ieF& lees mìsMeve peeves mes ke̳ee nesiee? ef®eefæ[³ee ®egie ieF& Kesle lees Heíleeves mes ke̳ee nesiee? Deye veneR lees keÀye veneR~ 

efJeMes<e met®evee HeeþkeÀ YeeF&-yenveeW kesÀ mvesn Yejs men³eesie mes %eeveece=le Heef$ekeÀe F&MJejer³e mesJee keÀe uecyee meHeÀj le³e keÀj 50JeW Je<e& ceW He´JesMe keÀj ieF& nw~ FmekeÀe pegueeF& DebkeÀ mJeCe& pe³evleer efJeMes<eebkeÀ nesiee~ DeeHe meYeer mes vece´ efveJesove nw efkeÀ %eeveece=le Heæ{keÀj DeeHekesÀ Ëo³e ceW pees Godieej Gþles nQ, Fmemes DeeHekeÀes pees ueeYe efceuee, efoJ³e HeefjJele&ve ngDee, keÀesF& He´sjCee efceueer ³ee efoJ³e DevegYetefle ngF& Gmes ®ebo MeyoeW ceW efueKe YesefpeS, Gmes efJeMes<eebkeÀ ceW He´keÀeefMele efkeÀ³ee peeSiee~ DeHevee Hetje veece, Heo ³ee J³eJemee³e Yeer DeJeM³e efueKeW, HeÀesìes Yeer Yespe mekeÀles nQ~ ö mecHeeokeÀ

³eesie Üeje ceve keÀer efmLeefle Ssmeer cepeyetle nes pees keÀesF& Yeer HeefjeqmLeeffle Gmes efHeIeuee ve mekesÀ

17


_wabr H{$ ]m{b, ^JdmZ H{$ ]m{b  ye´ïeekegÀceej [e@. jcesMe ®evo mewveer, ©æ[keÀer

De jeJeueer HeJe&le Íe=bKeueeDeeW kesÀ ceO³e efmLele Heeb[Je YeJeve SkeÀ Ssmee ceerþe Iej nw pees meejs efJeMJe ceW He´peeefHelee ye´ïeekegÀceejer F&MJejer³e efJeMJe efJeÐeeue³e kesÀ cegK³eeue³e kesÀ ªHe ceW He´efme× nw~ mJe³eb YeieJeeve ves FmekeÀer mLeeHevee keÀer nw~ FmeceW Ssmes ®eefj$eJeeve YeeF&-yenveW jnles nQ efpevekeÀer meejs efJeMJe ceW keÀerefle& HewÀue jner nw~ ³en ceOegyeve Iej leHem³ee mLeueer Yeer nw~ FmeceW jnves Jeeues yenveYeeF³eeW ves DeHeves peerJeve keÀer [esj mJe³eb Hejceelcee kesÀ neLeeW cesb meeQHe jKeer nw Deewj ye´ïe®e³e& Je´le keÀe Heeueve keÀj, leHem³ee kesÀ yeue mes ³eesieer peerJeve yevee³ee nw~ efkeÀmekeÀe ceve veneR keÀjsiee Ssmes ceOegyeve keÀes mJe³eb DeekeÀj osKeves keÀess! ³eneb keÀer mJe®ílee, HeefJe$elee lees yengle ner efvejeueer nw Deewj ³eesie³egkeÌle ye´ïee Yeespeve Ssmee pees osJeleeDeeW keÀes Yeer ogue&Ye nw~ YeeF&yenveeW keÀe H³eej, meeoieer, megvoj megieefvOele He³ee&JejCe yeæ[e ceveesnejer nw~ peerJeve-efoMee ceW HeefjJele&ve Henues ceQves Yeer veneR mees®ee Lee efkeÀ ceOegyeve Ssmee nesiee Hejvleg peye ceQ ©æ[keÀer DeeÞece keÀer efveefceÊe yenve kesÀ ceeO³ece mes ceOegyeve HengB®ee lees DeeM®e³e&®eefkeÀle jn ie³ee ³en mees®ekeÀj efkeÀ Ssmes mLeeve keÀer mLeeHevee keÀjvee efkeÀmeer meeOeejCe ceveg<³e keÀe keÀece veneR nw, ³en lees mJe³eb YeieJeeve keÀer DeJelejCe mLeueer nw~ FmekesÀ

GHejevle lees ceQ mLeeveer³e DeeÞece Hej jes]pe peeves ueiee Deewj peerJeve keÀer efoMee ceW mecHetCe& HeefjJele&ve Dee ie³ee~ ceQ ke̳ee Lee, ke̳ee yeve ie³ee, cesje peerJeve kewÀmes megOej ie³ee, ³en mees ® ekeÀj ceQ mJe³eb DeelceefJeYeesj ntB~ He´Mve Gþves keÀe efmeueefmeuee yevo nes ie³ee Deepe DeHeves Ëo³e kesÀ oHe&Ce keÀes peye ®ecekeÀles ngS osKelee ntB lees ³en efJeMJeeme ner veneR neslee efkeÀ 22 meeue Henues ceQ kewÀmee Lee~ ³en Deelcee efJekeÀejeW mes, DenbkeÀej mes, ogëKeeW mes YejHetj Leer~ ³en Fleveer efiejer ngF& Leer efkeÀ keÀesF& Yeer veneR Hetílee Lee~ Henueer yeej DeeÞece peeves Hej efveefceÊe yenve keÀe yesno ªneveer mvesn efceuee~ Flevee mvesn efo³ee efkeÀ keÀoce mJeleë ner jes]pe DeeÞece peeves kesÀ efueS Gþves ueies~ jepe³eesie keÀe meeHleeefnkeÀ keÀesme& keÀjves kesÀ yeeo ueiee efkeÀ YeieJeeve Fme ìtìer ngF& F¥ì keÀes Yeer keÀneR ueieevee ®eenles nQ~ Oeerjs-Oeerjs Deelceyeue efceueves ueiee, mJeHeefjJele&ve nesves ueiee, Hejceelcee mes ³eesie ueielee ie³ee~ peneb meyekesÀ He´efle ceve ceW efieues-efMekeÀJes-veeje]peieer Leer, DeHeves DeeHemes ueæ[eF& ®eue jner Leer, HeeefjJeeefjkeÀ Peieæ[s Deewj keÀuen-keÌuesMe Les, ceve ceW He´Mve Les efkeÀ cesjs meeLe ner Ssmee ke̳eeW ngDee, Jeneb Hejceelcee ves o³ee YeeJe, jnce YeeJe Yej efo³ee~ Fleveer MeefkeÌle Yej

oer efkeÀ He´Mve Gþves keÀe efmeueefmeuee ner yevo nes ie³ee~ nj SkeÀ kesÀ He´efle ceve ceW mekeÀejelcekeÀ efJe®eej Dee ieS~ Iej keÀe JeeleeJejCe megOejves ueiee~ meyekeÀe peerJeve megOej ie³ee F&MJejer³e ceneJeeke̳eeW ves efmeKee³ee efkeÀ vesiesefìJe keÀes Hee@efpeefìJe ceW yeouees, nj yeele keÀes legjvle efyevoer ueieeDees, yeerles keÀes Yetue peeDees Deewj #ecee keÀj oes, ie=nmLe J³eJenej ceW, keÀceue HetÀue kesÀ meceeve v³eejs jnles ngS He´Yeg efHelee keÀer ³eeo ceW jnes~ YeeF³ees Deewj yenvees, ³en efJekeÀejer Deelcee lees efkeÀmeer ³eesi³e veneR Leer~ efMeJeyeeyee ves Flevee H³eej efo³ee efkeÀ Deye Heeb®e ye®®eeW kesÀ HeefjJeej ceW meyekeÀe peerJeve megOej ie³ee nw~ SkeÀ Heg$e He´Yeg keÀes meceefHe&le nes ie³ee nw~ Flevee Yeje-Hetje He´Yeg HeefjJeej efceuee, Megefke´À³ee YeieJeeve DeeHekeÀe~ efceuee nw DeeeqlcekeÀ megKe Deye Jele&ceeve Deewj YetlekeÀeue kesÀ peerJeve keÀer leguevee keÀjkesÀ mees®elee ntB, efkeÀlevee Deblej Dee ie³ee nw~ He´Yeg mes He´eefHle³eeB Heue-Heue nes jner nQ Deewj efJeMJeeme Deìtì nes ie³ee nw~ Deye lees Ssmee ueielee nw efkeÀ ceve-Je®eve-keÀce& mes Þes<þ keÀce& keÀj HegC³eeW mes Peesueer Yej uetb~ me®e, YeieJeeve keÀe %eeve efceueves mes Deelcee keÀes DeeeflcekeÀ megKe He´eHle nes ie³ee, meneje efceue ie³ee~ yenveeW kesÀ

18 Yeei³eMeeueer Jen nw pees otmejeW keÀes osKe GvekeÀer efJeMes<eleeDeeW mes meerKelee nw, peuelee veneR Je<e& 49/ DebkeÀ 11


%eeveece=le

meeoieer Yejs peerJeve keÀer, GvekesÀ Meg× Deenej, ef o J³e J³eJenej, Heef J e$e efJe®eej, l³eeie, mesJee leLee Oece&, peeefle, GbÀ®e-veer®e kesÀ YeeJe mes cegkeÌle peerJeve keÀer

ienjer íeHe ueie ie³eer~ cegjueer kesÀ jes]pe ÞeJeCe keÀj jne nBbt~ efoue mes ceneJeeke̳e YeieJeeve kesÀ yeesue nQ, efkeÀmeer efvekeÀuelee nw, YeieJeeve DeeHekeÀe yeejmeeOeejCe ceveg<³e kesÀ yeesue veneR~ ³es yeej Megefke´À³ee~  ceneJeeke̳e %eeve ceW Deeves mes Deye lekeÀ

yesno keÀe mebv³eeme ye´ïeekegÀceej jepetYeeF&, Deeyet HeJe&le (Deveepe efJeYeeie)

efkeÀ Meesj DeJemLee ceW ye´ïeekegÀceejer]pe Üeje Dee³eesefpele ngDee ®esnje Heue Yej kesÀ efueS Yeer efJemce=le veneR ngDee~ YeefkeÌle ceeie& ceW ceQves ieerlee Heæ{er Leer~ ieerlee kesÀ Devegmeej ceQ DeeO³eeeflcekeÀ ef®e$e He´oMe&veer osKekeÀj cegPeceW DeeO³eeeflcekeÀ ©ef®e peeieer Leer~ kegÀí mece³e ieg]pejves kesÀ yeeo ceQ DeefOekeÀ %eeve ³ener mecePe jne Lee efkeÀ ceQ Hejceelcee ceW ueerve nes peeGBÀiee~ Heeves keÀer ®eenle ceW lespeHegj (kesÀlekeÀeryeeæ[er) mesJeekesÀvê Hej Devoj ceW ueieve Leer efkeÀ yeme Mejerj íesæ[ keÀj Hejceelcee ceW HengB®ee~ JeneB keÀe Meg× JeeleeJejCe cesjs ceve keÀes Yee ie³ee~ peye ueerve nesvee nw~ Fme K³eeue mes keÀesme& megvee-Devemegvee keÀj efo³ee~ efveefceÊe yenve peer mes efceuee³ee ie³ee lees ceQves DeHevee ue#³e mHe<ì keÀesme& kesÀ yeeo keÌueeme ceW DeeBKeW yevo keÀjkesÀ yewþlee Lee~ SkeÀ yelee efo³ee efkeÀ cegPes Hejceelcee mes efceuevee nw FmeefueS ceQ Iej ye´ïeekegÀceejer yenve cegjueer Heæ{keÀj megveeleer Leer~ SkeÀ efove cegjueer ceW Dee³ee, ye®®es, ³eneB kegÀí Yeer íesæ[ves íesæ[keÀj ³eneB jnvee ®eenlee ntB~ yenve peer ves cegPes lespeHegj keÀer YeWì ceW vepeoerkeÀ keÀer SkeÀ ieerlee HeeþMeeuee ceW peekeÀj %eeve keÀer yeele veneR nw, legce Yeue Iej ceW jnles nes Hejvleg DeelcemeerKeves keÀer meueen oer~ Gme efþkeÀeves Hej HengB®ee lees JeneB kesÀ DeefYeceeveer yeve osn keÀer megOe-yegOe Yetue DeMejerjer nes peeles efveefceÊe YeeF& ves Deieues efove Deeves keÀe mece³e efo³ee~ Deieues efove nes, ³ener yesno keÀe mebv³eeme nw, FmekeÀes ner peerles peer cejvee efveefM®ele mece³e Hej HengB®ee lees osKee, ojJeepee Keguee ngDee Lee, keÀne peelee nw~ %eeve cegjueer kesÀ Fve MeyoeW mes cesjer yegef× Kegue ie³eer, DevegYeJe nesves ueiee efkeÀ mJe³eb Hejceelcee efHelee meeceves yewþ Devoj keÀesF& veneR Lee~ ceQ FOej-GOej ìnueves ueiee~ yeepet ceW SkeÀ Iej kesÀ íesìs-mes keÀcejs ceW ueeue He´keÀeMe cegPes mecePee jns nQ~ cegPes mecePe ceW Dee ie³ee efkeÀ efyevee HejceelceefoKeeF& os jne Lee~ ceQ ®egcyekeÀ keÀer lejn DeekeÀef<e&le neskeÀj %eeve kesÀ kesÀJeue Mejerj íesæ[ves mes Hejceelcee mes efceuevee mecYeJe Devoj peekeÀj yewþ ie³ee~ yewþles ner ceQ Gæ[ ie³ee~ ®eejeW Deesj veneR nw~ kegÀí ner efove %eeve cegjueer ÞeJeCe mes leerveeW ueeskeÀeW ceW, leerveeW meHesÀo efkeÀjCeeW kesÀ yeer®e ueeFì kesÀ keÀe³eeOeejer ye´ïeeyeeyee cegmekeÀjeles ngS efoKes, ceQ Deevebo kesÀ meeiej kesÀ leues ceW ®euee keÀeueeW ceW kegÀí Yeer peeveves keÀes yeekeÀer veneR jne~ FmekesÀ yeeo ie³ee~ yeeyee keÀer ¢ef<ì mes ienjer Meeefvle Deewj He´sce, Deleerefvê³e Iej kesÀ meYeer meom³e Fme %eeve mes DeJeiele ngS~ leeceefmekeÀ megKe keÀe DevegYeJe nesves ueiee~ mece³e keÀe kegÀí Helee veneR ®euee Deenej-J³eJenej, ueæ[eF&-Peieæ[e Deeefo meye ít-ceb$e nes ie³es~ uesefkeÀve peye ceQ veer®es keÀer mìspe ceW Dee³ee lees Heerís mes SkeÀ yenve Iej ceW KegMeneueer íe ieF&~ meeje HeefjJeej F&MJejer³e mesJee ceW cegPes JeneB mes Gþves kesÀ efueS DeeJee]pe os jner Leer ke̳eeWefkeÀ ceQ J³emle nes ie³ee~ SkeÀ meeue kesÀ Devoj iejeryeer nì ieF&, PeesHeæ[er efyevee Hetís otmejs kesÀ Iej ceW peekeÀj yewþ ie³ee Lee~ Gme Deevebo mes cekeÀeve yeve ie³ee~ kegÀí mece³e yeeo ceQ Deelcee Yeer Fme kesÀ leues mes yeenj Deeves keÀer efyeukegÀue F®íe veneR nes jner Leer~ cene³e%e ceW HetCe& ªHe mes meceefHe&le nes ie³ee~ Jele&ceeve mece³e DeeefKej Gþvee ner Heæ[e uesefkeÀve yeeyee keÀe Jen cegmekeÀjelee Heeb[Je YeJeve ceW Deveepe efJeYeeie ceW mesJeejle ntB~  19 ceF& 2014 pees DeefOekeÀ KegMeer ceW jnles nQ, GvnW keÀYeer Yeer Deboj mes Deeuem³e veneR Deelee


Deefveêe mes cegefkeÌle  ye´ïeekegÀceej kesÀ.Sue.íeyeæ[e, ©æ[keÀer

³eefo DeeHekeÀes efoveYej keÀcepeesjer Deewj Deeuem³e cenmetme nes ³ee efHeÀj nj mece³e meesves keÀe ceve keÀjs, lees cegceefkeÀve nw efkeÀ DeeHe veeRo keÀer keÀceer mes petPe jns neW~ Deefveêe meeceeefpekeÀ, J³eJemeeef³ekeÀ keÀe³eeX ceW DeLeJee Dev³e DeeJeM³ekeÀ keÀe³e&#es$e ceW cenlJeHetCe& neefve HengB®eeleer nw~ meleke&Àlee, SkeÀeie´lee leLee jes]peevee kesÀ keÀe³eeX ceW Yeer Deefveêe kesÀ keÀejCe mecem³eeSB GlHevve nesleer nQ~ Deefveêe kesÀ keÀejCe yeerceej nesves keÀe peesefKece yeæ{ peelee nw Deewj YeeJeveelcekeÀ DeLeJee ceeveefmekeÀ mecem³ee³eW Yeer nes mekeÀleer nQ~ Deefveêe keÀer Jepen mes yengle mes Jeenve ogIe&ìveeie´mle nesles nQ~ oef#eCe keÀesefj³ee kesÀ He´cegKe DemHeleeueeW Deewj ³etefveJeefme&ìer ves efceuekeÀj SkeÀ DeO³e³eve efkeÀ³ee efpemekesÀ Devegmeej veeRo keÀer keÀceer mes neF& yue[ He´sMej keÀer mecem³ee 70 He´efleMele lekeÀ yeæ{ peeleer nw~ DeeHe ef®eefkeÀlmekeÀ keÀes DeHeveer ceeveefmekeÀ mecem³ee yeleeles nQ lees Jes veeRo keÀer oJee os osles nQ, pees Oeerjs-Oeerjs Deeole ceW Megceej nes peeleer nw~ oJee kesÀ ieuele He´YeeJe Yeer nes mekeÀles nQ~ neB, ³eesi³e, DevegYeJeer SJeb peveefnlekeÀejer ef®eefkeÀlmekeÀ oJee keÀer [es]pe Oeerjs-Oeerjs keÀce keÀjles ngS Deefveêeie´mle J³eefkeÌle keÀes peerJeve-Mewueer ceW yeoueeJe ueeves Deewj leveeJecegefkeÌle kesÀ GHee³e DeHeveeves keÀes keÀnles nQ~ 20

ke̳eeW Deeleer nw veeRo? megyen MeejerefjkeÀ efke´À³ee³eW (yee@[er HeÀvkeÀMevme) Megª nesles ner ceefmle<keÀ ceW `mueerHe nejceesvme-cesueeìesefveve' keÀe m$eeJe nesves ueielee nw leeefkeÀ jele neslesnesles veeRo keÀer ieeso ceW ®euee peeS Fbmeeve~ Gce´ {ueves kesÀ meeLe-meeLe He´keÀeMe kesÀ He´efle yee@[er keÌuee@keÀ (MeejerefjkeÀ Ieæ[er) keÀer mebJesoveMeeruelee keÀce nesleer peeleer nw, ³ener Jepen nw efkeÀ efove ceW yegpegieeX keÀes ³egJeeDeeW kesÀ cegkeÀeyeues p³eeoe veeRo Deeleer nw~ yee@[er keÌuee@keÀ þerkeÀ lejn mes leYeer keÀece keÀjleer nw peye J³eefkeÌle keÀe meesvespeeieves, Keeves-Heerves Deewj J³ee³eece keÀjves keÀe mece³e le³e nes~ efkeÀleveer veeRo ®eeefn³es? efkeÀleveer veeRo uesveer ®eeefnS, Fme Hej Deueie-Deueie je³e nQ~ Deeceleewj Hej SkeÀ Je³emkeÀ kesÀ efueS íë Iebìs keÀer veeRo De®íer ceeveer peeleer nw uesefkeÀve ³eesieer leerve-®eej Iebìs keÀer veeRo mes ner lejesleepee nes peeles nQ~ efpevnW DeLeexHeepe&ve nsleg megyen mes Meece lekeÀ keÀe³e& keÀjvee Heæ[lee nw Gve kesÀ leve-ceve kesÀ efueS jele ceW peuoer meesvee Deewj He´eleë peuoer Gþvee De®íe nw~ jeef$e keÀes Deiej ®eej HenjeW ceW yeebì ueW lees efÜleer³e Henj (9 mes 12) kesÀ yeer®e ueer ieF& veeRo Dev³e HenjeW kesÀ cegkeÀeyeues p³eeoe Deejece osleer nw~ DeHeveer-DeHeveer He´ke=Àefle kesÀ efnmeeye mes

keÀe³eos keÀer veeRo yesno ]peªjer nw~ O³eeve meyekeÀes efjueskeÌme keÀjlee nw Hej De®íer veeRo keÀer yejeyejer veneR keÀj Heelee~ He´Àebme keÀer kewÀLeesefuekeÀ ³etefveJeefme&ìer keÀer SkeÀ efjme®e& ceW oeJee efkeÀ³ee ie³ee nw efkeÀ De®íer veeRo uesves Jeeues ueesie p³eeoe j®eveelcekeÀ nesles nQ~ GveceW keÀneR p³eeoe Svepeea nesleer nw~ jele ceW þerkeÀ mes veneR meesves Jeeues DeHeves keÀece ceW p³eeoe ieueefle³eeB keÀjles nQ~ Jes ueesie efkeÀleves Yeei³eMeeueer nQ, pees efyevee efkeÀmeer oJee kesÀ, efyemlej Hej uesìles ner mees peeles nQ~ ]peªjer nw peerJeve-Mewueer ceW yeoueeJe yeoueleer peerJeve-Mewueer ves yeæ[eW kesÀ meeLe-meeLe ye®®eeW Deewj efkeÀMeesjeW keÀes Yeer He´YeeefJele efkeÀ³ee nw~ ³ener keÀejCe nw efkeÀ ye®®es Yeer Deefveêe kesÀ efMekeÀej nes jns nQ~ FmekesÀ Heerís `keÀeyeexvesì' DeeOeeefjle Hes³e HeoeLeeX kesÀ He´efle ye®®eeW keÀer oerJeeveieer keÀes yeæ[er Jepen ceevee pee jne nw~ efye´ìsve keÀer mebmLee `mueerHe mì[er keÀeGeqvmeue' keÀer MeesOekeÀÊee& pesefmekeÀe SueskeÌpeW[j ves keÀne nw efkeÀ meesves mes þerkeÀ Henues Keevee vee Kee³eW Deewj kewÀefHeÀve-³egkeÌle Hes³e DeLeJee mee@HeÌì ef[^bkeÀ mes Hejnspe keÀjW~ SkeÀ Deesj efJe%eeve Üeje GHeueyOe keÀje³es meeOeveeW ves nceejs MeejerefjkeÀ Þece keÀes yengle keÀce keÀj efo³ee nw Deewj otmejer Deesj nce p³eeoe kewÀueesjer³egkeÌle Keeve-

yeoues keÀer YeeJevee peerJeve keÀes HejsMeeefve³eeW mes Yej osleer nw, Fmes MegYe YeeJevee ceW yeouees

Je<e& 49/ DebkeÀ 11


%eeveece=le

Heeve kesÀ DeY³emle nesles pee jns nQ efpememes SkeÀ lees ceesìeHes keÀer mecem³ee yeæ{ jner nw, otmeje, DeeJeM³ekeÀ MeejerefjkeÀ Þece kesÀ DeYeeJe ceW nce He´eke=ÀeflekeÀ ienjer veeRo keÀes Keesles pee jns nQ~ yesnlej veeRo kesÀ efueS kegÀí megPeeJe meesves mes HetJe& keÀcH³etìj DeLeJee ìer.Jeer.kesÀ He´³eesie SJeb efkeÀmeer He´keÀej keÀer yenme mes ye®eW~ kegÀí osj `keÀCe&efHe´³e' mebieerle megvevee mene³ekeÀ nesiee~ Deeole [eueW efkeÀ meesves keÀe mece³e efveeqM®ele nes~ peye veeRo Deeves ueies, leYeer meesves pee³eW~ Me³eve-keÀ#e mJe®í, Meevle SJeb DevegketÀue jKeW~ leveeJecegkeÌle neskeÀj meesves keÀer Deeole [eueW~ leveeJecegefkeÌle kesÀ efueS keÀnvee lees Deemeeve nw Hejvleg Gmes íesæ[ Heevee cegefMkeÀue DevegYeJe neslee nw~ leveeJe mes efvepeele Heeves ceW O³eeve ceoo keÀjlee nw~ meesves mes HetJe& ®eìHeìs Je cemeeuesoej Yeespeve mes otj jnW~ kewÀefHeÀve-SuekeÀesnue keÀe mesJeve ve keÀjsb lees De®íe nw~ Deiej veeRo veneR Dee jner nw, lees keÀesF& jes®ekeÀ efkeÀleeye Heæ{W~ efve³eefcele ªHe mes J³ee³eece keÀjW, KeemekeÀj efove kesÀ He´ejcYe ceW DeLeJee Meece keÀer MegªDeele ceW~ ³eLee mecYeJe efove ceW meesves mes ye®evee ®eeefnS, leLeeefHe keÀesF& jele ceW peielee nw lees efove ceW kegÀí mece³e kesÀ efueS mees mekeÀlee nw~ ieceea kesÀ efoveeW ceW efove ceW kegÀí osj meesvee Jeefpe&le veneR nw~ efmej, leueJeeW SJeb nLesueer Hej meesves mes HetJe& ceeefueMe keÀjvee ceF& 2014

Jeebíveer³e nw~ ceeefueMe mes meHeves efve³ebef$ele nesles nQ~ meesves mes Henues nuekeÀe iece& otOe Heervee Yeer meesves ceW ceoo keÀjlee nw~ pees He´eHle nw, GmekeÀe Deevevo uesb GHejeskeÌle meYeer yeeleW leYeer mene³elee keÀjleer nQ peye nce ceeveefmekeÀ ªHe mes efkeÀmeer no lekeÀ mJemLe nQ~ leve kesÀ De®ís mJeemL³e kesÀ efueS ceve keÀe mJemLe nesvee He´Lece DeeJeM³ekeÀlee nw~ ceve ceW megketÀve kesÀ efueS DeHeveer mees®e keÀes yeoueW~ pees nceejs Heeme nw GmekeÀe Deevevo ueW Deewj pees veneR nw Gmes ³eeo keÀj ogëKeer ve neW~ efkeÀmeer Yeer yeele keÀes efueKeves mes leveeJe Deewj Heeræ[eSB keÀce nesleer nQ~ veeRo leYeer Deeleer nw peye nce DeHeves ceeqmle<keÀ keÀes efveeq<ke´À³e keÀj uesles nQ~ kegÀí Yeer nes, nce ceeveefmekeÀ leewj Hej De®íer He=<þYetefce yevee ueW lees veeRo De®íer Dee mekeÀleer nw~ Fme DeeHeeOeeHeer kesÀ ³egie ceW keÀYeerkeÀYeer mecem³eeDeeW keÀe Deevee mJeeYeeefJekeÀ nw~ ³eefo HejsMeeve nQ lees legjvle meesves keÀer lew³eejer ve keÀjW~ De®íe nesiee, ceve keÀes Henues Meevle keÀjW Deewj cenmetme keÀjW efkeÀ Mejerj efMeefLeue nesves pee jne nw~ celeueye ³en nw efkeÀ Mejerj Deewj ceve keÀes Hetjer lejn Meevle keÀjW~ ceve Hetjer lejn DeHeves keÀeyet ceW efkeÀ³ee pee mekeÀlee nw~ Ssmes ceve keÀes ner `efMeef#ele ceve' keÀnles nQ~ ³en ner SkeÀ De®ís J³eefkeÌlelJe keÀe ue#eCe nw~ ³eefo nce Ssmee keÀj ueWies, lees veeRo keÀesF& mecem³ee veneR nesieer~ DekeÌmej ueesie veeRo keÀer oJeeF& uesves ueieles nQ Hejvleg ³en

De®íer Deeole veneR nw~ FmekesÀ uesves mes ueielee nw pewmes efkeÀ nce veMes ceW nQ~ megmleer Deeleer nw~ meyemes KelejveekeÀ yeele lees ³en nw efkeÀ FmekeÀer Deeole Heæ[ peeleer nw~ De®íe nesiee efkeÀ nce Heeb®e mes ome efceveì ceveve SJeb O³eeve keÀjW~ Ssmee keÀjves mes ceve Meevle nes pee³esiee, meesves ceW peuoer ceoo efceuesieer Deewj megyen nce lejesleepee GþWies~ jepe³eesie Üeje Deefveêe mes cegefkeÌle uesKekeÀ ye´ïeekegÀceejer]pe kesÀ efpeme mesJeekesÀvê Hej DeeO³eeeqlcekeÀ ueeYe kesÀ efue³es peelee nw JeneB SkeÀ ceelee keÀes mesJeekesÀvê Hej Deeves mes HetJe& HeeB®e meeue mes veeRo veneR Dee Hee jner Leer~ DeeefKej Deefveêe mes HejsMeeve neskeÀj Jen oJeeF³eeW keÀe meneje uesves kesÀ efueS DeHeves Menj kesÀ efpeme ef®eefkeÀlmekeÀ kesÀ Heeme ie³eer, meb³eesie mes Jen ef®eefkeÀlmekeÀ ye´ïeekegÀceejer]pe Üeje ef m eKee³es peeves Jeeues jepe³ees i e (cesef[ìsMeve) mes Heefjef®ele Lee~ Gmeves Deefveêe jesie mes Heerefæ[le Gme ceelee keÀes jepe³eesie meerKeves keÀer meueen oer~ jepe³eesie kesÀ DeY³eeme mes Gme ceelee keÀes Mevewë Mevewë Deefveêe keÀer peefìue mecem³ee mes ígìkeÀeje He´eHle nes ie³ee~ Deepe Jen 60 mes DeefOekeÀ Je<e& keÀer Gce´ ceW leve Deewj ceve mes mJemLe peerJeve J³eleerle keÀj jner nw Deewj yengle KegMeefcepeepe jnleer nw~ ³en lees SkeÀ GoenjCe cee$e nw~ Ssmes DeveskeÀ ueesieeW keÀes jepe³eesie mes yengle ueeYe ngDee nw, pees Deefveêe jesie mes Heerefæ[le Les~

ke´ÀesOe ceveg<³e kesÀ GppJeue YeefJe<³e keÀes efyeieeæ[ oslee nw

21


%eeveece=le

jepe³eesie (ces[erìsMeve) kesÀ DeY³eeme mes ceeqmle<keÀ keÀer lebef$ekeÀe He´Ceeueer keÀes meeceev³e ªHe mes keÀe³e& keÀjves ceW mene³elee efceueleer nw~ ceeqmle<keÀ Mejerj kesÀ efJeefYevve DebieeW keÀes yesnlej {bie mes efoMee efveoxMe os Heelee nw Deewj nejceesvme ðeefJele keÀjves Jeeues meYeer met#ce Debie Gef®ele He´keÀej mes DeHevee keÀe³e& meb®eeueve keÀjles nQ efpememes Mejer j kes À meceie´ mJeemL³e Hej mekeÀejelcekeÀ He´YeeJe Heæ[lee nw~ veeRo ueeves kesÀ GÊejoe³eer neceexvme keÀe ðeeJe YeueerYeeBefle nesves mes yee@[er keÌueekeÀ þerkeÀ jerefle mes keÀece keÀjleer nw efpememes DeHeves efveeqM®ele mece³e Hej veeRo Dee peeleer nw~ jepe³eesie mes efJe®eej He´Jeen Oeercee nce meye peeveles nQ efkeÀ nceeje ceve meowJe kegÀí vee kegÀí mees®elee jnlee nw~ meeceev³e J³eefkeÌle kesÀ ceve ceW SkeÀ efceveì ceW 20-30 efJe®eej GlHevve nesles nQ~ ³eefo efJe®eejeW keÀe He´Jeen He´efle efceveì leerme mes p³eeoe nes peelee nw lees nce leveeJe DevegYeJe keÀjves ueieles nQ~ jepe³eesieer kesÀ ceve ceW mebkeÀuHeeW-efJekeÀuHeeW ³eeefve efJe®eejeW keÀe He´Jeen DeHes#eeke=Àle Oeercee neslee nw efpememes efoceeie keÀce LekeÀlee nw, keÀce Tpee& Ke®e& nesleer nw Je DeeeqlcekeÀ yeue yeæ{ peelee nw~ He´eleë 4-5 yepes kesÀ yeer®e ceW leerme efceveì jepe³eesie keÀe DeY³eeme keÀjves keÀer Deeole ceve keÀes Deeveeqvole Je Tpee&Jeeve yeveeleer nw~ jepe³eesie keÀe DeY³eeme ye´ïeekegÀceejer]pe mesJeekesÀvêeW Hej efveëMegukeÀ meerKee pee mekeÀlee nw~  22

HejceefHelee Hejceelcee keÀe He´sce ye´ïeekegÀceej Jepeerj®evo iees³eue, Heb®eketÀuee HejceefHelee Hejceelcee efMeJe nce ceeveJe DeelceeDeeW keÀes yengle-yengle H³eej keÀjles nQ~ meJeeue nw efkeÀ nceves yeeyee kesÀ H³eej keÀe efkeÀlevee DevegYeJe efkeÀ³ee nw~ meye keÀer DevegYetefle DeHeveer-DeHeveer nw~ H³eejs yeeyee, nj jes]pe F&MJejer³e ceneJeeke̳eeW (cegjueer) Üeje %eeve jlve yeebìles nQ, iegCeeW keÀer ®e®ee& keÀjles nQ, efoue mes ®eenles nQ efkeÀ ³es iegCe cesjs ye®®eeW ceW Dee pee³eW~ cesjs ceerþs ye®®es iegCe OeejCe keÀj yengle THej Gþ peeSB~ yeeyee efoue mes ®eenles nQ efkeÀ cesjs ye®®es, cesjs pewmes efvejnbkeÀejer, efveefJe&keÀejer Deewj efvejekeÀejer yeve peeSB~ H³eejs yeeyee keÀnles nQ, keÀece, ke´ÀesOe, ueesYe, ceesn, DenbkeÀej, F&<³ee&, Üs<e, Ie=Cee, ogKe, oo&, ef®eblee, GuePeveW, ieueleHeÀnefce³eeB, íue, Deeuem³e meye cesjer Peesueer ceW [eue oes, DeHeveer Peesueer Keeueer keÀj oes, nukesÀ nes peeDees, HeÀefjMles yeve peeDees~ ke̳ee Dev³e keÀesF& Ssmee keÀj mekeÀlee nw? DeHeveer Peesueer efJekeÀejeW Deeefo mes YejJee keÀj, otmejs keÀer Peesueer nerjs-peJeenjeleeW mes Yej mekeÀlee nw? SkeÀ HejceefHelee Hejceelcee ner Ssmee keÀj mekeÀles nQ ke̳eeWefkeÀ Jes DeHeves ye®®eeW keÀes yengle-yengle H³eej keÀjles nQ~ efMeJe yeeyee jes]pe cegjueer ceW ceerþs ye®®es, H³eejs ye®®es, efmekeÀerueOes ye®®es, uee[ues ye®®es keÀnves kesÀ meeLe-meeLe efkeÀmeer ve efkeÀmeer mJeceeve mes Deuebke=Àle keÀjles nQ, pewmes keÀnles nQ, legce ueeFì neGme nes, ceeFì neGme nes, cesjs Yeei³eMeeueer efmeleejs nes, vetjs jlve nes, JeHeÀeoej ye®®es nes, ieues keÀe nej nes, yes]ieceHegj kesÀ yeeoMeen nes Deeefo-Deeefo~ Ssmee ke̳eeW keÀnles nQ? ke̳eeWefkeÀ yeeyee ye®®eeW keÀes yengle-yengle H³eej keÀjles nQ~ ueewefkeÀkeÀ ogefve³ee ceW ceeB-yeeHe DeHeves ye®®eeW keÀes yengle H³eej keÀjles nQ~ mees®eles nQ efkeÀ ³es ncesMee KegMe jnW, keÀesF& ogKe-oo& ve Dee³es~ FvnW Keeves kesÀ efueS yeefæ{³ee Yeespeve nes, mesJee kesÀ efueS mesJeeOeejer nes, Ietceves-efHeÀjves kesÀ efueS meeOeve nes, Oeve nes, Ketye ceeve-mecceeve nes, De®íe Heo nes, jnves kesÀ efueS De®íe cekeÀeve nes DeeefoDeeefo~ Hejceelcee efHelee Yeer nceejs ceele-efHelee nQ~ He´peeefHelee ye´ïee yeeyee kesÀ ceeO³ece mes GvneWves nceW cegKe-JebMeeJeueer ye®®es yevee³ee nw~ ueewefkeÀkeÀ ceelee-efHelee kesÀ H³eej ceW mJeeLe& neslee nw, yeeyee keÀe H³eej efveëmJeeLe& nw~ ueewefkeÀkeÀ ceW oes ³ee ®eej ye®®es neWies uesefkeÀve yeeyee kesÀ lees yesno ye®®es nQ, meyekeÀes SkeÀ pewmee H³eej keÀjles nQ, SkeÀ pewmeer efMe#ee osles nQ~ yeeyee oelee nQ, nceW Yeer lees GvnW kegÀí osvee ®eeefnS~ meye mes yeefæ{³ee efjìve& (Return) nw, ìve& (Turn) keÀjvee, DeHeves DeeHe keÀes HeefjJeefle&le keÀj yeeyee kesÀ meceeve yevevee~ peye yeeyee kesÀ meceeve yeveWies lees yeeyee efkeÀleves KegMe neWies~ 

nceejs mebkeÀuHe Jener neW efpevemes DeHevee Deewj otmejeW keÀe keÀu³eeCe nes

Je<e& 49/ DebkeÀ 11


keÀceer keÀes iegCe ceW yeouees  ye´ïeekegÀceejer keÀesceue, yejeæ[e (Decyeeuee kewÀvì)

efkeÀe meer keÀer keÀceer-keÀcepeesjer keÀe cepeekeÀ Gæ[evee ³ee keÀefce³eeB osKekeÀj efkeÀmeer mes efkeÀveeje keÀj uesvee, keÀefce³eeW kesÀ keÀejCe efkeÀmeer keÀes þgkeÀje osvee ³ee efkeÀmeer kesÀ keÀcepeesj Henuet keÀe veepee³e]pe HeÀe³eoe Gþevee, ³en lees keÀefue³egieer ceveg<³eeW ceW Deece yeele nw uesefkeÀve efkeÀmeer keÀer keÀceer keÀes meodiegCe ceW yeoue keÀj GmekesÀ ogKe, iueeefve, HeM®eeleeHe keÀes meceeHle keÀj osvee, ³en efkeÀmeer efoJ³e HeÀefjMles keÀe ner ceneve keÀce& nes mekeÀlee nw~ DeeF³es, Fme efkeÀmeeve mes efMe#ee ueW ö SkeÀ efkeÀmeeve DeHeves kebÀOes Hej jKes uekeÀæ[er kesÀ [b[s kesÀ oesveeW efmejeW Hej yebOes oes Ieæ[eW mes Heeveer YejkeÀj ues peelee Lee~ SkeÀ Ieæ[s ceW megjeKe Lee~ Fme keÀejCe Jen ievleJ³e lekeÀ HengB®eves lekeÀ efjme-efjme keÀj DeeOee jn peelee Lee~ SkeÀ efove GmekeÀe Goeme ®esnje osKe efkeÀmeeve ves keÀejCe peevevee ®eene lees Ieæ[s ves DeHeveer keÀceer keÀe JeCe&ve keÀj efo³ee Deewj efkeÀmeeve mes ceeHeÀer Yeer ceebieves ueiee~ TB®es Deewj ceneve efJe®eejeW Jeeues efkeÀmeeve ves Deieues efove, jemles ceW Gies HetÀue Ieæ[s keÀes efoKeeS Deewj keÀne, legcnejs efjmeles Heeveer keÀe meogHe³eesie keÀjves kesÀ efueS legcnejer lejHeÀ kesÀ jemles ceW HetÀueeW kesÀ yeerpe [eues ieS, pees Deye efKeuekeÀj YeieJeeve keÀes DeefHe&le keÀjves uee³ekeÀ nes ieS nQ~ legcnejer keÀceer Yeer ceF& 2014

keÀece ceW Dee jner nw~ ³en megvekeÀj Ieæ[e DeHeveer keÀcepeesjer keÀe ogKe Yetue ie³ee~ keÀcepeesj keÀes ®eeefnS menevegYetefle, ve efkeÀ veHeÀjle ³eefo keÀesF& mebke´ÀecekeÀ jesie mes Heerefæ[le neslee nw lees Gmes meyemes Deueie jKe Heeweq<ìkeÀ Yeespeve effo³ee peelee nw Deewj DeefleefjkeÌle osKeYeeue keÀer peeleer nw~ Gmemes veHeÀjle keÀj Gmes GHesef#ele veneR efkeÀ³ee peelee~ Fmeer He´keÀej ³eefo keÀesF& Deelcee efkeÀmeer keÀceer, keÀcepeesjer ³ee DeJeiegCe mes mebke´Àefcele nw lees Gmes Yeer mvesn, menevegYetefle leLee Gcebie-Glmeen ªHeer meeeqlJekeÀ Yeespeve Deewj DeefleefjkeÌle osKeYeeue keÀer DeeJeM³ekeÀlee nw, ve efkeÀ veHeÀjle keÀer, ³ener me®®eer mesJee nw~ GmekeÀer efkeÀmeer Yeer efJeMes<elee keÀes DeeOeej yeveekeÀj Gmes Deeies yeæ{evee ner Gmes ogKe mes yeenj efvekeÀeueves keÀe Þes<þ lejerkeÀe nw~ efiejs ngS keÀes efiejeDees veneR, meneje oes keÀcepees j er kes À ef ® evleve mes Jee³egceC[ue Yeejer Deewj vekeÀejelcekeÀ nes peelee nw, pees Gme keÀcepeesj Deelcee keÀes Deewj Yeer keÀcepeesj keÀj oslee nw~ efpevnW Gmes men³eesie osvee ®eeefnS Jes mJe³eb Yeer vekeÀejelcekeÀ ef®evleve keÀj-keÀj kesÀ keÀcepeesj yeve peeles nQ~ Ssmes ceW Gme keÀcepeesj Deelcee keÀes keÀesF& meneje ve]pej

veneR Deelee nw~ Deleë YeieJeeve keÀnles nQ, efiejs ngS keÀes efiejeDees veneR, Gmes meneje oes~ efkeÀmeer keÀer keÀceer keÀe ef®ebleve veneR keÀjes, Gmes men³eesie keÀe veesì oes~

yeeyee keÀer ³egefkeÌle mes Ieyejenì Kelce ngF& He´peeefHelee ye´ïee yeeyee Yeer Fleves meye ye®®eeW keÀes mecHevve, mecHetCe& yeveeves ceW FmeefueS meHeÀue ngS ke̳eeWefkeÀ Jes ye®®eeW keÀer efJeMes<eleeDeeW keÀer He´Mebmee keÀj, Gcebie YejkeÀj efHeÀj keÀceer keÀer lejHeÀ O³eeve efKeb®eJeeles Les efpememes ye®®es menpe ner keÀceer keÀes mJeerkeÀej keÀj Gmes efvekeÀeueves keÀe Heg©<eeLe& keÀjles Les~ SkeÀ yenve efueKeves keÀer MeewkeÀerve Leer Hejvleg Yee<eCe keÀjves mes Ieyejeleer Leer~ yeeyee ves GmekeÀer keÀceer otj keÀjves kesÀ efueS ³egefkeÌle mes keÀne efkeÀ ye®®eer, legce yengle De®íe efueKeleer nes, Deepe keÀer cegjueer mes SkeÀ ìe@efHekeÀ Hej 10 HJeeFbì efueKees, jele keÀer keÌueeme ceW yeeyee megvesiee~ jele keÀes yeeyee kesÀ meeceves Keæ[s neskeÀj megveeles ner Gme yenve keÀer yeesueves keÀer Ieyejenì meoe kesÀ efueS Kelce nes ieF& Deewj yeeyee ves MeeyeeMeer oskeÀj Gmes H³eej efkeÀ³ee~ Ssmes DeveskeÀ GoenjCe nQ ye´ïee yeeyee keÀer ªneveer Heeuevee kesÀ~ nceW Yeer yeeyee meceeve ªneveer Heeuevee osvee meerKevee nw~ 

efkeÀmeer keÀer keÀcepeesjer osKeves keÀer DeeBKeW yebo keÀj ceve keÀes Debleceg&Keer yeveeDees

23


odíd EH$ [oadma H{$ oZ_m©U _| H$bmH$mam| H$r ^yo_H$m  ye´ïeekegÀceej ieesHeeue He´meeo cegoieue, YejleHegj

³e n ceevee peelee nw efkeÀ efpeme

megvee³es peeles nQ ~ Jes efnvot-cegeqmuece SkeÀlee kesÀ he´leerkeÀ Yeer Les~ yeeoMeen DekeÀyej Üeje `oerves Fueener' keÀer mLeehevee yeerjyeue kesÀ men³eesie mes keÀer ieF&~ ®eejeW Deesj ogKe-DeMeeeqvle Jele&ceeve mece³e ®eejeW Deesj J³eefÊeÀiele, heeefjJeeefjkeÀ, meeceeefpekeÀ, jeä^er³e SJeb Devleje&ä^er³e mlej hej ogKeDeMeebefle keÀe JeeleeJejCe nw~ SkeÀ Deesj efJe%eeve keÀe ®eceexlkeÀ<e& nw lees otmejer Deesj efJeveeMe keÀer pJeeuee~ veevee he´keÀej kesÀ DeCeg Dem$e-Mem$e efJeée keÀes leyeen keÀjves kesÀ efueS lew³eej Keæ[s nQ~ ®eejeW Deesj DeelebkeÀJeeo, YeesieJeeo keÀe yeesueyeeuee nw ~ osMe Deewj efJeosMe ceW veHeÀjle keÀer Deeie, Ketve-Kejeyeer keÀe vepeeje hesMe keÀj jner nw~ he´ke=Àefle ves Yeer ceevees pewmes iegmmee Kee³ee nw~ he³ee&JejCe he´ot<eCe yeæ{lee pee jne nw~ yeeæ{, Yet k eÀche, meg v eeceer , pJeeueeceg K eer efJemHeÀesì, ceneceejer Deeefo keÀer DeeheoeSb efoveeWefove yeæ{leer pee jner nQ~ efJeée keÀer yeele íes[W, Iej-Iej ceW ie=nkeÌuesMe nw~ meceepe keÀe nj Jeie& efJeke=Àefle³eeW mes ie´mle nw~ keÀueekeÀej yevOeg Yeer meceepe keÀe Debie nesves kesÀ keÀejCe Fve efJeke=Àefle³eeW mes Deítles veneR nQ~ nj ceeveJe Deelcee kesÀ cetueiegCeeW ö %eeve, heefJe$elee, Meebefle, he´sce, megKe, Deevebo SJeb MeefÊeÀ³eeW keÀe mLeeve keÀece, ¬eÀesOe, ueesYe, ceesn,

DenbkeÀej, F&<³ee&, Üs<e, Deeuem³e SJeb Deueyesuesheve ves ues efue³ee nw~

J³eefÊeÀ ceW keÀuee nw GmekeÀer YetefcekeÀe nj Deheveer h³eejer keÀueeSB, peien nw (He who has art has pees Leer meleeshe´Oeeve~ everywhere part)~ keÀuee kesÀ Jes efJeke=Àefle keÀes Oeej keÀj, efyevee mebmke=Àefle DeOetjer nw~ efJeée ceW pees nes ieF& leceeshe´Oeeve~~ kegÀí meJe&Þesÿ mees®ee ie³ee nw Je keÀne ie³ee nw GmekeÀe %eeve ner mebmke=Àefle nw~ Hejceelcee efHelee keÀe Deleë keÀueekeÀej Deewj keÀueeSb meY³elee DeJelejCe nes ®egkeÀe nw Deewj mebmke=Àefle keÀer mecheVelee keÀe he´leerkeÀ Smses heejf¢M³e ceW `eJfeée SkeÀ heejfJeej' nQ~ efvekeÀì Deleerle ceW cegieue mece´eì keÀer heejfkeÀuhevee/mekbeÀuhevee eofJeemJehve DekeÀyej kesÀ MeemevekeÀeue (F&.meved keÀer Yeeeblfe hel´eelre nelseer n~w ekfeÀvleg Deibeps´eer 1556 mes 1605) hej SkeÀ ¢eqäheele keÀer SkeÀ keÀneJele n,w "There is keÀjW~ DekeÀyej mJe³eb keÀueehe´sceer Lee leLee always a silver lining keÀueekeÀejeW keÀe mecceeve ner veneR yeequkeÀ behind the dark clouds" GvekeÀe efve³eefcele mebie Yeer keÀjlee Lee~ (keÀeues yeeoueeW keÀs heeí r s meoJwe SkeÀ yeeoMeen DekeÀyej kesÀ meYeemeo efJeefYeVe jeMseveer keÀer ekfeÀjCe nelseer n)w. membeej keÀueeDeeW kesÀ efJeÜeve ngDee keÀjles Les~ heejfJelev&eMeeure n~w heY´eele keÀs yeeo GmekesÀ veew meYeemeo lees Fleves he´keÀeb[ oehsenj, mee³ekbeÀeue leLee jee$fe keÀs yeeo efJeÜeve Les efkeÀ GvnW MenbMeen kesÀ cegkegÀì hevgeë heY´eele nelsee n~w Fmeer hek´eÀej iee´<rce, kesÀ `veJe-jlve' ceevee peelee Lee~ GveceW Je<ee,& Meelre SJeb yemelbe $eÝleDgeeW keÀe Yeer mes kegÀí Fme He´keÀej nQ, leevemesve ceneve ®e¬eÀ ®euelee jnlee n~w Fme hej Yeer mebieerle%e Les~ ìes[jceue efJeÊe efJeMes<e%e Deibeps´eer keÀer SkeÀ keÀneJele n,w "If Les~ Deyegue HeÀpeue ceneve Fefleneme%e winter has come Spring Les, GvekesÀ YeeF& HewÀpeer he´efme× keÀefJe Les~ cannot be far behind" (³eeof ceeveeEmen DemeeOeejCe ³eg× efJeMes<e%e Les~ Meelre $eÝleg Dee ®ekgeÀer nw lees yemelbe Yeer ojt Deyogue jnerce KeeveKeevee ceneve keÀefJe vene)R~ evfeeMq®ele ner Jelec&eeve keÀeufe³eige Les~ Fve meyeceW meJeexheefj yeerjyeue Les pees Devle keÀs yeeo mJeeC|ece ³eige Deevee n~w Deheveer yegef× keÀer kegÀMeeie´lee, Goejlee, meeLe ner MeYge mecee®eej ³en nw ekfeÀ mee=<fì v³ee³eefhe´³elee SJeb JeekedÀ®eeleg³e& kesÀ efueS keÀs j®ee³felee (Creator), evfeoMxekeÀ he´efme× Les leLee efpevekesÀ efkeÀmmes Deepe (Director) SJeb ceKg³e DeeYfevelsee lekeÀ Iej-Iej ceW yeæ[s h³eej mes megves Je 24 Goemeer keÀes DeHeveer oemeer yeveeDees, Gmes ®esnjs Hej Deeves ve oes Je<e& 49/ DebkeÀ 11


%eeveece=le

Yejhetj nesieer~ meesves-nerjs-peJeenjele kesÀ efJeMes<eleeSB hejceelcee keÀer osve nQ leLee cenue neWies~ osJeleeSB yengle megvoj Jem$e GvnW efJeée keÀu³eeCe kesÀ keÀe³e& ceW ueieevee SJeb DeeYet<eCe OeejCe keÀjves Jeeues neWies DeeJeM³ekeÀ nw~ GveceW meeOeejCe mes pees meesves kesÀ efkeÀvleg nuekesÀ neWies~ íÊeerme meeOeejCe keÀe³e& ceW DemeeOeejCelee Yejves he´keÀej kesÀ J³ebpeveeW mes ³egÊeÀ Meg× keÀer keÀuee Leer~ Jes cevemee Üeje MeefÊeÀ³eeW MeekeÀenejer Yeespeve nesiee~ mJee|Cece keÀe oeve, Jee®ee Üeje %eeve keÀe oeve leLee ogefve³ee ceW heeefjJeeefjkeÀ mecyevOeeW ceW keÀceeX Üeje iegCeeW keÀe oeve keÀjles ngS DeeeqlcekeÀ h³eej SJeb he´meVelee nesieer~ mJee|Cece mebmeej keÀer mLeehevee keÀer HejceefHelee Hejceelcee F&éejer³e ³eespevee kesÀ Deie´otle yevekeÀj 18 mJeefCe&ce ogefve³ee keÀer keÀuee³eW keÀueekeÀej efmejceewj~ mJee|Cece ogefve³ee ceW osJeer-osJeleeSb peveJejer, 1969 keÀes mechetCe&lee keÀes efpemeves megvoj peie j®ee, meJe& keÀueeDeeW mes mecheVe neWies~ meYeer he´ehle ngS leLee Deepe Yeer met#ce Jeleve ceW Gmemes yeæ[e ve Deewj~~ keÀueeSB Þesÿlee mecheVe neWieer~ JeeÐe ³eb$e he´keÀeMe keÀer osn ceW jnkeÀj efJeée mJeefCe&ce ogefve³ee kesÀ mel³e Yeer nerjs-ceesefle³eeW mes peæ[s neWies leLee heefjJele&ve kesÀ keÀe³e& ceW efMeJe yeeyee kesÀ hejceefhelee hejceelcee efMeJe ves GvekesÀ mheMe& cee$e mes ceOegj mJej uenjer meeLe mebueive nQ~ he´peeefhelee ye´ïee kesÀ cegKeejeEJeo Üeje ieBtpe Gþsieer~ ve=l³e, veeìkeÀ, iee³eve leLee otmeje ³eesieoeve Deeves Jeeueer mJee|Cece ogefve³ee kesÀ mel³eeW JeÊeÀJ³e Yeer mebieerlece³e neWies~ mJeCe& keÀueekeÀejeW keÀe otmeje ³eesieoeve keÀes Gpeeiej keÀjles ngS yelee³ee nw efkeÀ ceg ê eSb Yeer keÀueelcekeÀ neW i eer ~ ³ener nesiee efkeÀ Jes GhejesÊeÀ he´keÀej mes mJeie& ceW he´efJe$e he´Je=efÊe ceeie& nesiee~ JeemlegkeÀuee SJeb mLeehel³e keÀuee Yeer mJe-meMeefÊeÀkeÀjCe keÀjkesÀ Deheveer mecyevOeeW ceW mechetCe& heefJe$elee nesieer~ DeodYegle SJeb ceveesnejer nesieer~ Fme keÀueeDeeW keÀes meleeshe´Oeeve yeveekeÀj efJeée ³eesieyeue mes mevleeveeslheefÊe nesieer~ mJeie& he´keÀej Deeves Jeeueer mJee|Cece ogefve³ee ceW keÀer DeelceeDeeW keÀes ueeYeeeqvJele keÀjW~ kesÀ efveJeemeer Deelce-DeefYeceeveer, `efJeée SkeÀ heefjJeej' keÀer mebkeÀuhevee FmekesÀ efueS Fme efJeée efJeÐeeue³e keÀer cee³eepeerle, [yeue DeeEnmekeÀ, 16 keÀuee meekeÀej nesieer~ Yeefieveer mebmLee jepe³eesie Sp³etkesÀMeve Sb[ mechetCe&, mechetCe& efvee|JekeÀejer, meJe&iegCe efjme®e& HeÀeGC[sMeve kesÀ 18 he´Yeeie yeves keÀueekeÀejeW keÀe mecheVe leLee ce³ee&oe heg©<eesÊece nesves kesÀ ngS nQ efpeveceW `keÀuee SJeb mebmke=Àefle' He´Lece ³eesieoeve keÀejCe osJeer-osJelee keÀnuee³eWies~ Jeneb Ssmeer ogefve³ee kesÀ efvecee&Ce ceW he´Yeeie Yeer SkeÀ nw~ FmekesÀ DeueeJee Fme jesie, MeeskeÀ, peje leLee ce=l³eg keÀe Ye³e keÀueekeÀejeW keÀer ognjer YetefcekeÀe nw~ efJeée efJeÐeeue³e kesÀ DeveskeÀ efJeYeeie pewmes veneR nesiee~ ceveg<³e DeelceeSB meleeshe´Oeeve he´Leceleë Jes DeeO³eeeqlcekeÀ %eeve Deewj ef®e$ekeÀuee, efhe´eÅvìie, HeÀesìesie´eHeÀer, nesves kesÀ keÀejCe he´ke=Àefle Yeer meleeshe´Oeeve, menpe jepe³eesie kesÀ DeY³eeme Üeje mìtef[³ees Fl³eeefo Yeer nQ~ FvekesÀ ceeO³ece megKeoeF& nesieer~ meoe yenejer ceewmece Deheveer Deelcee keÀes %eeve, heefJe$elee, mes keÀueekeÀej efJeée keÀu³eeCe kesÀ efueS leLee meoe yenejer Jevemheefle SJeb HeÀue- Meebefle, hes´ce, megKe, Deevebo SJeb MeefÊeÀ³eeW Deheveer keÀueeDeeW keÀes F&éejer³e mesJeeHetÀue neWies~ efJe%eeve Yeer megKeoeF& nesiee~ mes mecheVe yeveeSB~ he´peeefhelee ye´ïee FmekesÀ ³eespevee ceW meHeÀue keÀj mekeÀles nQ leLee heMeg-hebíer Yeer megvoj neWies~ mJee|Cece peerles-peeieles GoenjCe Les~ GvekeÀe hejceelcee mes 21 pevceeW kesÀ efueS ogefve³ee megKe-Meebefle SJeb mecheVelee mes ceevevee Lee efkeÀ nj Deelcee kesÀ iegCe- mJeemL³e, mecheefÊe SJeb he´meVelee keÀe 25 ceF& 2014 efnccele keÀe Henuee keÀoce Deeies yeæ{eDees lees Hejceelcee keÀer mecHetCe& ceoo efceuesieer (Actor) efvejekeÀej, %eevemeeiej, meJeM&eeÊfeÀJeeve hejceehfelee hejceelcee eMfeJe keÀe meved 1936 ceW eofJ³e DeJelejCe nes ®ekgeÀe n~w GvnevWes SkeÀ Je× = ceeveJe leve keÀe DeeOeej uekseÀj leLee GvnW keÀÊeJ&³eJee®ekeÀ veece `hep´eeehfelee yeï´ee' okseÀj hep´eeehfelee yeï´eekeÀgceejer Fé&eje³re eJfeée eJfeÐeeue³e keÀer mLeehevee keÀjeF& nFg& n~w


%eeveece=le

F&MJejer³e pevce efme× DeefOekeÀej he´ehle keÀj mekeÀles nQ~ keÀueekeÀej keÀer keÀuee ceW, peeot Dehejcheej ~ SkeÀ met$e ceW yeebOekeÀj, Yejos ceve ceW h³eej ~~

keÀueekeÀej efvepe keÀuee mes, keÀjW efJeée keÀu³eeCe ~ `efJeée SkeÀ heefjJeej' keÀe, keÀjW megKeo efvecee&Ce ~~ 

oes Kepeevesö mece³e Deewj mJeemL³e  ye´ïeekegÀceej He´ceesokegÀceej, ®esvveF&

peerJeve kesÀ oes Ssmes Henuet nQ efpeve Hej ceveg<³e yejeyej Yeer keÀj mekeÀles nQ~ YeieJeeve kesÀ He´sce Yejs ieerle megve keÀj O³eeve veneR oslee nw~ SkeÀ nw mece³e keÀe mener meogHe³eesie ceeveefmekeÀ J³eLee otj keÀj mekeÀles nQ~ efMeJe ef®evleve ceW Kees keÀjvee leLee otmeje nw yeerceejer Deeves mes HetJe& mJeemL³e keÀe keÀj DeHeves DeeHe keÀes Oev³e keÀj mekeÀles nQ~ ceve Üeje meleke&Àlee mes K³eeue keÀjvee~ efpeme J³eefkeÌle kesÀ Heeme leerve HejceOeece keÀer ³ee$ee keÀj mekeÀles nQ~ ³es ®evo lejerkesÀ mece³e IeCìs efmevescee Iej ceW J³eleerle keÀjves kesÀ efueS, IeCìeW ìer.Jeer. kesÀ Gef®ele GHe³eesie kesÀ efueS nQ~ mece³e keÀe meogHe³eesie keÀe³e&ke´Àce osKeves kesÀ efueS, Hetje efove efke´ÀkesÀì cew®e osKeves kesÀ keÀjves Jeeues ner ceneve Deeoceer yeve mekeÀles nQ~ oJee mes p³eeoe Hejnspe Hej O³eeve oW efueS mece³e nw, ieHHes ueæ[eves, mewj-meHeeìs keÀjves, efkeÀÆer Heeìea otmeje Henuet nw levog©mleer keÀe efpemekesÀ He´efle meleke&À ceW peeves, ieesuHeÀ Kesueves, pegDee Kesueves Deewj iegueíjx Gæ[eves kesÀ efueS mece³e nw GmekesÀ Heeme efMeJe-mcejCe, ye´ïecegntle& ceW jnvee Del³eble DeefveJee³e& nw~ keÀne ie³ee nw, pewmee Devve ³eesieeY³eeme kesÀ efueS mece³e veneR nw, ³en kewÀmes ceevee peeS? Jewmee ceve~ keÀmejle, He´eleë mewj, keÀce Yeespeve, efJeìeefceve Jeeues Yeespeve, ³es mJeemL³e keÀer ¢ef<ì mes Del³eble DeefveJee³e& mece³e lees mece³e nw, Gmes JeneB ueiee mekeÀles nQ lees ³eneB Yeer nQ~ keÀF& ueesie Fve Hej O³eeve ve oskeÀj cenBies keÀHeæ[s, ueiee mekeÀles nQ~ ueesie keÀnles nQ, nce mece³e kesÀ DeYeeJeJeMe DeeYet<eCe, petles, HeeG[j, ke´Àerce Hej p³eeoe Oeve Deewj ye´ïeekegÀceejer mesJeekesÀvê ceW veneR Dee Heeles nQ~ cegjueer (efMeJe mece³e ueieeles nQ~ ³es meye ®eerpeW efpeme Mejerj Hej mepeeF& YeieJeeve keÀe mevosMe) megve veneR Heeles nQ~ ke̳ee nce jespeevee peeleer nQ, Gme Mejerj kesÀ mJeemL³e Hej O³eeve veneR oWies lees DeeOee IeCìe efMeJe efHelee kesÀ efueS veneR efvekeÀeue mekeÀles nQ, Fme yeveeJeìer mepeeJeì keÀe ke̳ee Deewef®el³e? Mejerj keÀe pees nceejs efHelee nQ~ Jes De¢M³e ]peªj nQ Hej GvnW nceejer nj ®egmle, og©mle nesvee ner GmekeÀer megvojlee nw~ Gme mJemLe ieefleefJeefOe keÀer peevekeÀejer jnleer nw~ Jes meeceves ve efoKeles ngS Mejerj keÀes peªjleceboeW keÀer mesJee ceW ueieeves mes GmekeÀer Yeer meeceves jnles nQ~ megvojlee Deewj yeæ{ peeleer nw~ mJemLe Mejerj keÀes HeeHekeÀceeX ceW efueHle keÀjves mes megvojlee efiej peeleer nw~ Iej yewþs DeeO³eeeqlcekeÀ DeO³e³eve keÀjW efJeMJe efJeOeelee, efMeJe oelee nce mes p³eeoe nceeje DeleëDeHeveer MeejerefjkeÀ Deewj ceeveefmekeÀ neuele Hej ve]pej keÀu³eeCe ®eenles nQ ke̳eeWefkeÀ Jes peeveles nQ, nce GvekeÀer DeHeveer jKeW~ yeerceejer Deeves mes Henues ner jeskeÀLeece keÀjW~ Deeuem³e mevleeve nQ, ®eens nce GvnW HeejueewefkeÀkeÀ efHelee ceeveW ³ee ve l³eeieW~ Hejnspe, oJee mes p³eeoe keÀece keÀjlee nw~ keÀce ceeveW~ Deleë mesJeekesÀvê Hej peekeÀj %eeve megveves keÀe mece³e mees®eW, TB®eer mees®e mees®eW~ ceve keÀes meowJe Meevle DeJemLee ³eefo ve Yeer efvekeÀeue mekeWÀ lees keÀce mes keÀce DeeO³eeeqlcekeÀ ceW jKeW~ efMeJe efHelee kesÀ me®®es ye®®es yevekeÀj efoKeeSb~  HegmlekeÀeW keÀe DeO³e³eve keÀj mece³e keÀe mener GHe³eesie Iej yewþs 26 mesJee keÀes Kesue mecePees lees LekeWÀies veneR, meoe ueeFì jnWies Je<e& 49/ DebkeÀ 11


cegmekeÀjeDees ö ceewle keÀes YeieeDees  ye´ïeekegÀceej jeceefmebn, jsJeeæ[er

SkeÀ vevne-mee yeeuekeÀ Iej kesÀ He´efleketÀue neueele kesÀ

veneR osKeer~ GOej yegpegie& ves Yeer KegMeer Deewj Meeefvle kesÀ He´keÀcHeve efueS Iej ceW He´JesMe efkeÀ³ee~ FvekeÀer He´eefHle keÀneB mes ngF&, ³en Hetíves Hej Gmeves Yeer keÀne, Deepe cesjer cegueekeÀele SkeÀ HeÀefjMles mes ngF& pees cesjer DeHes#ee kesÀ efJeHejerle yengle íesìer Gce´ keÀe Lee~ keÀneveer keÀe meej ³ener nw efkeÀ efveëmJeeLe& cegmekeÀeve nceW HeÀefjMlee yevee osleer nw~ Fmemes yeæ[er-yeæ[er mecem³eeSB ìue peeleer nQ~ efJevece´lee yengle yeæ[er leekeÀle nw~ cegmekeÀjenì SkeÀ Deew<eefOe Yeer nw pees DekeÀeue ce=l³eg ªHeer keÀ<ì keÀes, yeerceeefj³eeW keÀes Je yegæ{eHes keÀes Yeer otj Yeieeves ceW me#ece nw~ efkeÀmeer ves þerkeÀ ner keÀne nw ö Gcej efkeÀmeer keÀer keÀce, efkeÀmeer keÀer uecyeer nw~ Hejvleg ceewle lees cene mJeeJeuecyeer nw~~ ceewle mJe³eb ner DeHevee HewÀmeuee uesleer nw~ efkeÀmeer kesÀ ef®evlee keÀjves mes Jen veneR ©keÀleer nw~ ceewle keÀer ef®evlee keÀj, mJe³eb keÀes veneR [jeDees~ ceewle peye Yeer [je³es, DeeHe meoe cegmekeÀjeDees~~ Dee peeleer nw efnccele, oes Heue keÀer cegmekeÀeve mes~ cegmekeÀjeDees ef]pevoieer Yej, peerDeesies Meeve mes~~ ³eeo ³es Yeer jKevee ns ceeveJe, ceewle keÀYeer cegmekeÀjeleer veneR~ keÀes³eue-meer ceerþer yeesueer ceW, keÀYeer ieerle ieeleer veneR~~ cejves JeeueeW keÀes ceewle, Henues keÀYeer yeleeleer veneR~ cegmekeÀjevee lees íesæ[es, ceewle keÀes keÀYeer nbmeer Deeleer veneR~~ ceewle peye Yeer oeble HeÀeæ[s, osKe Gmes legce cegmekeÀjeDees~ ]peesj mes oneæ[s, lees legce keÀesF& ieerle iegveiegveeDees~~ jnes ³eefo yegæ{eHes lekeÀ cegmekeÀjeles, lees Jen [j pee³esieer~ legcnejer ceewle, legcnejs meeceves ner cej pee³esieer~~

keÀejCe keÀYeer cegmekeÀje veneR Heelee Lee~ SkeÀ efove yewie ceW ef®eHme Deewj Heeveer keÀer yeesleue ueskeÀj Jen KegMeer {tBæ{ves efvekeÀue Heæ[e~ kegÀí otj ®eueves kesÀ yeeo GmekeÀer ve]pej SkeÀ peien yewþs ngS yegpegie& Hej Heæ[er pees Heef#e³eeW kesÀ PegC[ keÀes efvenej jne Lee~ yeeuekeÀ Yeer GmekesÀ Heeme peekeÀj yewþ ie³ee~ Leesæ[er osj yeeo yeeuekeÀ ves yewie mes Heeveer keÀer yeesleue efvekeÀeueer, efHeÀj ef®eHme efvekeÀeues~ Gmes ueiee efkeÀ ³en yegpegie& Yeer YetKee nw FmeefueS kegÀí ef®eHme GmekeÀer Deesj yeæ{e efoS~ yegpegie& ves ef®eHme ueskeÀj yeeuekeÀ keÀer Deesj cegmekeÀjekeÀj osKee~ yeeuekeÀ keÀes yegpegie& keÀer cegmekeÀjenì yeæ[er Yeueer ueieer ke̳eeWefkeÀ GmekesÀ Iej ceW lees keÀYeer keÀesF& cegmekeÀjelee ner veneR Lee~ meye iegcemegce Deewj DeeHeme ceW veeje]pe jnles Les~ yeeuekeÀ kesÀ ceve ceW Dee³ee efkeÀ SkeÀ íesìer-meer ®eerpe osves mes Fleveer H³eejer cegmekeÀjenì efceue mekeÀleer nw lees kegÀí Deewj otBiee lees Deewj Yeer efceuesieer~ Deye Gmeves Heeveer keÀer yeesleue Yeer yegpegie& keÀer Deesj yeæ{e oer~ yeesleue ueskeÀj yegpegie& ves Hegveë cegmekeÀjekeÀj GmekeÀer Deesj osKee~ ye®®es keÀes mecePe ceW SkeÀ je]pe Dee³ee efkeÀ cegmekeÀeve Deewj KegMeer efveëmJeeLe& YeeJe mes osves kesÀ yeeo efceueleer nQ efHeÀj ®eens nce keÀesF& íesìer-yeæ[er Jemleg oW ³ee keÀesF& iegCe oW ³ee efHeÀj cegmekeÀjenì ner oW, Hej efkeÀmeer keÀes kegÀí oW DeJeM³e, H³eej, efJeMJeeme ³ee DeHeveeHeve oW~ Meece lekeÀ oesveeW meeLe-meeLe yewþs jns~ meebPe osKe yeeuekeÀ ves mees®ee, Deye Iej ®euevee ®eeefnS~ Jen Gþe, kegÀí keÀoce ®euee, efHeÀj efþþkeÀe Deewj HeueìkeÀj yegpegie& kesÀ Heeme DeekeÀj Gmes yeeBneW ceW Yej efue³ee~ yeoues ceW yegpegie& kesÀ nesþeW Hej Deewj yeæ[er cegmekeÀjenì Dee ieF&~ yeeuekeÀ KegMeer ceW vee®eles ngS Iej HengB®ee~ ceeB ves KegMeer keÀe pees ye®®es efnccele jKekeÀj, efveYe&³e neskeÀj Deeies yeæ{les nQ, je]pe Hetíe, lees yeeuekeÀ ves keÀne, Deepe ceQves SkeÀ HeÀefjMles mes GvnW Hejceelcee efHelee keÀer ceoo mJeleë efceue peeleer nw cegueekeÀele keÀer, GmekesÀ pewmeer cegmekeÀeve ceQves Deepe lekeÀ keÀneR 27 ceF& 2014 me®®eer KegMevemeeryeer keÀe DevegYeJe ®esnjs Deewj ®eueve mes keÀjeDees


DeefYeJeeove  ye´ïeekegÀceej efkeÀMeveoÊe DevegoMeea, MeeeqvleJeve

me= ef<ì kesÀ Deeefo keÀeue mes ner HejmHej Deef Y eJeeove keÀjves keÀe efMe<ìe®eej jne nw~ jeef$e ceW peye efJeÞeece keÀjves keÀe mece³e neslee nw leye SkeÀ-otmejs keÀes MegYe jeef$e (Good Night) keÀnkeÀj Deewj peye He´eleë keÀeue ve³es efove keÀer MegªDeele keÀjles nQ leye MegYe He´Yeele (Good Morning) keÀnkeÀj DeefYeJeeove keÀjles nQ~ yeele®eerle keÀe DeejcYe keÀjves mes Henues Deewj efJe®eej efJeceMe& HetCe& nesves kesÀ yeeo Yeer DeefYeJeeove keÀjkesÀ nce Deelceer³elee He´keÀì keÀjles nQ~ DeefYeJeeove kesÀ He³ee&³eJee®eer Meyo nQ – He´Ceece (Salute), vecemkeÀej, veceve, vecemles, meueece, ieg[ ceesefve¥ie (Good Morning), ieg[ FJeefvebie (Good Evening), ieg[ veeFì (Good Night), ieg[ [s (Good Day) Fl³eeefo-Fl³eeefo~ DeefYeJeeove kesÀ Meyo ®eens keÀesF& Yeer neW Hejvleg Fme He´efke´À³ee ceW nceeje DevleYee&Je SkeÀ ner neslee nw~ nce DeeHeme ceW SkeÀ-otmejs kesÀ efue³es DeHeves MegYe YeeJe He´keÀì keÀjles nQ~

ke=À<Ce, jeOes-jeOes, meueece DeueskegÀce, meled Þeer DekeÀeue, pe³e Þeer meled peer, nef j Dees c e, nef j Dees c e leled meled , DeesceMeeefvle Deeefo-Deeefo~ DeefYeJeeove keÀer DeueewefkeÀkeÀ efJeefOe Deef Y eJeeove keÀer Deueew e f k eÀkeÀ efJeefOe³eeB Yeer nQ~ ³eesieerpeveeW keÀe DeefYeJeeove DeueewefkeÀkeÀ neslee nw~ ³eesieer DeelceeDeeW keÀe DeeYeeceC[ue yengle lespemJeer neslee nw~ GvekesÀ DeefYeJeeove keÀer efJeefOe Del³evle ®egcyekeÀer³e nesleer nw~ Jes peye Yeer efkeÀmeer mes efceueles nQ lees He´Lece HejmHej ¢ef<ì kesÀ Üeje ner MeefkeÌle (He´keÀcHeveeW) keÀe Deeoeve-He´oeve keÀjles nQ~ GvekeÀer cegmekeÀeve Yej mes Tpee& keÀe mecHe´s<eCe nes peelee nw~ GvekesÀ Debie-Debie mes DeeO³eeeflcekeÀ Tpee& keÀe He´Jeen neslee nw~ jepe³eesie kesÀ G®®elece DevegYeJeeW mes mecHevve Jejoeveer DeelceeSB ¢ef<ì kesÀ meeLe-meeLe DeHeves Jejo nmleeW mes Yeer MeefkeÌle keÀe mecHe´s<eCe keÀjleer nQ~ Heue Yej ceW SkeÀ DeueewefkeÀkeÀ Tpee& kesÀ mHegÀjCe keÀe uesve-osve nes peelee nw~ ve³eveeW ner ve³eveeW ceW SkeÀ ceewve Jeelee&ueeHe Yeer nes peelee nw~ DeefYeJeeove cetuecev$e nw meodJ³eJenej keÀe DeefYeJeeove keÀer He´efke´À³ee ceW SkeÀ ceveesJew%eeefvekeÀ jnm³e nw~ ÜeHej³egie kesÀ

mece³e kesÀ ke´Àce ceW DeefYeJeeove kesÀ ve³es-ve³es mJeªHe keÀeue, osMe, HeefjefmLeefle leLee mebmke=Àefle kesÀ Devegmeej DeefYeJeeove kesÀ ve³es-ve³es Meyo meeceves Deeles jns nQ pewmes jece-jece peer, njs ke=À<Ce, pe³e Þeer 30 megKe-Meeeqvle kesÀ peerJeve keÀe DeeOeej nw mevlegueve

DeejcYe mes ner nceejs $eÝef<e-cegefve³eeW ves DeefYeJeeove keÀes efMe<ìe®eej keÀe DeeOeej yevee³ee~ ieg©kegÀue ceW efJeÐeeHeeefþ³eeW keÀes keÀjye× (neLe peesæ[ keÀj) keÀjkesÀ ³ee cemlekeÀ PegkeÀe keÀjkesÀ Deeoj-met®ekeÀ MeyoeW kesÀ Üeje ceOegjlee mes Deelceer³e YeeJe efue³es ngS DeefYeJeeove keÀjvee efmeKee³ee peelee Lee~ GvneWves ³ener yelee³ee efkeÀ ³en cetuecev$e nw DeeHemeer meodJ³eJenej keÀe~ FmeceW DeelceYeeJe Deewj efJevece´ YeeJe mecee³ee neslee nw efpeme Hej mecet®es peerJeve-J³eJenej keÀer Fceejle Keæ[er nesleer nw~ DeefYeJeeove mes menpe nes peeles nQ keÀe³e& DeefYeJeeove keÀjles ngS nce SkeÀotmejs keÀes Ssmeer mce=efle efoueeles nQ pees peerJeve-cetu³eeW keÀer Þes<þlee keÀes oMee&leer nw~ ienjs ceW osKeW lees DeefYeJeeove keÀjves keÀe DevleYee&Je ner ³en neslee nw efkeÀ nceeje O³eeve Hejceelcee kesÀ meekeÀej ®eefj$eeW Jee ceneHeg©<eeW kesÀ Þes<þ ®eefj$eeW keÀer Deesj pee³es~ DeefYeJeeove ceW nce Ssmes Meyo He´³eesie keÀjles nQ pees oMee&les nQ efkeÀ nceejs ceveespeiele ceW SkeÀ-otmejs kesÀ He´efle mecceeve-mvesn nw~ DeefYeJeeove kesÀ Üeje mecyevOe Deewj keÀe³e& menpe nes peeles nQ~ Hejceelcee efHelee Üeje vecemles keÀer DeveesKeer efJeefOe veJe-me=ef<ì j®eef³elee mJe³eb Hejceelcee Je<e& 49/ DebkeÀ 11


%eeveece=le

Yeer DeJeleefjle neskeÀj nceW peerJeveJ³eJenej keÀer keÀuee efmeKeeles nQ~ Deeves Jeeues oes ³egieeW (mele³egie Deewj $eslee³egie) ceW pees DeefYeJeeove keÀer Þes<þ efJeefOe nesieer, GmekeÀe jesHeCe Jes DeYeer ner keÀj jns nQ~ Ssmee iee³eve nw efkeÀ HejceefHelee Hejceelcee ves ¢ef<ì mes me=ef<ì j®eer~ Hejceelcee keÀe ¢ef<ìkeÀesCe (¢ef<ì) meJe&Þes<þ nw~ efpeme He´keÀej J³eJenej Deewj efMe<ìe®eej kesÀ ¢ef<ìkeÀesCe mes efHelee DeHeves ye®®eeW keÀes mvesnmet®ekeÀ MeyoeW mes mecyeesefOele keÀjlee nw~ Kego keÀjlee nw Deewj DeHeves ye®®eeW keÀes Jewmee efmeKeelee nw~ Gmemes Yeer HeodceiegCee Deeies yeæ{keÀj, HejceefHelee Hejceelcee Yeer DeJeleefjle neskeÀj Henues ye®®eeW keÀes vecemles keÀnles nQ~ efHeÀj ye®®es Yeer peJeeye ceW keÀnles nQ efkeÀ yeeyee (HejceefHelee), vecemles~ Fme F&MJejer³e DeefYeJeeove ceW DeueewefkeÀkeÀ yeele ³en nesleer nw efkeÀ Jes Henues ve]pej mes Yeer efveneue keÀjles nQ~ ¢ef<ì mes ¢ef<ì kesÀ efceueve ceW Jes yengle kegÀí j®e osles nQ~ Hejceelcee DeHeveer He´sceHetCe& YeeJeveeDeeW keÀes ¢ef<ì kesÀ Üeje DevegYeJe keÀjeles nQ~ mece´eì DeMeeskeÀ Yeejle kesÀ meJe&Þes<þ mece´eìeW ceW mes SkeÀ jns nQ~ keÀefuebie ³eg× kesÀ yeeo Jes yeew× Oece& kesÀ Deveg³ee³eer yeve ie³es~ GvekesÀ peerJeve ceW DeO³eelce keÀe DebkegÀj HetÀìe~ Jes Deece peveceeveme kesÀ He´efle Yeer Del³evle êJeerYetle nes ie³es~ GvneWves DeHeves jep³e ceW DeHeves cebef$e³eeW Deewj ÜejHeeuekeÀeW keÀes efveoxMe peejer keÀj ceF& 2014

efo³es Les, ``ceQ pevelee (He´pee) keÀe mesJekeÀ ntB~ ³eefo keÀesF& Yeer J³eefkeÌle ojyeej ceW DeHeves efkeÀmeer keÀe³e& nsleg Dee³es, Gmeer JekeÌle cegPes legjvle metef®ele efkeÀ³ee pee³es~ Gme mece³e ceQ ®eens Yeespeve ie´nCe keÀj jne nBt, ®eens cebef$e³eeW mes ceb$eCee ceW J³emle nBt, ®eens DeHeves Me³eve-keÀ#e ceW nBt, ®eens yeieer®es ceW He´ke=Àefle kesÀ yeer®e He´mevvelee keÀer efmLeefle ceW nBt, ceQ keÀneR Yeer nBt, efkeÀmeer Yeer efmLeefle ceW nBt, cegPes legjvle metef®ele efkeÀ³ee pee³es~'' GvekesÀ jep³ekeÀeue ceW Yeejle keÀe efpelevee efJekeÀeme ngDee, Glevee efHeÀj keÀYeer veneR ngDee~ veceve nw GvekesÀ HejesHekeÀej YeeJe keÀes~ keÀefuekeÀeue ceW peerJeve Mewueer ner yengle ceMeerveer nes ieF& nw~ HejmHej

DeefYeJeeove Yeer SkeÀ ceMeerve keÀer lejn ner nes ie³ee nw~ DeefYeJeeove ceW keÀesF& YeeJe keÀer lejuelee DevegYeJe veneR nesleer~ DeHeveer lejHeÀ mes DeefYeJeeove kesÀ kegÀí Meyo yeesueves keÀer yeele lees íesefæ[S, keÀF& yeej lees DeefYeJeeove kesÀ He´l³egÊej ceW SkeÀ nukeÀer-meer cegmekeÀeve keÀer DeefYeJ³eefkeÌle keÀe Yeer ìesìe (Scarcity) DevegYeJe neslee nw~ SkeÀ nukeÀer-meer ªneefve³ele keÀer DeeYee efyeKesjves ceW pewmes kegÀí Ke®e& neslee nes~ DeeF³es, nce ¢æ{ mebkeÀuHe OeejCe keÀjW efkeÀ SkeÀ-oes keÀe DeefYeJeeove efoue mes keÀjWies Yeer Deewj mJeerkeÀej Yeer efoue mes keÀjWies~ DeefYeJeeove peneB nesiee JeneB Jeeo-efJeJeeo mJeleë meceeHle nes peeSiee~

Þe×ebpeefue ³e%emvesner, l³eeie-leHem³ee keÀer cetle&, SkeÀeveeceer keÀer DeJeleej, meekeÀej yeeHeoeoe keÀer Heeuevee He´eHle ye´.kegÀ.MeefkeÌle yenve keÀe pevce 15 Deiemle, 1937 keÀes Hebpeeye He´eble kesÀ SkeÀ GHeveiej (Deye HeeefkeÀmleeve ceW) kesÀ mebHevve leLee Oeeefce&keÀ HeefjJeej ceW ngDee~ peye DeeHe efHeleeÞeer He´peeefHelee ye´ïee leLee ceelesMJejer peieobyee mejmJeleer kesÀ mecHeke&À ceW DeeF¥ lees FvekesÀ l³eeie-leHem³eece³e peerJeve mes Fleveer He´YeeefJele ngF¥ efkeÀ meved 1962 ceW mejkeÀejer DeO³eeefHekeÀe keÀe Heo l³eeiekeÀj DeeO³eeeflcekeÀ mesJee ceW meceefHe&le nes ieF&~ DeeHeves keÀesuekeÀelee, efyenej, DeueJej, peueHeeF&iegæ[er Deeefo DeveskeÀ mLeeveeW Hej F&MJejer³e mesJeeSB keÀer leLee Devle kesÀ efoveeW ceW Peppej (nefj³eeCee) ceW mesJeejle LeeR~ DeeHe mel³eefve<þ, keÀce&þ leLee efveYe&³e LeeR, yeeyee ves DeeHekeÀes [yeue MeefkeÌle keÀe Jejoeve efo³ee Lee Deewj 80 Je<e& keÀer Dee³eg ceW Yeer DeHeves meJe& keÀe³e& mJe³eb ner Gcebie mes keÀjleer LeeR~ DeeHeves DeHevee YeeweflekeÀ Mejerj meesceJeej, 17 HeÀjJejer, 2014 keÀes He´eleë 4 yepes l³eeiekeÀj yeeHeoeoe keÀer ieeso ueer~ Ssmeer mvesner, Deeefo jleve, ceneve Deelcee keÀes Hetje owJeer HeefjJeej yengle mvesn mes Þe×e megceve DeefHe&le keÀjlee nw~  31 meeefflJekeÀlee nceejs peerJeve ceW mekeÀejelcekeÀ mebYeeJeveeDeeW keÀes yeæ{eleer nw


DeeJeM³ekeÀ met®evee (meom³elee MegukeÀ mes mebyebefOele) 1. ve³es Je<e& 2014-15 ceW `%eeveece=le' leLee `oer Jeu[& efjv³egDeue' Heef$ekeÀeDeeW keÀe Yeejle ceW Jeeef<e&keÀ MegukeÀ 100 ©He³es leLee efJeosMeeW ceW Jeeef<e&keÀ MegukeÀ 1,000 ©He³es jnsiee~ DeepeerJeve MegukeÀ Yeejle ceW 2,000 ©He³es leLee efJeosMe ceW 10,000 ©He³es jnsiee~ 2. MegukeÀ jeefMe Yespeles mece³e efkeÀmeer kesÀ Yeer Heme&veue veece Hej veneR YespeW, kesÀJeue `%eeveece=le' ³ee `The World Renewal' kesÀ veece Hej [^eHeÌì, ceveerDee@[&j ³ee [ekeÀIej Üeje EMO mes YespeW~ MeeefvleJeve [ekeÀIej ceW F&.ceveerDee@[&j (EMO) megefJeOee GHeueyOe nw efpeme Üeje Gmeer efove 10 efceveì kesÀ Deboj Yeejle kesÀ efkeÀmeer Yeer keÀesves mes Heef$ekeÀeDeeW keÀer jeefMe MeeefvleJeve [ekeÀIej ceW HengB®e peeleer nw efpemekeÀe efHeve keÀes[ veb. 307510 nw~ EMO kesÀ efueS ceveerDee@[&j keÀer lejn ner DeHevee Hetje Helee leLee efHeve keÀes[ veb. DeJeM³e osvee neslee nw~ meeLe cesW HeÀesve vebyej leLee F&-cesue ]ID peªj efueKesW~ 3. DeeHekeÀes %eele nesiee efkeÀ mìsì yeQkeÀ Dee@HeÀ Fbef[³ee (SBI) keÀer ye´eb®e P.B.K.I.V.V.MeeefvleJeve ceW nw~ 4. [^eHeÌì kesÀ THej kesÀJeue `%eeveece=le, MeeefvleJeve' ³ee `The World Renewal, Shantivan' ner efueKeW~ efkeÀmeer J³eefkeÌle ³ee Menj keÀe veece ve efueKeW~ 5. DeYeer DeeHe Dee@veueeFve Yegieleeve megefJeOee Üeje Yeer %eeveece=le kesÀ meom³e yeve mekeÀles nQ~ yeQkeÀ SkeÀeGbì keÀe efJeJejCe efvecveefueefKele nw ö yeQkeÀ keÀe veece ë mìsì yeQkeÀ Dee@HeÀ Fbef[³ee yeQkeÀ ye´eb®e keÀe veece ë MeeeqvleJeve mesefJebie yeQkeÀ SkeÀeGbì vebyej ë 30297656367 mesefJebie yeQkeÀ SkeÀeGbì keÀe veeceë World Renewal Gyanamrit IFS Code: SBIN0010638 Dee@veueeFve Yegieleeve keÀjves kesÀ yeeo veer®es efueKes F&-cesue Hej DeHevee Hetje Helee Deewj yeQkeÀ Yegieleeve keÀe Hetje efJeJejCe YespeW~ ef[Heesefpeì kesÀJeue NEFT kesÀ Üeje ner keÀjW~ 6. ve³es [e³ejskeÌì Heesmì keÀjves Jeeues Heles ìeFHe keÀjkesÀ ³ee yeæ[s De#ejeW ceW meeHeÀ-meeHeÀ Debie´speer ceW ner efueKekeÀj YespeW~ mebHeke&À kesÀ efueS DeesceMeeefvle efHe´befìbie He´sme, %eeveece=le YeJeve, MeeefvleJeve-307510 (Deeyet jes[) jepemLeeve~ HeÀesve ë 02974-228125, HewÀkeÌme ë 02974-228116 ceesyeeFue ë 09414006904, 09414423949 E-mail: omshantipress@gmail.com, hindigyanamrit@gmail.com




Turn static files into dynamic content formats.

Create a flipbook
Issuu converts static files into: digital portfolios, online yearbooks, online catalogs, digital photo albums and more. Sign up and create your flipbook.