Je<e& -18
DebkeÀ - 10
Deiemle- II, 2017
cetu³eefve<þ meceepe keÀer j®evee kesÀ efueS meceefHe&le Heeef#ekeÀ
ceeGCì Deeyet
©. 8.00
`ieerlee' ³eesie Meem$e nw ³eg× Meem$e veneR ³eesie O³eeve ner ieerlee keÀe me®®ee cece& - [e@. veeiesvê
heefJe$elee ner megKe-Meeeqvle keÀe DeeOeej - mJeeceer peerJeve osJe peer cenejepe
Deheves ml³e mJeªhe keÀer hen®eeve ve nesvee ner ogëKe keÀe cetue keÀejCe - Dee®ee³e& keÀcee& leeveheeF& Dees.Deej.meer.-iegªie´ece~ ye´ïeekegÀceejerp] e nes mekeÀlee nw~ GvneWves keÀne efkeÀ efoJ³ekesÀ Deesced Meeeqvle efjì^erì mesvìj ceW YeieJeod iegCeeW keÀes Deheveeves mes nce ogKeeW mes cegkeÌle ieerlee efJe<e³e hej oes efoJemeer³e jeä^er³e nes mekeÀles nQ~ vesheeue mes Dee³es mebieesÿer keÀe Dee³eespeve ngDee~ Fme DeJemej Debleje&ä^er³e hej osMe kesÀ DeveskeÀ efJeÜeve, Dee®ee³e& SJeb Oece&iegª Dee®ee³e& ceneve efJe®eejkeÀ GheeqmLele jns~ keÀe³e&¬eÀce keÀcee& leeveheeF& ves kesÀ he´ejbefYekeÀ me$e ceW efJeJeskeÀevevo ³eesiee Deheves mecyeesOeve DevegmebOeeve mebmLeeve,yeQieuegª kesÀ DeO³e#e
heefjJele&ve Dee mekeÀlee nw~ GvneWves ueesieeW mes Deeie´n efkeÀ³ee efkeÀ keÀece Jeemevee meefnle meYeer efJekeÀejeW hej efJepe³e he´ehle keÀjves keÀe men³eesie oW~ GvneWves keÀne efkeÀ ieerlee ceW hejceelcee ves keÀF& yeej keÀece efJekeÀej keÀes meYeer heeheeW keÀe cetue yelee³ee nw~ Dees.Deej.meer. keÀer efveosefMekeÀe jepe³eesefieveer ye´.kegÀ. DeeMee ves mJeeeqmlekeÀe keÀes keÀuhe kesÀ
Yeejle kesÀ je<ì^Heefle ceneceefnce jece veeLe keÀesefJebo keÀes yeOeeF& SJeb MegYekeÀeceveeSb osves kesÀ HeM®eeled F&MJejer³e mce=efle ef®evn YeWì keÀjles ngS Dees.Deej.meer. efveosefMekeÀe ye´.kegÀ. DeMee leLee KeeveHegj mesJeekesÀvê meb®eeefuekeÀe ye´.kegÀ. DeeMee~
YeieJeodieerlee efJe<e³e Hej Dee³eesefpele mebiees<þer ceW DeHeves efJe®eej jKeles ngS Dees.Deej.meer. keÀer efveosefMekeÀe jepe³eesefieveer ye´.kegÀ. DeeMee~ [e@. veeiesvê ves keÀne efkeÀ ³eesie Deewj O³eeve ner YeieJeodieerlee keÀe Demeueer meej SJeb cece& nw~ GvneWves keÀne efkeÀ YeieJeodieerlee SkeÀ ³eesie Meeðe nw ve efkeÀ eEnmee keÀe Meeðe~ JeemleJe ceW ieerlee ceW Jee|Cele ³eg× ceveg<³e kesÀ DeebleefjkeÀ yegjeF³eeW SJeb DeJeiegCeeW keÀes meceehle keÀj owJeer iegCeeW keÀes OeejCe keÀjves keÀe he´leerkeÀ nw~ GvneWves keÀne efkeÀ ³eesie keÀes mketÀueer mlej mes efJeée-efJeÐeeue³e mlej lekeÀ ueeiet keÀjves mes ner heefjJele&ve mebYeJe nw~ ³eefleOeece Je=voeJeve mes Dee³es mJeeceer peerJeve osJe cenejepe peer ves yelee³ee efkeÀ peerJeve ceW DeebleefjkeÀ SJeb YeeweflekeÀ heefJe$elee keÀe yengle yeæ[e cenlJe nw~ heefJe$e peerJeve kesÀ DeeOeej hej ner megKe-Meeeqvle keÀe DevegYeJe
ceW keÀefue³egie keÀes De%eeve DebOekeÀej keÀe mece³e yeleeles ngS keÀne efkeÀ Ssmes mece³e hej ner JeemleJe ceW %eeve met³e& hejceelcee kesÀ efoJ³e DeJelejCe keÀer DeeJeM³ekeÀlee nw~ GvneWves keÀne efkeÀ Deheves JeemleefJekeÀ mJeªhe keÀer DeveefYe%elee ner JeemleJe ceW ogëKeeW keÀe cetue keÀejCe nw~
®eejeW ³egieeW keÀer DeJeefOe keÀe he´leerkeÀ yeleeles ngS keÀne efkeÀ mele³egie, $eslee³egie, Üehej³egie leLee keÀue³egie, ceveg<³e keÀe yesnlej peerJeve mes keÀce yesnlej Deewj Üehej kesÀ yeeo efiejeJeì kesÀ jemles hej ®eueves keÀe keÀeue ®e¬eÀ nw~ GvneWves keÀne efkeÀ Deye keÀue³egie kesÀ Devle ceW hejceelcee keÀe DeJelejCe ngDee nw
Devle keÀjves kesÀ efueS leLee SkeÀ yesnlej peerJeve Deewj meceepe keÀe efvecee&Ce keÀjves kesÀ efueS Kegoe keÀe Oeje Hej Deevee neslee nw, ³ener ieerlee keÀe cetue mebosMe Yeer nw~ ye´ïeekegÀceejer]pe kesÀ cegK³eeue³e,ceeGCì Deeyet mes Dee³eeR ieerlee mkeÀe@uej jepe³eesefieveer ye´.kegÀ. T<ee SJeb peyeuehegj mes YeieJeodieerlee keÀer J³eeK³eelee [e@. heg<hee heeC[s ves YeieJeodieerlee hej osMe kesÀ DeveskeÀ he´evleeW mes DeeS ngS ieerlee
YeeieJeodieerlee hej Dee³eesefpele je<ì^er³e meccesueve ceW osMe Yej kesÀ efJeÜeve ngS SkeÀcele - keÀne, ieerlee %eeve mes ner nesiee mele³egieer ogefve³ee keÀe efvecee&Ce keÀe³e&¬eÀce kesÀ cegK³e meb³eespekeÀ jepe³eesieer ye´.kegÀ. ye=peceesnve ves mebieesÿer kesÀ cegK³e GÎsM³e keÀes mheä keÀjles ngS keÀne efkeÀ ieerlee kesÀ mener DeLe& keÀes ve peeveves kesÀ keÀejCe ner Deepe ceeveJe Demecebpeme ceW nw~ GvneWves keÀne efkeÀ Deiej nce ieerlee kesÀ mener cenlJe keÀes peeve peeSb lees efJeée ceW SkeÀ yengle yeæ[e
efHeÀj mes ceeveJe keÀes oeveJe mes osJe yeveeves kesÀ efueS, F&MJejer³e %eeve Deewj menpe jepe³eesie kesÀ yeue mes~ keÀe³e&¬eÀce ceW DeeS cesnceeveeW keÀe mJeeiele keÀjles ngS GvneWves keÀne efkeÀ Deehe pewmes ceneve SJeb he´yeg× peve ner ieerlee kesÀ Demeueer jnm³e keÀes ueesieeW lekeÀ hengB®ee mekeÀles nQ~ Got& he´sme kesÀ he´efme× mlecYekeÀej [e@. ceg]peHeÌHeÀj ngmewve ie]peeueer ves keÀne efkeÀ ³ener Deefle Oece&iueeveer keÀe mece³e nw peye FmekeÀe
efJeMes<e%eeW mes efJe®eej-efJeceMe& efkeÀ³ee~ meYeer ves Fme efJe<e³e hej menceefle peleeles ngS keÀne efkeÀ JeemleJe ceW ieerlee ceW Jee|Cele ³eg× keÀesF& YeeweflekeÀ veneR Deefheleg ceve keÀe DevleÜ&vÜ nw~ meYeer ves mJeerkeÀej efkeÀ³ee efkeÀ ieerlee keÀe %eeve hejceelcee efMeJe ves keÀefue³egie kesÀ Devle ceW mele³egieer ogefve³ee keÀer mLeehevee kesÀ efueS efo³ee~ meYeer ves ye´ïeekegÀceejer mebmLee Üeje oer pee jner DeeO³eeeqlcekeÀ efMe#ee SJeb jepe³eesie O³eeve keÀes hejceelcee kesÀ Üeje efoS pee jns
JeemleefJekeÀ ieerlee %eeve Je ³eesie keÀe J³eJeneefjkeÀ mJeªhe keÀne~ jeä^e³r e efheíæ[e Jeie& Dee³eesie, Yeejle mejkeÀej kesÀ hetJe& DeO³e#e peeqmìme Jeer. F&éejw³ee ves keÀne efkeÀ ieerlee nceW Deefnbmee hejcees Oece& keÀer he´js Cee osleer nw~ ieerlee keÀes GmekesÀ mener meboYe& ceW peeveves keÀer DeeJeM³ekeÀlee nw~ meccesueve kesÀ cegK³e meb³eespekeÀ he$ekeÀej JesueHesÀ³ej SmeesefmeSMeve kesÀ DeO³e#e jepeerJe efveMeevee ves ueesieeW leLee meceepe ceW efiejles ngS veweflekeÀ mlej hej ef®evlee J³ekeÌle keÀer Deewj keÀne efkeÀ ye´ïeekegÀceejer mebmLee ueesieeW keÀer veweflekeÀlee Deewj ®eefj$e efvecee&Ce keÀer efoMee ceW mejenveer³e keÀe³e& keÀj jner nw~ mebieesÿer ceW efJeMes<e ªhe mes GÊejeKeC[ mebmke=Àle efJeée-efJeÐeeue³e nefjÜej kesÀ hetJe& Ghe-kegÀueheefle He´es. ceneJeerj Deie´Jeeue, Þeer peieleveeLe mebmke=Àle efJeée-efJeÐeeue³e kesÀ hetJe& GhekegÀueheefle He´es. DeuesKe ®evê meejbieer, kegÀª#es$e mebmke=Àle efJeée-efJeÐeeue³e kesÀ mebmke=Àle efJeYeeie kesÀ he´cegKe [e@. Sme.Sce. efceÞee, GlkeÀue efJeée-efJeÐeeue³e kesÀ hetJe& GhekegÀueheefle He´es. efyevee³ekeÀ jLe, v³et efouueer ìeFcme keÀer he´cegKe mebheeokeÀ [e@. he´efceuee ÞeerJeemleJe Deeefo ceev³eJejeW ves GHeeqmLele jnkeÀj DeHeves DeHeves efJe®eej J³ekeÌle efkeÀ³es~
2
Deiemle- II, 2017
`ieCesMe' Deewj nceeje peerJeve...
Je<ee& $eÝleg kesÀ Deeves Hej `ieCeHeefle yeHHee cees³ee&...' keÀer iegbpeve íesìs ³ee yeæ[s ceveg<³e kesÀ ceve ceeqmle<keÀ mes yeenj efvekeÀuekeÀj JeeleeJejCe ceW megveeF& osves ueie peeleer nw~ ke̳ee keÀYeer DeeHeves ieCesMe keÀer cetefle& ³ee eff®e$e keÀes O³eeve mes osKee nw? Deiej DeeHe Gmes De®íer lejn mes osKeWies lees GvekesÀ eff®e$e mes ner DeeO³eeeqlcekeÀlee keÀe jnm³e pees meerOes nceejs peerJeve mes pegæ[e ngDee nw, DeeHekeÀes %eele nesves ueiesiee~ DeeHeves Fme yeele Hej O³eeve efo³ee nesiee efkeÀ ieCeHeefle peye yewþs nesles nQ lees GvekesÀ oeefnves HeeBJe keÀe Leesæ[e-mee Yeeie He=LJeer keÀes mHeMe& keÀj jne neslee nw peyeefkeÀ yeeefnveer ìebie THej Gþer nesleer nw~ yee³eeB HeeBJe, oe³eeR ìebie mes oyee neslee nw~ ef®e$ekeÀej DeLeJee cetefle& efvecee&lee efkeÀvneR DeeO³eeeqlcekeÀ jnm³eeW keÀes J³ekeÌle keÀjves kesÀ efueS ner ieCeHeefle peer keÀe Ssmee Deemeve efoKeeles nQ~ Mejerj-efJe%eeve kesÀ Devegmeej nceeje oe³eeB neLe - ye´] kegÀ] iebieeOej Deewj oe³eeR ìebie nceejs ceeqmle<keÀ kesÀ yee³eW Yeeie mes pegæ[s nesles nQ Deewj nceejer yee³eeR ìebie Deewj yee³eeB neLe nceejs ceeqmle<keÀ kesÀ oe³eW De×& Yeeie (jeF&ì nsefcemHesÀ³ej) mes pegæ[s nesles nQ~ ceeffmle<keÀ-efJe%eeveJesÊee (ye´sve meeFbefìmìdme) keÀnles nQ efkeÀ nceejs ceefmle<keÀ keÀe yee³eeB Yeeie leke&ÀHe´Oeeve Deewj efJeMues<eCeelcekeÀ (SveeefueefìkeÀue) leLee met#ce DevJes<eCe (Symeì^wkeÌì efLebefkebÀie) ceW kegÀMeue neslee nw, peyeefkeÀ nceejs ceeqmle<keÀ keÀe oe³eeB Yeeie nceejs mebJesieeW (FceesMevme) keÀe kesÀvê nw~ ³eefo Fme ¢eq<ìkeÀesCe mes osKee peeS lees leke&À He´Oeeve yee³eW De×& Yeeie mes pegæ[er ngF& oe³eeR ìebie keÀe He=LJeer keÀes mHeMe& keÀjvee mebmeej leLee FmekesÀ leL³eeW (HewÀkeÌìdme) mes mecHeke&À yevee³es jKeves keÀe He´leerkeÀ nw~ ³en Fme yeele keÀe met®ekeÀ nw efkeÀ ³en J³eefkeÌle Fme yeele keÀess ceevelee nw efkeÀ mebmeej yevee ngDee nw (DeLee&led ³en mJeHve-cee$e veneR nw) Deewj efkeÀ nceW ³eneB jnles ngS, ³eneB keÀer mecem³eeDeeW keÀes nue keÀjvee nw ve efkeÀ Fvemes DeeBKe cebto uesveer nw~ Fmeer He´keÀej ceeqmle<keÀ kesÀ oe³eW De×& Yeeie mes pegæ[er ngF& yee³eeR ìebie Deewj yee³eW HeeBJe keÀe THej Gþs jnvee Deewj oe³eeR ìebie mes oyes jnvee Fme yeele keÀe met®ekeÀ nw efkeÀ nceejs mebJesie Deewj DeeJesie (FceesMevme) Fme He=LJeer kesÀ DeekeÀ<e&Ce mes THej Gþs nesves ®eeefnS Deewj ³en efJeJeskeÀ kesÀ DeOeerve nesves ®eeefnS~ %eeveJeeve J³eefkeÌle kesÀ %eeve keÀer ³ener meHeÀuelee nw efkeÀ Jen meebmeeefjkeÀ ceesn-cecelee mes GHejece jnlee nw~ Jen meebmeeefjkeÀ keÀÊe&J³eeW keÀes Yeer efveYeelee nw; Jen Ssmee veneR keÀnlee efkeÀ ``ns jecepeer, peiele yevee ner veneR nw'',Hejvleg meebmeeefjkeÀ keÀeceveeDeeW Deewj le=<CeeDeeW mes TB®ee Gþe jnlee nw~ ieCeHeefle peer kesÀ efmebnemeve mes ³en oesveeW YeeJe He´oefMe&le nesles nQ- SkeÀ lees ³en efkeÀ Jes DeYeer Gþs efkeÀ Gþs DeLee&led ³en efkeÀ SkeÀ ìebie lees GvneWves veer®es keÀj ner ueer nw Deewj otmejer ìebie Jes DeYeer veer®es keÀjvee ner ®eenles nQ~ GvekeÀer Fme yewþkeÀ mes otmeje YeeJe ³en efvekeÀuelee nw efkeÀ GvneWves SkeÀ ìebie lees Gþe ner ueer nw Deewj otmejer Yeer Jes Gþe ner jns nQ ke̳eeWefkeÀ leYeer lees GvekeÀe HeeBJe kesÀJeue Leesæ[e-mee mHeMe& ner keÀj jne nw~ ³eefo nce FveceW mes He´Lece YeeJe ueW lees Gmemes ³en He´leerle neslee nw efkeÀ Jes meoe lew³eej (SefkeÌìJe Sb[ Sueì&) nQ~ celeueye Jes peye ®eenW, keÀe³e&-#es$e ceW Glej Dee³eW~ GvekeÀer Fme yewþkeÀ mes otmeje ³en YeeJe He´oefMe&le neslee nw efkeÀ GvneWves ceve keÀes mebmeej mes mecesì lees Henues ner jKee nw, efveefceÊe cee$e Jes keÀce& #es$e Hej nQ Deewj Fme Hej Yeer Jes #eCe ceW ner ceve keÀes Fmemes HetCe&leë nìekeÀj THej keÀer mìspe ceW DeefJeuecye jerefle mes eqmLele nes mekeÀles nQ, DeLee&led GvekeÀer Ssmeer yewþkeÀ Yeer GvekeÀer %eeve-efve<þ eqmLeefle keÀer Heefj®eeef³ekeÀe nw~ ieCeHeefle keÀe Jeenve-cet<ekeÀ ³en efkeÀlevee efJeef®e$e nw efkeÀ Fleves Yeejer-YejkeÀce ieCeHeefle peer kesÀ efueS Jeenve nw-®etne! DeJeM³e ner FmekeÀe Yeer keÀesF& ienve DeLe& nesiee~ ®etns keÀer ³en efJeMes<elee nw efkeÀ Jen nj ®eer]pe keÀes, ®eens cenbieer nes ³ee memleer, kegÀlej-kegÀlej keÀjlee jnlee nw~ DeHeves Keeves kesÀ ueeue®e kesÀ keÀejCe otmejs keÀer nj ®eer]pe keÀes ìtkeÀìtkeÀ keÀjkesÀ jKe oslee nw~ þerkeÀ Ssmes ner kegÀí ueesie otmejeW keÀer nj SkeÀ yeele keÀes ®eens Jen efkeÀleveer ner mecePeoejer keÀer cetu³eJeeve ke̳eeW ve nes, kegÀlej-J³eeWo keÀjles nQ~ Jees leke&À keÀe He´³eesie, yeele keÀes ienjeF& mes mecePeves Deewj ueeYeeeqvJele nesves kesÀ GÎsM³e mes veneR keÀjles yeequkeÀ GmekeÀe Devegef®ele He´³eesie keÀjkesÀ yeele keÀes ìtkeÀ-ìtkeÀ keÀjves ceW ueieeles nQ~ Jes mecePeles nQ Gmes efJeJeskeÀ, Hejvleg Jen meodefJeJeskeÀ keÀer yepeeS neslee kegÀefJeJeskeÀ~ Jees nbme keÀer lejn keÀe veneR, yeequkeÀ ®etns keÀer lejn keÀe ue#eCe nw~ %eeveJeeve J³eefkeÌle Ssmeer He´Je=efÊe keÀes DeHeves keÀeyet ceW jKelee nw~ Jees leke&À Yeues ner keÀjs Hejvleg kegÀleke&À veneR keÀjlee, DeLee&led Jees leke&À keÀes DeHeves JeMe ceW jKekeÀj He´³eesie keÀjlee nw~ Fmeer DeLe& ceW ®etne (cet<ekeÀ) ieCeHeefle peer keÀe Jeenve nw~ ieCeHeefle efJeJeskeÀJeeve, leke&À mecHevve nQ Hejvleg Jen - Mes<e Hespe 7 Hej
Deesce Meeefvle ceeref[³ee
efveM®e³eyegef× yeve Deeies yeæ{ves mes nceejer efJepe³e efveeqM®ele DeYeer nceejs nj mebkeÀuhe ceW, nj MJeeme ceW, nj mece³e Hejceelcee keÀer mce=efle nes~ Mejerj ceW nQ lees Yeer mce=efle nw, Deiej Mejerj DeYeer ítì peeJes lees Yeer mce=efle ceW jnW ke̳eeWefkeÀ efpelevee efmecejCe keÀjWies, efmecej-efmecej megKe hee³eWies Glevee keÀuen-keÌuesMe efceìWies~ Leesæ[e Yeer veeje]peieer nw lees GmekeÀes jKees veneR, legjble efceìe oes~ je]peer jnves mes yengle KegMeer nesleer nw FmeefueS keÀYeer Yeer veeje]pe veneR nesvee nw~ FmekesÀ efue³es nj je]pe keÀes mecePevee nw, pees kegÀí nes jne nw De®íe nw, pees nesiee mees De®íe, pees ngDee Jees De®íe... FmeefueS cesjs keÀes ³en jeFì nwC[ keÀe neLe De®íe ueielee nw~ Deehe Yeer Meeefvle ceW yew"kesÀ ³en efjnumeue keÀjes efkeÀ pees ngDee... De®íe nw, pees nes jne nw De®íe nw, pees Yeer nesiee Jees De®íe ner nesiee~ yeme~ ke̳ee yeesuetB Deewj, SkeÀ hejceelcee yeehe nceejs mes KegMe Deewj ceQ GmekeÀer heæ{eF& ceW pees keÀceeF& nw Gmemes KegMe~ lees ]p³eeoe mees®ees veneR, SkeÀ efyevoer ueieeDees lees 10 nes pee³eWies, otmejer efyevoer ueieeDees 100 nes pee³eWies, leermejer efyevoer ueieeDees 1000 nes pee³eWies~ mecePee, efmecheue yeele nw~ efyevoer keÀneB ueieeveer nw SkeÀ efMeJeyeeyee otmeje ve keÀesF&~ efMeJe Yeesuee YeC[ejer nw vee, ³en Jev[jHegÀue nw~ nw Yeesuee YeC[ejer Deewj keÀnlee nw ceQ pevce cejCe ceW veneR Deelee ntB, FmeefueS ye´ïee leve ceW DeekeÀj kesÀ Dehevee heefj®e³e %eeve keÀe meeiej nw, Òesce keÀe meeiej nw, Meeefvle keÀe meeiej nw, Jees DevegYeJe keÀjelee nw, yengle De®íe nw~ lees efve½e³e yegef×, efveeE½ele jnvee, efveefceÊe yevekesÀ Deheveer peerJeve ³ee$ee meHeÀue keÀjvee~ hejvleg Oejleer hej heeBJe ve
nes lees ke̳ee yeveWies? HeÀefjMlee~ HeÀefjMleeW kesÀ heeBJe Oejleer hej veneR nesles nQ~ meoe ner keÀoce-keÀoce ceW heoceeW keÀer keÀceeF& nw FmeefueS heeBJe keÀes cewuee veneR yeveevee nw~ Deiej heeBJe mes Oejveer hej ®eueWies lees cewues nes pee³eWies FmeefueS meoe ner heeBJe keÀes meeHeÀ jKees, ke̳eeWefkeÀ Fme heeBJe ³eeveer Fve keÀoceeW mes ner lees meejs efJeée keÀer mesJee keÀjveer nw~ Ssmes veneR efJeée keÀer mesJee keÀjves kesÀ efue³es cesjs keÀes hewmee ®eeefnS, cesjs keÀes ³es ®eeefnS, Fme ®eeefnS ®eeefnS keÀes íesæ[es~ ®eeefnS-®eeefnS keÀjWies lees Devle celes mees ieles... keÀesF& Yeer Ssmes K³eeue jKeves mes ieefle Yeer Ssmeer nes pee³esieer, FmeefueS keÀYeer Yeer efmLeefle Thej veer®es ve nes, Òewekf eÌìkeÀueer efve½e³e keÀe yeue nes, lees efve½e³eyegef× efJepe³ebleer~ Yeues leve ³eneB nw hej ceve Thej ceW nw, FOej GOej veneR osKees, [^ecee Devegmeej ³en pees he=LJeer nw vee, ieesue efoKeeles nQ~ JeneB mes hewoue ®eueles nQ ke̳ee! Debiegueer mes Jees Yeer FMeeje keÀjlee nw, ye®®es efve½e³e keÀer keÀceeue osKeles peeDees~ peye yeeyee DeJ³ekeÌle ngDee lees ]peje Yeer ncekeÀes ³en veneR ueiee DeYeer kewÀmes ®euesiee~ veneR~ ³en Yeer peeveles nQ Deewj osKee nw efJekeÀcee&peerle, keÀcee&leerle Deewj DeJ³ekeÌle efmLeefle keÀes heeves kesÀ efue³es yeeyee ves kewÀmes heg©<eeLe& efkeÀ³ee~ yeeyee kesÀ ®esnjs keÀes osKe ueielee Lee, ³ener heg©<eeLe& nw~ efJekeÀcee&peerle ceevee keÀesF& Yeer je@vie keÀece veneR nes mekeÀlee nw~ efJekeÀcee&peerle yeveves mes keÀcee&leerle yeve mekeÀles nQ~ pees kegÀí ngDee, nes ie³ee, GmekeÀe ve ef®ebleve nw, ve JeCe&ve nw~ lees menveMeeruelee Deewj meceeves keÀer MeefkeÌle mes keÀesF& Yeer yeele kesÀ efJemleej ceW veneR peeles nQ~ ncekeÀes ke̳ee keÀjves keÀe nw, GmekeÀes
O³eeve ceW jKevee nw~ efoue keÀnleer nw Megef¬eÀ³ee yeeyee DeehekeÀe, pees Deeheves ³eneB efye"ekesÀ Dehevee yeveekesÀ kewÀmeer-kewÀmeer oeoer peevekeÀer, cegK³e He´MeeefmekeÀe mesJee³eW keÀje jns nes~ mesJee keÀjles veMee ®eæ{e ngDee nw nce efkeÀmekesÀ nQ! efveefceÊe YeeJe, efvecee&Ce ef®eÊe kesÀ yeer®e ceW veceÏlee YeeJe efkeÀlevee v³eeje h³eeje yevee oslee nw~ njskeÀ keÀe heeì& Dehevee nw, v³eeje nw, oes SkeÀ pewmes veneR nes mekeÀles~ efpemekesÀ ef®eÊe ceW me®®eeF& nw Jees Deevevo mJeªhe nw, meled, ef®eÊe, Deevevo mJeªhe, Ssmeer efmLeefle ceW meoe jnvee~ yeekeÀer meHesÀo keÀheæ[s pesye Keeueer, kegÀí veneR nw~ Jees ®euee jne nw, nce ®eue jns nQ~ osKe jns nQ meYeer, ³eneB mes G"es keÀneB pee jns nQ? efkeÀlevee De®íe cesje yeeyee nw, pees keÀnlee nw legce ³eneB efmeHe&À Meevle jnes, KegMe jnes~ keÀesF& hetíles nQ Deehe kewÀmes Meevle jnles nes? Dejs, ³en cesje Yeei³e nw~ YeieJeeve cesje meeLeer nw Deewj [^ecee ceW pees heeì& nw Jees yepeeves ceW KegMe nQ~ lees meeLeer Deewj mee#eer ceevee ceQ ke̳ee keÀªB? keÀje jne nw vee, ef]peccesJeejer GmekesÀ Thej nw~ ncekeÀes efmeHe&À keÀnlee nw ®eue Gæ[ pee js hebíer, ³en osMe ngDee yesieevee...~ Deye Fme osMe ceW ke̳ee keÀece nw legcneje...~ lees yeeyee ves ncesMee efve½e³e yegef× efJepe³ebleer keÀe ncekeÀes De®íe hee" heæ{e³ee nw~ efve½e³e yegef×, efveeE½ele jnvee~ efveefceÊe YeeJe Deewj veceÏlee mes ®euevee~
DeìWMeve kesÀ meeLe jes]pe mJe³eb ner mJe³eb keÀer ®esefkebÀie keÀjes yeeyee ves Keeme ceOegyeve JeeueeW keÀes keÀne nw efkeÀ Deiej efj]peuì "erkeÀ efvekeÀueer lees ceQ oeoer Ëo³eceesefnveer DeeTb iee, efceuetbiee~ Deefle.cegK³e He´MeeefmekeÀe lees Fleveer yeeyee ves peye Dee@HeÀj keÀer nw, lees nce ueesieeW keÀes DeìsvMeve Yeer Flevee osvee ®eeefnS~ lees yeeyee ves pees keÀne efkeÀ J³eLe& mebkeÀuhe veneR ®eueW, ³en ®eseEkeÀie efkeÀmeves keÀer? efj]peuì "erkeÀ jner? ®eeì& Yeer efmeHe&À keÀe@efhe³eeW ceW Yejves kesÀ efue³es veneR jKevee, ®eeì& jKevee ceevee ®esvpe~ nce Yeer henues-henues jes]pe ®eeì& efueKeles Les Jees "erkeÀ nw~ uesefkeÀve ³en ®eskeÀ keÀjW efkeÀ nceejs ceW HeÀke&À heæ[ jne nw? ®eeì& ke̳eeW efueKeles nQ? mJe³eb keÀes ®eWpe keÀjves kesÀ efueS efueKeles nQ vee ke̳eeWefkeÀ efkeÀmeer mece³e kegÀí Yeer nes mekeÀlee nw~ yeeyee De®eevekeÀ keÀe hee" lees ncekeÀes os ner jne nw~ lees nceeje heg©<eeLe& Ssmee nw? ceQves osKee nw heg©<eeLe& meYeer keÀe ®euelee nw uesefkeÀve ®eueles-®eueles heg©<eeLe& ceW ¢æ{lee keÀce nes peeleer nw~ efpeme mece³e mebkeÀuhe efkeÀ³ee, Gme mece³e lees ¢æ{lee nesleer nw efHeÀj peye keÀce& ceW Deeles nQ, yeele®eerle keÀjles nQ, pees Yeer [d³egìer]pe nesleer nQ GmeceW Deeles, mebie"ve ceW Deeles ¢æ{lee keÀce nes peeleer nw~ Deewj ¢æ{lee ner meHeÀuelee keÀer ®eeyeer nw, Deiej ¢æ{lee keÀce nes ieF& lees meHeÀuelee pees ®eenles nQ Jees veneR nesleer nw~ nesleer nw uesefkeÀve pewmee ®eenles nQ Jees veneR nesieer~ lees
yeeyee ves DeìsvMeve eEKe®eJee³ee nw, Gmeer Devegmeej nce ke̳ee mecePeles nQ! DeìsvMeve nw? Deepe mes cesje mebkeÀuhe nw efkeÀ nj SkeÀ keÀes jes]pe Dehevee ¢æ{lee keÀe ®eeì& osKevee ®eeefnS~ pees Yeer ceQves heg©<eeLe& ceW mebkeÀuhe efkeÀ³ee, GmeceW ¢æ{lee ®eueleer jner ³ee Leesæ[e Deueyesueeheve Dee peelee nw, "erkeÀ nw keÀj lees jne ntB, nes pee³esiee, jnsiee Leesæ[sner, ìeFce hej hetje nes pee³esiee... Ssmes ¢æ{lee keÀce keÀjves kesÀ mebkeÀuhe pees Deeles nQ Jees ncekeÀes {eruee keÀj osles nQ~ Deewj yeeyee keÀes jes]pe Dehevee meejs efove keÀe ®eeì& osJeW pewmes yeæ[s keÀes osvee ner nw, Ssmes veneR yeeyee keÀes efo³ee vee, Ssmes veneR ¢æ{lee mes efo³ee! Deheves HeÀe³eos keÀes mees®e keÀjkesÀ efo³ee ³ee Ssmes ner megvee nw lees osvee ner nw~ lees Deye keÀesF& huewve yeveeDees, yevee mekeÀles nQ? kewÀmes yevee³eWies? yevee lees mekeÀles nes, MeeyeeMeer nw uesefkeÀve kewÀmes yevee³eWies? Dehevee Dehevee yevee³eWies ³ee keÀesF& ûeghe yew" keÀjkesÀ yevee³esiee? ke̳ee mees®ee nw? lees hekeÌkeÀe nw? keÀue mes meYeer jeef$e keÀes yeeyee keÀes Deheveer efj]peuì oskesÀ Deewj pees Yeer kegÀí nes ie³ee GmekeÀer ceeHeÀer Yeer DeYeer ues uees~ yeeyee kesÀ efnmeeye mes lees J³eLe& mebkeÀuhe Yeer ieueleer nw, lees J³eLe& mebkeÀuhe nceejs ®eues? mecePees keÀesF& ®eer]pe osKeer, ³en nes jne nw, GmekesÀ mebkeÀuhe ®eue heæ[les nQ ³en ke̳eeW ngDee, ke̳ee nw, kewÀmes nw, ³en keÀneB lekeÀ ®euesiee, ³en veneR nesvee ®eeefnS, celeueye Ssmes HeÀeuelet mebkeÀuhe ®eueles nQ.. ke̳eeWefkeÀ cesjer ef]peccesJeejer nw ner veneR
FmekeÀer~ lees ®eskeÀ keÀjvee nw uesefkeÀve helee kewÀmes heæ[s efkeÀ ®eskeÀ Deeheves efkeÀ³ee ³ee veneR? nce lees keÀveskeÌMeve ceW Deeles ner veneR nQ, GmekeÀer ke̳ee efJeefOe nes? Deheves ner ceve keÀes hekeÌkeÀe keÀjvee nesiee ke̳eeWefkeÀ jes]pe lees keÀesF& Deeheme ceW efceuelee ner veneR nw lees Dehevee ner ceemìj yevekesÀ Deheves keÀes ®eskeÀ keÀjvee heæ[siee, Deewj keÀesF& efJeefOe veneR nw~ FmeceW Deheves Deehe ner ns[ yevevee heæ[siee~ lees SkeÀoce ¢æ{ efve½e³e keÀjes, oes De#ej efueKevee nw, yeme~ [e³ejer jKeveer nw efHeÀj keÀYeer Yeer yeeyee [e³ejer cebiee kesÀ osKe mekeÀlee nw~ [e³ejer ceW ]p³eeoe veneR efueKevee nw~ J³eLe& mebkeÀuhe ®eues? efkeÀlevee ìeFce ®eues? keÀYeer keÀYeer SkeÀ ner ìeFce hej J³eLe& mebkeÀuhe 10 efceveì Yeer ®eue mekeÀles nQ, 2 efceveì Yeer ®eue mekeÀles nQ uesefkeÀve ìesìue meejs efove ceW efkeÀlevee J³eLe& mebkeÀuhe ®eues? ³ee ceQves pees ue#³e jKee meJesjs efkeÀ Deepe ceQ Fme yeele hej Keeme DeìsvMeve otBiee, lees Jees Yeer ®eskeÀ keÀjes efkeÀ meejs efove keÀe pees nceves mebkeÀuhe jKee mJeªhe keÀe Jees cesje "erkeÀ jne ³ee vener? yeme~ lees ³en keÀj mekeÀles nQ? nes mekeÀlee nw? ke̳eeWefkeÀ nceeje yeeyee mes h³eej nw, uesefkeÀve h³eej ceW ³en J³eLe& keÀe pees efJeIve heæ[lee nw GmekeÀes efceìevee nw~ yeeyee keÀe Deehe meyemes h³eej nw lees yeeyee keÀesF& Yeer yeele Deiej megveles nQ lees yeeyee keÀes De®íe veneR ueielee nw~ lees nce efpeme ue#³e mes Dee³es nQ, Jees ue#³e nceeje hetje nes jne nw ³ee veneR?
Deesce Meeefvle ceeref[³ee
3
Deiemle- II, 2017
3
HeefJe$e MeefkeÌle³eeW keÀe F&MJejer³e mesJee ceW meceHe&Ce
DejeJeueer Þe=bKeuee kesÀ ceO³e eqmLele, He´ke=Àefle kesÀ DeveesKes DeeB®eue ceW yemee SkeÀ mLeeve, peneB Hej HeefJe$elee keÀes mecHetCe&le³ee OeejCe keÀjves Jeeueer efoJ³e DeelceeDeeW mes megmeeqppele SkeÀ He´ebieCe, peneB keÀer cenkeÀ meYeer keÀes DeHeveer lejHeÀ ner DeekeÀef<e&le keÀj uesleer nw~ JeneR SkeÀ DeveesKee ¢M³e Lee efpemeceW leerve meew HeefJe$e j®eveeDeeW, kegÀceeefj³eeW ves HejceefHelee Hejceelcee kesÀ meJeexÊece HeefjJele&ve kesÀ keÀe³e& kesÀ efueS mJe³eb keÀes DeepeerJeve meceefHe&le efkeÀ³ee~ efpemekeÀer DeeBKeeW osKeer kegÀí PeueefkeÀ³eeB DeeHekesÀ mece#e nQ... meeJeve ceW efMeJe keÀer nes ie³eer leerve meew ³egJee yenveW, mecehe&Ce meceejesn ceW DeefYeYeeJekeÀ Yeer GheeqmLele MeebefleJeve~ meeJeve ceeme hejceelcee YeesuesveeLe efMeJe keÀe ceeme ceevee peelee nw~ Ssmee ceevee peelee nw efkeÀ hejceelcee efMeJe keÀer efoue mes hetpee DejeOevee keÀjves mes menpe ner he´meVe nes peeles nw~ hejvleg ³eefo meeJeve ceeme ceW peye hejceelcee efMeJe keÀes ner Dehevee Jej yevee ueW lees Fmemes De®íe Deewj ke̳ee nes mekeÀlee nw~ Ssmee ner kegÀí ngDee ye´ïeekegÀceejer mebmLee kesÀ MeebefleJeve kesÀ YeJ³e [e³eceC[ ne@ue ceW, peye osMe kesÀ keÀesves keÀesves mes Dee³eer leerve meew yeeue ye´ïe®eeefjCeer ³egJee yenveW Deheves peerJeve keÀer [esj hejceelcee efMeJe keÀes meeQhekeÀj mebmLeeve ceW mecee|hele nes ie³eeR~ Fme DeJemej hej GvekesÀ ceelee efhelee Deewj veeles efjMlesoej Yeer GheeqmLele Les~ Fme keÀe³e&¬eÀce ceW Dee³es n]peejeW ueesieeW keÀes mecyeesefOele keÀjles ngS ye´ïeekegÀceejer mebmLee keÀer meb³egkeÌle cegK³e he´MeeefmekeÀe jepe³eeseif eveer oeoer jleveceesenf veer ves keÀne efkeÀ ³en peerJeve keÀF& pevceeW mes GÊece nw~ efpemekesÀ peerJeve ceW mJe³eb hejceelcee keÀe Jeeme nes peelee nw, Jen ncesMee kesÀ efueS yegjeF³eeW mes cegkeÌle nes peelee nw~ hejceelcee keÀer leve ceve Oeve mes mesJee keÀjves kesÀ efueS DeepeerJeve mecee|hele nesvee ceneve hegC³e keÀe keÀe³e& nw~ keÀe³e&¬eÀce he´yeeqvOekeÀe ye´.kegÀ. cegVeer ves Fve HeefJe$e ³egJee yenveeW mes Dee»eve efkeÀ³ee efkeÀ Jes peerJeve ceW G®®e DeeoMe& SJeb cetu³eeW keÀes OeejCe keÀj ceneve yeveW Deewj otmejeW kesÀ efueS he´sjCeeoe³eer yeveW~ mebmLee kesÀ cenemeef®eJe ye´.kegÀ. efveJezj ves keÀne efkeÀ nceejer yenveeW ves ³en efme× keÀj efo³ee nw efkeÀ ³eefo veejer ®eens lees efJeée keÀes yeoue mekeÀleer nw, efkeÀmeer Yeer kegÀjerefle Deewj yegjeF³eeW keÀes meceehle keÀj mekeÀleer nw~ ³es
yenveW Kego keÀe mekeÀejelcekeÀ yeoueeJe keÀjles ngS meceepe keÀes Yeer yeoue keÀj ner jnWieer, peneB meYeer megKe-Meebefle Deewj ®ewve mes jnWies~ keÀe³e&ke´Àce ceW mebmLeeve kesÀ DeefleefjkeÌle cenemeef®eJe ye´.kegÀ. ye=peceesnve, MeebefleJeve he´yevOekeÀ ye´.kegÀ. Yetheeue, ye´.kegÀ. Deceerj®ebo mecesle keÀF& ueesieeW ves Deheves Deheves efJe®eej J³ekeÌle efkeÀ³es~ ke̳ee nw mecehe&Ceë ye´ïeekegÀceejer mebmLee kesÀ mecheke&À ceW Deeves kesÀ yeeo keÀce mes keÀce heeB®e meeue lekeÀ he´efMe#eg kesÀ leewj hej jepe³eesie cesef[ìsMeve kesÀ meeLe mebmLee kesÀ efve³eceeW hej mechetCe& ªhe mes ®eueves Jeeueer yenveeW keÀe mecehe&Ce neslee nw~ efpemeceW GvekesÀ ceelee efhelee keÀer Yeer menceefle nesleer nw~ FmekesÀ efueS hetjer lejn mes F&MJejer³e DeueewefkeÀkeÀ jmceW efveYee³eer peeleer nQ~ mesJee mLeeveeW hej neslee nw mLeeveevlejCeë mecehe&Ce kesÀ yeeo meYeer yenveW mebmLeeve kesÀ osMeYej ceW HewÀues mesJeekesÀvêeW hej ®eueer peeleer nQ~ JeneB jnkeÀj DeHeves peerJeve keÀer DeeO³eeeflcekeÀ Gvveefle kesÀ meeLe otmejeW kesÀ peerJeve ceW Yeer Gvveefle keÀjekeÀj megketÀve ueeves keÀer mesJee keÀjleer nQ Deewj ncesMee F&MJejer³e mesJeeDeeW ceW lelHej jnleer nQ~ YeJ³e mJeeieleë meceejesn kesÀ DeejbYe ceW kegÀceeefj³eeW keÀes heerueer ®egefVe³eeW ceW mepeekeÀj yeQ[ yeepeeW kesÀ meeLe GvekeÀe YeJ³e mJeeiele efkeÀ³ee ie³ee, efpemeceW GvekesÀ ceelee efhelee leLee heefjJeej kesÀ ueesie Yeer MejerkeÀ ngS~ MeheLe ie´nCe meceejesnë keÀe³e&¬eÀce kesÀ yeer®e mecehe&Ce kesÀ oewjeve mecee|hele nesves Jeeueer yenveeW keÀes Deheves ue#³e Deewj Þesÿ keÀce& kesÀ efueS Gvemes ¢æ{ he´efle%ee keÀje³eer ie³eer, efpememes efkeÀ Jes Deheves ue#³e ceW keÀece³eeye nes mekeWÀ Deewj meyekeÀe keÀu³eeCe Yeer keÀj mekeWÀ~
meceHe&Ce meceejesn kesÀ oewjeve osMe kesÀ keÀesves keÀesves mes DeeF¥ leerve meew HeefJe$e yenveW leve ceve Oeve mes F&MJejer³e mesJee ceW meceefHe&le nesves keÀe MeHeLe ie´nCe keÀjles ngS~
ke̳ee keÀnvee nw Fme DeodYegle ¢M³e keÀe, efpemeceW jLeer, meejLeer, oesveeW íefJe DevegHece nw, DeeBKeeW mes DeesPeue vee nesves Jeeuee ¢M³e, efpemes ef®ejkeÀeue lekeÀ ³eeo jKee
kesÀ DeeOeej mes peerJeve peervee, Jees lees meesves mes yengleeW keÀe peerJeve HeefJe$e yevee jner nQ~ ³ener yenveW ner ojDemeue ogiee&, iee³e$eer, Hej megneiee nes ner pee³esiee~ Deelceyeue mes Fme HeLe Hej ®eueves Jeeueer HeeJe&leer nQ, efpevekeÀer DeeHe ceefncee ieeles nQ~ Fve HeefJe$e keÀv³eeDeeW keÀes, peerJeve keÀes kegÀceeefj³eeW ves mJes®íe mes Fme peerJeve keÀes
meceejesn kesÀ oewjeve meceefHe&le nesves Jeeueer HeefJe$e kegÀceeefj³eeW kesÀ meeLe keQÀ[ue ueeFefìbie keÀjles ngS jepe³eesefieveer oeoer jleveceesefnveer, ye´.kegÀ. cegvveer, ye´.kegÀ. Yeejleer oeroer, jepe³eesefieveer F&Met oeoer, ye´.kegÀ. mejuee leLee ye´.kegÀ. Meejoe~
peeS, GmekeÀer PeueefkeÀ³eeB ³eneB Hej efoKeeR~ ceveesjce Deewj ceveesnejer íefJe efpemeceW SkeÀ HeefJe$e keÀv³ee, Hejce HeefJe$e Hejceelcee kesÀ meeLe pegæ[keÀj DeHevee peerJeve, Hejceelce keÀe³e& ceW mecHetCe& ªHe mes meceefHe&le keÀjves pee jner nes, Deewj peeS Yeer ke̳eeW vee! ke̳eeWefkeÀ Jen me®®ee Heefle-HejcesMJej nw, efpemes keÀYeer Yeer efkeÀmeer lejn keÀer neveer peerJeve ceW nesves Jeeueer veneR nw~ Deepe Fme keÀefue³egie kesÀ oewj ceW keÀesF& Yeer HetCe&le³ee megj#ee keÀer ef]peccesJeejer ues veneR mekeÀlee, uesefkeÀve Hejceelcee ner SkeÀ Ssmee meeLeer nw, efpemekesÀ meeLe nce nj mece³e megjef#ele cenmetme keÀj mekeÀles nQ~ HeefJe$elee
®egvee nw, Deewj efJeMJe HeefjJele&ve kesÀ Fme cenekegÀcYe ceW DeHevee meyekegÀí os efo³ee nw~ Deye GvekesÀ efueS ³ener nw, yeme Hejceelcee~ ³en keÀe³e& Flevee yeæ[e nw efkeÀ GmekesÀ efueS HeefJe$elee ner SkeÀ veeRJe nw, pees Fme keÀe³e& keÀes Deble lekeÀ Leeces jKe mekeÀleer nw~ DeeHe meesef®eS, DeeOegefvekeÀ ³egie ceW ueesie ke̳eeke̳ee veneR keÀj jns nQ! Deepe kesÀ ³egJekeÀ³egJeefle³eeB ogefve³ee keÀer Ye´eeqvle³eeW ceW HeBÀmes Heæ[s nQ~ GmeceW mes efvekeÀue keÀj mel³e jen ®egvevee keÀeefyeues leejerHeÀ nw~ Kego Yeer HeefJe$e yeves, DeewjeW keÀes Yeer yevee³ee nw, Deepe Fmeer keÀer ]peªjle nw meYeer keÀes~ Lees[æ er meer ye´ïeekegÀceeefj³eeB DeHeves Fme peerJeve
peerJevecegekf eÌle oelee mes pees[æ ves Jeeueer, DeHeves keÀes meJe&Þes<þ Deewj meYeer kesÀ peerJeve keÀes meJe&Þes<þ yeveeves kesÀ efveefceÊe DeelceeDeeW keÀes Meled Meled veceved~
HeefJe$e jen ®egvee nw HeefJe$e keÀv³eeDeeW ves, Hejceelcee kesÀ meeLe meieeF& ef®ejkeÀeue keÀer~ ³en jen ues pee³esieer mJeefCe&ce ogefve³ee keÀer Deesj, FvneR keÀer nesleer Deejefle³eeB, ³es nQ peiele peveveer HeeJe&efle³eeB~~
®eeFvee-iegDeebiePeesG~ Debleje&<ì^er³e ³eesie efoJeme Hej ye´ïeekegÀceejer]pe leLee keÀe@vmeguesì peievveeLeHegjer-Deesef[Mee~ mesJeekesÀvê ceW Deeves Hej DeeO³eeeqlcekeÀ ®e®ee& kesÀ HeM®eeled mecetn pesvejue Dee@HeÀ Fbef[³ee kesÀ meb³egkeÌle lelJeeJeOeeve ceW efmeìer meWìj kesÀ HeÀeFJe mìej nesìue ef®e$e ceW ye´.kegÀ. He´eflecee, HeÀeoj peesMeer pee@pe&, efke´Àmìes p³eesefle ceneefJeÐeeue³e, meemeve,mecyeueHegj peesefievoj veiej-efn.He´.~ meecegoeef³ekeÀ YeJeve ceW Dee³eesefpele keÀe³e&ke´Àce ceW ueesieeW keÀes mecyeesefOele keÀjles ngS ye´.kegÀ. Yeejle Yet<eCe~ ceW Dee³eesefpele keÀe³e&ke´Àce kesÀ oewjeve mecetn ef®e$e ceW ye´.kegÀ. meHevee leLee Dev³e YeeF& yenveW~ kesÀ efJeÐeeLeeaieCe leLee Dev³e~
4
Deiemle- II, 2017
Deesce Meeefvle ceeref[³ee
mJeerkeÀej keÀj ueWies lees ef[mìye& venerR neWies ieleebkeÀ mess Deeies...
efmeJeveer ceC[er~ DeeO³eeeqlcekeÀ keÀe³e&ke´Àce ceW nefj³eeCee kesÀ ceeveveer³e cegK³eceb$eer ceveesnj ueeue KeÆj keÀe mJeeiele keÀjles ngS ye´.kegÀ. jeefpevoj leLee ye´.kegÀ. efvece&ue~
efmeJeveer-nefj³eeCee~ DeeO³eeeqlcekeÀ ®e®ee& kesÀ HeM®eeled HetJe& efMe#ee ceb$eer yeneogj efmebn keÀes F&MJejer³e meewieele YeWì keÀjles ngS ye´.kegÀ. jeefpevoj leLee ye´.kegÀ. efvece&ue~
ceC[er-efn.He´.~ ueeFHeÀ eqmkeÀue Sp³egkesÀMeve kewÀcHe kesÀ oewjeve DeMeeskeÀ Mecee&,efMe#ee GHeefveosMekeÀ keÀes F&MJejer³e meewieele YeWì keÀjles ngS ye´.kegÀ. Meeruee~ meeLe nQ ye´.kegÀ. De©Ce~
He´Mveë nceW DeewjeW keÀer He´efleefke´À³ee mes HejsMeeve ³ee iegmmee veneR nesves kesÀ efueS ke̳ee keÀjvee nesiee? GÊejë DeeHe otmejeW kesÀ yeejs ceW kegÀí Yeer ieuele mees®evee yebo keÀjW Deewj DeHeves-DeeHe mes yeele keÀjW efkeÀ Jees Ssmee keÀjves kesÀ efueS mJeleb$e nQ~ nce efmeHe&À Gvemes Deeie´n keÀj mekeÀles nQ efkeÀ DeeHe DeHeves ceesyeeFue keÀes meeFueWì cees[ Hej jKe oW ³ee yebo keÀj oW~ uesefkeÀve GmekesÀ yeeo Hemebo GvekeÀer nw~ nceW nj SkeÀ keÀer Hemebo keÀes mecceeve osvee nw~ nceW keÀYeer Yeer ³en DeeMee veneR keÀjveer ®eeefnS efkeÀ meejer ogevf e³ee nceejs Dee@[j& ceW ®eueves Jeeueer nw~ ³es pees ceesyeeFue yepee, Jees Gleveer DeMeebefle Hewoe veneR keÀjlee nw, uesefkeÀve nce pees ³es megvekeÀj ke´gÀ× nes peeles nQ, Jees ceesyeeFue mes ]p³eeoe HejsMeeveer Hewoe keÀjlee nw~ efHeÀj Deiej efkeÀmeer keÀe ceesyeeFue yepelee Yeer nw lees legjble DeHeves mees®e kesÀ {bie keÀes yeoue oW Deewj ³en mees®eW efkeÀ efkeÀlevee De®íe ìd³etve nw, yengle De®íe mebieerle nw, yengle De®íer ceesyeeFue nw lees Fmemes DeeHe HejsMeeve Yeer veneR neWies Deewj DeeHekeÀer SkeÀeie´lee Yeer yeveer jnsieer~ efHeÀj ®eens efkeÀleveer ner yeej ceesyeeFue ke̳eeW ve yepes~ ceesyeeFue nceW HejsMeeve veneR keÀj jne nw, nce pees ke´gÀ× nes peeles Gmemes p³eeoe ef[mìyeXme nesleer nw~ Gmemes nceejer Svepeea keÀe mlej Yeer Ieì peelee nw~ peneb keÀneR Yeer nce Fme lejn mes Leesæ[e-Leesæ[e ke´gÀ× nesles nQ lees nceW ³en yebo keÀj osveer ®eeefnS
mJeemL³e Fueeneyeeo-G.He´.~ Debleje&<ì^er³e ³eesie efoJeme kesÀ keÀe³e&ke´Àce ceW oerHe He´pJeefuele keÀjles ngS ye´.kegÀ. ceveesjcee, jcee efmebn,kesÀvêer³e yeeue SJeb ceefnuee keÀes<eeO³e#ee, ieesHeeuepeer cenejepe,me®®ee yeeyee DeeÞece Dejwue, Oeerjvs ê efceÞee,³eesiee®ee³e&, Heg<Hee Deie´Jeeue,melkeÀej ie´n, ye´.kegÀ. meg<ecee, ye´.kegÀ. megOee, ye´.kegÀ. Mewuepee, ye´.kegÀ. Meeefueveer, ye´.kegÀ. MJeslee, ye´.kegÀ. Hetpee leLee ye´.kegÀ. efHe´³ebJeoe~ meYee ceW Menj kesÀ ieCeceev³e ueesie~
®eC[erieæ{~ `J³emeve cegefkeÌle DeefYe³eeve' kesÀ Debleie&le Dee³eesefpele keÀe³e&ke´Àce ceW oerHe He´pJeefuele keÀjles ngS ye´.kegÀ. [e@. He´leeHe efceúe Je ye´.kegÀ. [e@. yeveejmeer ueeue Meen,ceeGCì Deeyet, ye´.kegÀ. [e@. meef®eve Hejye,cegcyeF&, [e@. jekesÀMe iegHlee,Hebpeeye, Devegjeie Deie´Jeeue,nesce meske´sÀì^er,®eC[erieæ{ leLee ye´.kegÀ. GÊeje~
pe³eHegj-jepeeHeeke&À~ `ceOegj ceOegcesn efMeefJej' keÀe oerHe He´pJeefuele keÀj GodIeeìve keÀjles ngS ye´.kegÀ. Hetvece, ye´.kegÀ. [e@. vee³ej,ceeGCì Deeyet leLee ye´.kegÀ. mevvet~
DekesÀues lees veneR nQ pees ef[mìye& nes jns nQ~ yeekeÀer ueesieeW ves lees Gmes mJeerkeÀej keÀj efue³ee, lees DeeHe ke̳eeW veneR Gmes mJeerkeÀej keÀj uesles nes~ ³eefo DeeHe ke´gÀ× nesles nes lees yeekeÀer lees Jewmes ner yewþs nQ ke´gÀ× nesves kesÀ efueS~ Deye efpevekeÀe ceesyeeFue yepelee nw vee Ietce keÀjkesÀ ueesie GmekeÀes Ietjles nQ~ peyeefkeÀ ³en efve³ece kesÀ Devegmeej ieuele nw~ SkeÌmesHì ceevee, DeeHe Gme ®eer]pe keÀes mJeerkeÀej keÀj uesles nes~ Deye neslee ke̳ee nw efkeÀ efpemekeÀe ceesyeeFue yepelee nw, Jees lees Gmes Dee@HeÀ keÀjvee Yetue peeles nQ~ pewmes ner GvekeÀe ceesyeeFue yepelee nw Henues lees Jees ner SkeÀoce mes Ieyeje peeles nQ Deewj peuoer mes Heme& mes ceesyeeFue efvekeÀeueves keÀer keÀeseMf eMe keÀjves ueieles nQ~ Jees pees meyekeÀer Svepeea Gve lekeÀ Heng®b eleer nw GvekeÀes Jees ceesyeeFue efceuelee ner veneR nw GvekesÀ Heme& ceW~ efHeÀj ceesyeeFue ceW GvekeÀes Helee ner veneR ®euelee nw efkeÀ GmekeÀes kewÀmes `mJeer®e Dee@HeÀ' keÀjvee nw~ DeeHe osKe mekeÀles nQ efkeÀ FefjìsMeve keÀjves mes GmekeÀe ke̳ee He´YeeJe Heæ[ jne nw~ ke´gÀ× nesves mes DeeHekeÀer #ecelee SkeÀoce mes Ieì peeleer nw~ DeeHekeÀe ceesyeeFue yepee, keÀesF& yeele veneR, Leesæ[er osj kesÀ yeeo Meebefle mes Gmes yebo keÀj oW~ leye J³eefkeÌle DevegYeJe keÀjlee nw efkeÀ cegPemes keÀesF& ke´gÀ× veneR ngDee~ lees Jees Yeer GmekeÀes Deejece mes Dee@HeÀ keÀj osles nQ~ ³es nce meyekeÀes O³eeve jKevee nw DeeHeme ceW SkeÀ-otmejs kesÀ meeLe keÀece keÀjles ngS efkeÀ SkeÀ-otmejs keÀes nce mJeerkeÀej keÀjW, ke̳eeWefkeÀ nj keÀesF& Meebefle mes keÀe³e& keÀjvee ®eenlee nw~ - ke´ÀceMeë
yeæ{leer leeWo Hej ³eesie mes ueieeSb ueieece
yeæ{lee keÀcej keÀe Iesje keÀF& efokeÌkeÀleeW keÀe keÀejCe yevelee nw~ ³en ve efmeHe&À jesieeW keÀes yeæ{elee nw, yeequkeÀ ®eueves-efHeÀjves Deewj peesæ[eW keÀes Yeer He´YeeefJele keÀjlee nw~ Ssmes ceW kegÀí ³eesieemeveeW mes Hesì keÀer ®eyeea keÀce keÀj mekeÀles nQ~ ³es ³eesieemeve ®eyeea Ieìeves kesÀ meeLe keÀF& lejn kesÀ ueeYe osles nQ~ ceesìesHes keÀes jeskeÀves kesÀ keÀF& GHee³e yeleeS ieS nQ, GveceW mes ³eesie Yeer SkeÀ nw~ kegÀí Keeme ³eesie DeeHekeÀer ceoo keÀj mekeÀles nQ~ MeueYeemeve
ke̳eeWefkeÀ Deeies ®euekeÀj ³en nceejer Deeole yeve peeleer nw~ efHeÀj cegPes Helee Yeer veneR ®euesiee Deewj nceW ueiesiee efkeÀ ke´gÀ× nesvee lees mJeeYeeefJekeÀ nw~ He´Mveë ceQves pees keÀne Jees nesvee ®eeefnS Deiej veneR neslee nw lees cegPes ef®eæ{ nesves ueieleer nw~ pewmes ceeve uees efkeÀ nceves keÀne efkeÀ HetÀue keÀes ³eneb mes ³eneb jKevee ®eeefnS lees Jewmee ner jKee nesvee ®eeefnS, Deiej veneR neslee nw lees ef®eæ{ nesves ueieleer nw~ He´Mveë efHeÀj ³en Oeerjs Oeerjs yeæ{leer peeleer nw~ FmeefueS peneb DeeHe veesefìme keÀj jns nes ceevee efkeÀ ye´] kegÀ] efMeJeeveer DeeHeves Gme Hej Deewj ner DeìWMeve [eue efo³ee lees nceW mJe³eb ner mJe³eb mes yeele keÀjveer ®eeefnS~ Deiej nce GvekeÀes yeesue mekeÀles nQ ceesyeeFue Dee@HeÀ keÀjes, lees Gmeer lejn nce DeHeves keÀes Yeer lees yeesue mekeÀles nQ ke´Àg × cele nesDees~ nce ncesMee otmejeW keÀes DeeosMe ke̳eeW oW, mJe³eb keÀes ke̳eeW veneR~ nj mece³e ceQ ke´gÀ× nes peeleer ntB Deewj ³eefo peevekeÀejer nw lees Helee ®eue peelee nw efkeÀ nce ke´gÀ× ngS nQ, GmekesÀ yeeo nceW Deboj mes De®íe veneR ueielee nw~ Deepe kesÀ yeeo Deiej efkeÀmeer He´esie´ece ceW ceesyeeFue yepesiee lees Gmes DeeHe mJeerkeÀej keÀj uees Deewj ³es mees®ees efkeÀ DeeHe
Ssmes keÀjW... Hesì kesÀ yeue uesìW Deewj nLesefue³eeB peebIeeW kesÀ veer®es jKeW~ þes[er keÀes ]peceerve mes ueiee³eW Deewj OeerjsOeerjs HewjeW keÀes GÀHej GþeSb~ IegìveeW keÀes cegæ[ves vee oW~ oesveeW HewjeW keÀes efpelevee GÀHej uee mekeÀles nQ, uee³eW~ kegÀí meskebÀ[ Fme eqmLeefle ceW ©keWÀ~ OeerjsOeerjs HetJee&JemLee ceW DeeSb~ 30-30 meskebÀ[ kesÀ HeeB®e jeGb[ keÀjW~ DeeBKeW yebo Deewj SkeÀeie´lee
Heerþ Je Hesì Hej nes~ ³es ve keÀjW... Heerþ ³ee keÀcej ceW DeefOekeÀ oo& nes, lees SkeÀ Hewj mes Yeer Fmes efkeÀ³ee pee mekeÀlee nw~ nefve&³ee Je DeHeWef[keÌme kesÀ cejerpe Fmes ve keÀjW~ HeÀe³eos... ³en peesæ[eW kesÀ oo& kesÀ DeueeJee Hee®eveMeefkeÌle yeæ{elee nw Deewj Sefmeef[ìer keÀer mecem³ee mes Yeer efvepeele efoueelee nw~ Oevegjemeve
Ssmes keÀjW... Hesì kesÀ yeue uesìW~ oesveeW HewjeW keÀes Iegìves mes ceesæ[ ueW~ oesveeW neLeeW mes oesveeW HewjeW keÀes ìKeveeW kesÀ Heeme mes HekeÀæ[ ueW Deewj Oeerjs Oeerjs Mejerj keÀes GÀHej keÀer Deesj KeeR®eW~ neLe SkeÀoce efKeb®es nesves ®eeefnS~ ³es ve keÀjW... Hesìoo&, Heerþoo&, ieo&ve oo& Deewj Iegìves kesÀ oo& ceW ³en Deemeve ve keÀjW~ HeÀe³eos... ³en Mejerj keÀes ue®eeruee yeveekeÀj jkeÌle meb®eej keÀes yesnlej keÀjlee nw~ ³en MJeebme mebyebOeer
mecem³eeDeeW pewmes DemLecee Deewj ye´ev@ keÀeFefìme ceW Yeer HeÀe³eoscebo nw~ MeMeebkeÀemeve
Ssmes keÀjW... Fmes keÀjves kesÀ efueS Jepe´ cegêe ceW yewþ peeSb Deewj DeeBKe yebo keÀjW~ meebme uesles ngS DeHeves neLeeW keÀes GÀHej GþeSb~ Deye OeerjsOeerjs MJeebme íesæ[les ngS Deeies keÀer Deesj PegkeWÀ Deewj neLeeW keÀes mì^s®e keÀjles ngS ]peceerve keÀes ígSb~ ³es ve keÀjW... HeseqHìkeÀ Deumej mes Heerefæ[le ueesie Deewj ieYe&Jeleer ceefnueeSb Fmes ve keÀjW~ FmekesÀ DeueeJee Deiej Iegìves ceW oo&, Heerþoo&, neF& yeerHeer Deewj DeLe&jeFefìme kesÀ cejerpe nQ lees Jepe´emeve ceW ve yewþW~ HeÀe³eos... ³en Deemeve mHetÀefle& ueeves kesÀ meeLe eqmuece yeveelee nw~ ³en Hesì keÀer ceebmeHesefMe³eeW keÀes ìesve keÀjlee nw~ FmekesÀ DeueeJee ³en Mejerj keÀe jkeÌle meb®eej yeæ{ekeÀj Hesì Je efueJej keÀer keÀe³e&#ecelee yeæ{elee nw~
Deiemle- II, 2017
Deesce Meeefvle ceeref[³ee
5
5
Hen®eeveW ceve keÀer DeodYegle MeefkeÌle keÀes Deepe nce ceve mes mebyebeOf ele kegÀí Ssmes efJe<e³e keÀes ítves pee jns nQ efpemes ceveesefJe%eeve ceW [j ³ee Ye³e kesÀ meeLe peesæ[e peelee nw~ DekeÌmej osKee ie³ee nw efkeÀ ceveg<³e keÀe mecHetCe& J³eefkeÌlelJe FvneR [jeW kesÀ Fo& efieo& Ietcelee jnlee nw~ ceveg<³e keÀe Mejerj oes YeeieeW ceW efJeYeeefpele nw, mLetue Mejerj Deewj met#ce Mejerj~ mLetue Mejerj kesÀ Yeeie keÀes lees DeeHe peeveles ner nQ, Jewmes ner met#ce Mejerj nceejer Deelcee kesÀ meeLe pegæ[e neslee nw~ Gmeer kesÀ Deboj Ye³e ogëKe ef®eblee Deeefo jnles nQ~ Fve meYeer keÀe SkeÀ meeLe mecevJe³e nesvee ner nceejs J³eefkeÌlelJe keÀes yeoue oslee nw~ FmeefueS nce FmekeÀes SkeÀ Þe=bKeuee ceW keÀjWies...
³en Deþejn Fb®e Mejerj kesÀ ®eejes lejHeÀ HewÀuelee nw~ YeeweflekeÀ Mejerj keÀer GÀHejer Hejle Yeer nce Fmes keÀn mekeÀles nQ, pees efkeÀ YeeweflekeÀ Mejerj keÀer efHe´ÀkeÌJeWmeer mes Deueie neslee nw~ ceeB kesÀ ieYe& ceW ye®®ee He´keÀeMece³e osn kesÀ DeeOeej mes ner He´JesMe keÀjlee nw, DeLee&led He´keÀeMece³e
Deelcee keÀes ³eefo ceveespewefJekeÀ (meeFkeÀes yee³eesuee@peer) ªHe mes osKee peeS lees nceeje pees ceve nw Jees ®eej HejleeW mes efIeje ngDee nw~ efpemeceW Henuee He´keÀeMece³e osn, otmeje YeeJeveelcekeÀ osn, leermeje yeewef×keÀ osn Deewj ®eewLee YeeweflekeÀ osn~ Fve ®eejeW osn keÀer oerJeejeW kesÀ ceO³e ceve DeìkeÀe jnlee nw~ FmeceW meJe&He´Lece He´keÀeMece³e osn nceejer DeeYee keÀe Jees Debie nw, pees Yeewelf ekeÀ Mejerj mes ®eejes lejHeÀ ef®eHekeÀe ngDee neslee nw
Mejerj kesÀ æ{eB®es kesÀ DeeOeej mes YeeweflekeÀ Mejerj ueslee nw~ DeLee&led keÀesF& J³eefkeÌle ³eefo yegef× mes keÀce]peesj nw, keÀesF& efJekeÀueebie nw, lees GmekeÀer efJekeÀueebielee He´keÀeMece³e Mejerj ceW ígHeer ngF& nesleer nw~ DeLee&led peye ieYe& ceW Deelcee Fme Mejerj Üeje He´JesMe keÀjsieer lees JeneB Gme Debie ceW DeeYee ³ee He´keÀeMe veneR HewÀuesiee, peneB Gmes ®eesì ueieer nes, GmekeÀe Snmeeme ncesMee He´keÀeMece³e Mejerj ceW jnlee ner nw~ GoenjCe
kesÀ efueS pewmes efkeÀmeer ye®®es kesÀ Hesì ceW ncesMee oo& jnlee nes, Deewj Jees oo& keÀeHeÀer meeueeW lekeÀ jns, ³ee efHeÀj ³etB keÀnW efkeÀ Jees ncesMee Gme oo& kesÀ yeejs ceW keÀesmelee jns, kegÀæ{lee jns, lees Jees meejer efJe®eej lejbieW DeeYee kesÀ Deboj yeæ{leer jnleer nQ Deewj Jees lejbieW peye Deelcee SkeÀ Mejerj íesæ[ otmejs Mejerj ceW He´JesMe keÀjsieer lees Jees lejbieW Gme Snmeeme keÀes ueskeÀj ®eueer peeSbieer, FmeefueS Deiej DeeHekeÀes efkeÀmeer Debie ceW lekeÀueerHeÀ nw lees DeeHekeÀe ³es DeYeer keÀe veneR nw, efHeíues pevce keÀe nw, pees DeeHe DeeYee kesÀ Deboj ueskeÀj DeeS nQ, Deewj ³es Deeves Jeeues mece³e ceW, kegÀí efoveeW ceW ye®®es kesÀ Deboj GYejvee Megª neslee nw~ FmeefueS nce ®eens efkeÀlevee Yeer Fueepe keÀje ueW, Jees þerkeÀ veneR nesiee peye lekeÀ He´keÀeMece³e Mejerj ceW ³es Jeeues efJe®eej nQ~ FmeefueS peye nce Fve efJe®eejeW keÀes nìe oWies lees nceeje Gme Debie mes mebyebefOele oo& ncesMee kesÀ efueS ®euee peeSiee~ uesefkeÀve FmekeÀer SkeÀ efJeefOe nw, Jees Gmeer Devegmeej keÀjves mes neslee nw~ Deieues DebkeÀ ceW nce FmekesÀ yeejs ceW efJemleej mes ®e®ee& keÀjWies~ - ke´ÀceMeë
megYee<e veiej-GÊejeKeC[~ Debleje&<ì^er³e ³eesie efoJeme Hej Dee³eesefpele keÀe³e&ke´Àce ceW oerHe He´pJeefuele keÀjles ngS nefjÜej mes Dee³es mJeeceer Þeer efMeJe jIegJebMe Hegjer peer, efJeOeevemeYee DeO³e#e He´cs e ®evo Deie´Jeeue, efJeOee³ekeÀ ®evove jece oeme, efJeOee³ekeÀ HetjCe efmebn HeÀl³ee&Ce, yenve nscee Hegjesefnle, ye´.kegÀ. cebpet, ye´.kegÀ. He´sceuelee leLee Dev³e ieCeceev³e ueesie~
efouueer-efoueMeeo iee[&ve~ efJeMJe He³ee&JejCe efoJeme Hej keÀe³e&ke´Àce kesÀ oewjeve HeewOeejesHeCe keÀjles ngS veJeefveJee&ef®ele keÀeGbmeuej, c³egefveefmeHeue keÀe@HeexjsMeve kesÀ yeer.Sme. HeveJej, ye´.kegÀ. yenveW leLee YeeF&~
neLejme-G.He´.~ `He$ekeÀeefjlee meccesueve' keÀe oerHe He´pJeefuele keÀj GodIeeìve keÀjles ngS [e@. Sce.Heer. efmebn, S.Sme.Heer. [e@. DejefJebo kegÀceej, Heer.ìer.DeeF&. mebJeeooelee [e@. iegªoÊe Yeejleer, efpeuee met®eveeefOekeÀejer ³eleerMe ®evê iegHlee, ye´.kegÀ. kewÀHìve Denmeeve efmebn leLee ye´.kegÀ. Meevlee~
DeesceMeeeqvle ceeref[³ee Jeie& Hensueer-22-2017 yeveW efJepeslee ë Hensueer kesÀ keÀe@uece keÀes keÀeìkeÀj Je HesHej Hej ef®eHekeÀekeÀj 3 4 5 6 7 GmekesÀ meeLe GmekeÀe peJeeye efueKekeÀj nceW Fme ceeref[³ee kesÀ Heerís efueKes ngS Heles Hej YespeW~ SkeÀ Je<e& kesÀ Yeerlej Hetís ieS meYeer Hensefue³eeW ceW efpemekeÀe meyemes 10 p³eeoe mener peJeeye nesiee GvnW efJepeeleeDeeW kesÀ efuemì ceW Meeefceue efkeÀ³ee 11 15 peeSiee Deewj Je<e& kesÀ Deble ceW GvnW DeekeÀ<e&keÀ F&veece efo³ee peeSiee~ FmeefueS 12 13 14 Hensueer keÀes O³eeve mes Heefæ{S, meceefPeS Deewj Yespe oerefpeS nceejs Heeme GmekeÀe 16 17 mener peJeeye efueKekeÀj Deewj yeefveS Jeie& Hensueer kesÀ `efJepeslee Dee@HeÀ o F&³ej'~ 18 20 19 Hensueer keÀer HeÀesìes keÀe@Heer ³ee Heesmì keÀe[& Hej Yespee ie³ee Hensueer keÀe 21 22 23 peJeeye ceev³e veneR nesiee~ Hensueer keÀe peJeeye YespeW lees Gme efueHeÀeHesÀ Hej 24 DeeHe DeHevee Yeer Hetje Helee De®íer efueKeeJeì ceW efueKeW, DeHevee ceesyeeFue 27 25 26 vecyej Deewj nes mekesÀ lees DeHevee F&.cesue DeeF&[er Yeer efueKekeÀj YeWpeW leeefkeÀ nceW Hensueer keÀe efJepeslee ®egveves ceW keÀesF& keÀefþveeF& vee nes~ 28 29 30
1 2 8 9
GÀHej mes veer®es 1. yeæ[e, jesie Yeues ner....Lee Hejbleg ceelesMJejer peer keÀe Deelce efve³eb$eCe Gmemes keÀneR DeefOekeÀ yesefcemeeue Lee (4) 2. mece³e, keÀeue, Henj (2) 4. mebiece³egie ceW efMeJe yeeyee Üeje %eeve Je ....keÀer efMe#ee efceueleer nw (4) 6. peieocyee mejmJeleer keÀes.... Yeer keÀnles nQ (4) 7. mebiece³egieer DeeO³eeeqlcekeÀ %eeve ner.... %eeve nw (4) 9. mece³e, ....®eke´À (2) 10. ....mes ceccee keÀe peerJeve peve meeceev³e mes G®®e Lee (4-4) 13. SkeÀ ceerþe uecyeeslej kebÀo pees meypeer ceW keÀece Deelee nw (3) 14. keÀesF& Ssmee keÀce& ve nes pees yeeo ceW.... keÀjvee
Heæ[s (4) 15. YekeÌle, Hegpeejer mes Hetpee keÀjeves Jeeuee J³eefkeÌle (4) 17. Hejeefpele, ieues keÀer ceeuee (2) 19. Deye legcnW cee³ee kesÀ meeceves .... keÀjveer nw (4) 20. iecYeerjlee Deewj .... keÀe yewueWme nes (5) 22. ceccee DeHeveer G®®e OeejCee kesÀ keÀejCe.... veece mes He´efme× ngF¥ (2-2) 23. ígÆer, efJeÞeece efoJeme (4) 25. meew, meQkeÀæ[e (2) 26. meguePeevee, Yetefce peesleves keÀe ³ev$e (2) 27. SkeÀ íesìe JeeÐe³ev$e, mebkesÀle met®ekeÀ DeeJee]pe (2)
ìeWkeÀ-jepe.~ Debleje&<ì^er³e ³eesie efoJeme Hej Dee³eesefpele `jepe³eesie mes mecHetCe& mJeemL³e keÀer He´eeqHle' keÀe³e&ke´Àce ceW ceb®eemeerve nQ ye´.kegÀ. ke=À<Cee yenve, veiej Heefj<eo keÀer meYeeHeefle ue#ceer pewve, efpeuee Heefj<eo kesÀ cegK³e keÀe³e&keÀejer DeefOekeÀejer Dees.Heer. peeefieæ[, YeepeHee He´JekeÌlee DeesceHe´keÀeMe iegHlee leLee Dev³e~
yee³eW mes oe³eW
1. yegef×, Deelcee kesÀ efveCe&³e MeefkeÌle keÀes.... keÀnles nQ (3) 3. Leesæ[e, keÀce, leefvekeÀ (2) 4. KegefMe³eeW mes Yeje peerJeve, nj Heue ceW.... nw (3) 8. keÀuee keÀe He´oMe&ve keÀjves Jeeuee, efJeMes<e iegCeer J³eefkeÌle (4) 11. efJeMes<e ³eesieer, ceccee ner ceelesMJejer Deewj.... nQ (4) 12. efve³eb$eCe, %eeve ceeie& ceW ceve-yegef× Hej... ueieevee ]peªjer nw (3) 14. peye keÀesF& Hejce³eesieer DeHeves osn keÀe....keÀjlee nw lees JeeleeJejCe ceW ienve
Meebelf e kesÀ He´keÀcHeve cenmetme nesles nQ (4) 16. meejer ogefve³ee SkeÀ [tyelee....nw Gmes Heej ueieevee nw (3) 18. menpelee, SkeÀ efoJ³e iegCe (4) 21. Oeeve keÀer....Je<ee& $eÝleg ceW Hewoe nesleer nw (3) 23. Meebefle, ceeveJe.... ®ewve mes jnvee ®eenlee nw (3) 28. veefo³eeW, Heneæ[eW, meeiej keÀe leìJeleea Yeeie (4) 29. DeJeOeHeefle, DeJeOe kesÀ jepee (4) 30. meew Je<e& HetCe&, meew meeue keÀer DeJeefOe (3) - ye´.kegÀ. nefjMebkeÀj ³eeoJe,JeejeCemeer
pe³eHegj-yeeHetveiej~ ³eesie efoJeme kesÀ DeJemej Hej GÊej-HeeqM®ece jsueJes pe³eHegj ceW meYeer keÀes jepe³eesie kesÀ Üeje leve Je ceve keÀes mJemLe jKeves keÀer efJeefOe yeleeves kesÀ HeM®eeled mecetn ef®e$e ceW ye´.kegÀ. Heocee~
n]peejeryeeie-PeejKeC[~ ke=Àef<e He´ewÐeesefiekeÀer He´yebOeve DeefYekeÀjCe ceW HeoeefOekeÀeefj³eeW keÀes `mì^sme cewvespeceWì' keÀe keÀesme& keÀjeves kesÀ HeM®eeled mecetn ef®e$e ceW ye´.kegÀ. n<ee& leLee ye´.kegÀ. le=eqHle~
6
Yeeoje-jepe.~ ceeveveer³e cegK³eceb$eer JemegvOeje jepes keÀes cegueekeÀele kesÀ oewjeve iegueomlee YeWì keÀjles ngS ye´.kegÀ. ®evêkeÀevlee~ meeLe nQ ye´.kegÀ. ceervee leLee Dev³e~
YeJeeveerieæ{-Hebpeeye~ %eeve®e®ee& kesÀ HeM®eeled mecetn ef®e$e ceW efJeOee³ekeÀ efJepesvê efmebieuee, He´efme× cegefve efvejeues yeeyee peer, ye´.kegÀ. jeefpevoj yenve, ye´.kegÀ. efveMee leLee Dev³e~
Deueerieæ{-G.He´.~ ye´ïeekegÀceejer HeeþMeeuee ceW Dee³eesefpele `keÀceeX keÀe Dee@ef[ì' keÀe³e&ke´Àce ceW ®eeìd&[& SkeÀeGvìWìdme SmeesefmeSMeve kesÀ DeO³e#e DeJeve kegÀceej efmebn keÀes F&MJejer³e meewieele YeWì keÀjles ngS ye´.kegÀ. keÀceuesMe leLee ye´.kegÀ. íesìs ueeue,ceeGCì Deeyet~ meeLe nQ Deueerieæ{ ceC[ue kesÀ Dee³ekeÀj Dee³egkeÌle megveerue JeepeHes³eer, S[JeeskesÀì cegkesÀMe Mecee& leLee Dev³e~
Yebiejesìt-ceC[er(efn.He´.)~ mesJeekesÀvê keÀer 21JeeR Je<e&ieebþ Hej Dee³eesefpele MeesYee³ee$ee keÀes efMeJeOJepe efoKeekeÀj jJeevee keÀjles ngS J³eeHeej ceC[ue kesÀ He´Oeeve Dece=leHeeue peer, ye´.kegÀ. Deceerj ®evo, ye´.kegÀ. Meeruee leLee ye´.kegÀ. YeeF& yenveW~
Deiemle- II, 2017
ceveg<³e keÀe peerJeve He´e®eerve keÀeue mes ner mJeleb$e jne nw~ ceeveJelee keÀYeer Yeer Hejleb$elee keÀes mJeerkeÀej veneR keÀjleer nw~ ³es nce meYeer keÀe mJe³eb keÀe DevegYeJe Yeer nw~ uesefkeÀve nceejer mJe³eb keÀer GuePeveW, mJe³eb kesÀ He´efle nceeje mJe³eb keÀe ¢eq<ìkeÀesCe nceW Gve Hejleb$elee keÀer pebpeerjeW ceW pekeÀæ[ jne nw pees keÀneR ve keÀneR nceejer mJe³eb keÀer KegMeer Deewj mJeleb$elee keÀes iee³eye keÀj jner nw~ efJekeÀejeW keÀer yesefæ[³eeB nceejs peerJeve keÀes Ssmes yeebOes ngS nQ, efkeÀ keÀesF& Yeer DeebleefjkeÀ Je yee¿e Deewpeej Gmes Keesue veneR Hee jne nw~ ceveg<³e keÀe Mejerj Heb®elelJeeW mes efveefce&le nw~ Fve Heb®elelJeeW ceW He=LJeer, peue, Deeqive, Jee³eg, DeekeÀeMe kesÀ efceueves mes Henues nceejs Deboj He=LJeer keÀe meyemes met#celece keÀCe efpemes nce HejceeCeg keÀnles nQ, oes ³ee oes mes DeefOekeÀ HejceeCegDeeW kesÀ efceueves mes DeCeg yevelee nw~ DeCeg peye DeHeveer efke´À³eeMeeruelee ceW Deelee nw, lees Jees SkeÀ efceÞeCe kesÀ ªHe ceW nceejs Mejerj ceW keÀece keÀjlee nw~ efceÞeCe mes keÀesefMekeÀeDeeW keÀe efvecee&Ce neslee nw~ Fve keÀesefMekeÀeDeeW kesÀ meeqcceueve mes nceejs GÊekeÀ (efìmet]pe) yeveles nQ~ Fve GÊekeÀeW kesÀ SkeÀ meeLe meeqcceueve mes Debie yevelee nw, Deewj Fve DebieeW kesÀ meeqcceueve mes leb$e keÀe efvecee&Ce neslee nw~ nceejs Mejerj ceW meele leb$e nQ, efpemeceW ke´ÀceMeë kebÀkeÀeue leb$e, MJemeve leb$e, Heefjmeb®ejCe leb$e Deeefo Deeefo nQ~ Fve leb$eeW keÀe meblegueve nceejs Mejerj kesÀ meyemes GÀHejer efnmmes ceeqmle<keÀ kesÀ Üeje neslee nw, ³ee efpemes nce kebÀì^eus e ªce Yeer keÀn mekeÀles nQ, JeneB mes neslee nw~ Deiej GmeceW mes SkeÀ Yeer v³etje@ve, SkeÀ Yeer mesue, SkeÀ Yeer efìmet FOej meodYeeJevee mes meJe&... - Hespe 12 keÀe Mes<e
efHeÀuueewj-Hebpeeye~ Debleje&<ì^er³e ³eesie efoJeme Hej veJe³egie mebmLee Üeje Dee³eesefpele keÀe³e&ke´Àce ceW ye´.kegÀ. leguemeer keÀe mJeeiele keÀjles ngS mebmLee kesÀ meom³e~
YeJeeveerceC[er-Hebpeeye~ Debleje&<ì^er³e ³eesie efoJeme Hej Dee³eesefpele keÀe³e&ke´Àce ceW oerHe He´pJeefuele keÀjles ngS efMeJe MebkeÀj meesveer,Dee³egJexefokeÀ ef®eefkeÀlmekeÀ, He´ceeso kegÀceej, keÀevegveiees, ye´.kegÀ. efveMee, ye´.kegÀ. iee³e$eer leLee Dev³e~
GlLeeve kesÀ efueS cesnvelekeÀlee& efkeÀmeeveeW keÀes DeeOegefvekeÀlee Je DeeO³eeeqlcekeÀlee keÀe mecevJe³e jKevee DeeJeM³ekeÀ nw~ Fme #es$e cesW ye´ïeekegÀceejerp] e Üeje effkeÀ³ee pee jne YeeieerjLeer keÀe³e& SkeÀ Kegueer efkeÀleeye keÀer lejn nw~ ke=Àef<e Deewj ie´ece efJekeÀeme he´Yeeie keÀer je<ì^er³e meb³eesefpekeÀe ye´.kegÀ. le=eqhle yenve ves keÀne efkeÀ Deepe Fme efJeMJe ceW meodYeeJevee keÀer DeefveJee³e&lee nw~ ke=Àef<e SJeb ie´ece efJekeÀeme he´Yeeie kesÀ GheeO³e#e ye´.kegÀ. jepet ves Dee³es ngS meYeer cesnceeveeW keÀe nee|okeÀ mJeeiele efkeÀ³ee~
mJe+leb$e
GOej nes peeS lees Mejerj ceW keÀesF& ve keÀesF& nue®eue Megª nes peeleer nw~ ceveg<³e ncesMee Fme yeele mes DeveefYe%e jnlee nw efkeÀ nce kewÀmes yeerceej nes peeles nQ~ ke̳eeWefkeÀ ceeqmle<keÀ keÀes Yeer ®eueeves Jeeueer MeefkeÌle pees leerve iueQ[ kesÀ yeer®e ceW eqmLele nw, efpemekeÀes nce cesìe efHeÀef]pekeÀue Svepeea ³ee HejeYeeweflekeÀ GÀpee& keÀnles nQ, GmekesÀ Üeje neslee nw~ ojDemeue Jener `mJe' nw, efpemekeÀes mJe keÀnes ³ee GÀpee& keÀnes ³ee Deelcee keÀnes, ³ee ªn keÀnes, mJe Jener nw~ Jener mJe Fme leb$e keÀes ®eueeleer nw DeHeves efJe®eej MeefkeÌle kesÀ ceeO³ece mes~ GoenjCe kesÀ ªHe ceW pewmes nceeje ueeskeÀleb$e nw, pees cegK³e efve³eb$ekeÀ nw nceejs osMe kesÀ efJeOeeve keÀe, keÀevetve keÀe, meceepe keÀe, jep³e keÀe, uesefkeÀve Jees keÀe³e& De®íer lejn mes leYeer keÀj mekeÀlee nw peye jep³e kesÀ He´efleefveefOe De®íer lejn mes DeHeveer SkeÀ-SkeÀ ef]peccesJeeefj³eeW keÀes efveYee³eW Deewj GmekeÀer meejer met®evee cegK³e efve³eb$ekeÀ keÀes oW, leYeer J³eJemLee meg®eeª ªHe mes ®eue mekeÀleer nw ³ee Deeies yeæ{ mekeÀleer nw~ Jewmes ner nceejs Mejerj keÀe leb$e nw, efpemeceW Deelcee cegK³e nw, ³ee mJe cegK³e nw~ GmekesÀ meeLe meeqcceefuele MeefkeÌle³eeW ceW ceve yege× f mebmkeÀej nw~ Deiej ³es leerveeW mener ªHe mes keÀe³e& keÀjles nQ, Deewj GmekeÀer met®evee Deelcee keÀes HengB®eleer nw, ³ee mJe keÀes HengB®eleer nw lees Jees De®íer lejn mes DeHeves leb$e keÀes efve³eb$eCe ceW jKe mekeÀlee nw~ uesefkeÀve men³eesefie³eeW DeLee&le ceve yegef× mebmkeÀej kesÀ Deboj kegÀí yeenjer MeefkeÌle³eeW ves Deeke´ÀceCe keÀj efo³ee nw, efpemes nce keÀnles nQ efJekeÀej~ ³es nceejs Fbefê³e ªHeer oueeueeW kesÀ ceeO³ece mes nceejs jep³e ceW He´JesMe keÀjles nQ, Deewj Oeerj-s Oeerjs DeHevee leyekeÀe Kego Gme jep³e kesÀ GÀHej keÀjles peeles nQ~ pewmes DeekeÀ<e&Ce, yeenjer efoKeeJee, ueesYe, ueeue®e, ceesn Deeefo Deeefo IegmeHewefþ³es nceejs Deboj Fbefê³eeW kesÀ ceeO³ece mes Deeles jns, Deewj nce GmekeÀer pebpeerjeW ceW pekeÀææ[les ®eues ieS~ Deepe Deeuece ³en nw efkeÀ nceeje pees mJe nw ³ee Deelcee nw, Jees Hetjer lejn mes leb$e kesÀ JeMeerYetle nw, FmekeÀe celeueye nw efkeÀ ceve yegef× mebmkeÀej
mebieþve kesÀ keÀe³e&keÀejer meef®eJe ye´.kegÀ. ce=l³ebgpe³e ves keÀne efkeÀ efkeÀmeeve kesÀ ceve ceW mebkeÀuHe ªHeer yeerpe mekeÀejelcekeÀ nes, lees Deveepe Yeer MeefkeÌle He´oeve keÀjves Jeeuee neslee nw~ pewefJekeÀ KeeoeW kesÀ He´³eesie mes Deveepe keÀer Heeweq<ìkeÀlee Yeer G®®e iegCeJeÊee Jeeueer nesleer nw~ Jeefj<þ jepe³eesie He´efMeef#ekeÀe ye´.kegÀ. meg<ecee ves keÀne efkeÀ meceepe kesÀ nj leyekesÀ keÀes ceeveefmekeÀ Meeeqvle Je MeefkeÌle He´eHle keÀjves kesÀ efueS jepe³eesie keÀe DeY³eeme keÀjves keÀer ]peªjle nw~ jepe³eesie ceveesyeue keÀes yeæ{eves ceW mene³ekeÀ nw~ Jeefj<þ jepe³eesie He´efMeef#ekeÀe ye´.kegÀ. ieerlee ves keÀne efkeÀ ieebJe kesÀ meJee¥ieerCe efJekeÀeme kesÀ efueS ie´ece Jeeefme³eeW keÀes SkeÀlee kesÀ meeLe DeeHemeer
Deesce Meeefvle ceeref[³ee
kesÀ JeMe nce meYeer Deepe Fleves ]p³eeoe nQ efkeÀ ncemes ieuele keÀece ner nes jns nQ~ Fme ®ebiegue mes ítìves kesÀ efueS nce meYeer keÀes keÀesF& jemlee veneR efoKeeF& os jne nw~ keÀesF& Ssmee osMeYekeÌle, ke´ÀeeqvlekeÀejer Hewoe nes, pees nceW Fve efJekeÀejeW mes ígæ[e os, Fvemes nceW Dee]peeo keÀje os~ DeeHekeÀes ³en peevekeÀj KegMeer lees nesleer ner nw efkeÀ Yeejle Hebên Deiemle 1947 keÀes Dee]peeo ngDee, uesekf eÀve Yeejle ceW jnves Jeeues ueesie ke̳ee Dee]peeo nQ! nceW lees Mee³eo veneR ueielee~ nce meYeer 70JeeR mJeleb$elee efoJeme kesÀ Je<e&ieebþ keÀer Deesj yeæ{ jns nQ~ Fleves meeueeW keÀe DevegYeJe uesves kesÀ yeeJepeto Yeer nce yeoues veneR, yeouee uesves kesÀ ®ekeÌkeÀj ceW jnles nQ~ Fme GneHeesn kesÀ oewj ceW SkeÀ ceneHeefjJele&keÀ, efJeMJe j#ekeÀ Yeer 1937 ceW Fme Oeje Hej Dee³ee, Deewj DeYeer Yeer nw, pees DeefnbmekeÀ nw, Hejce keÀu³eeCekeÀejer nw, Hejce efnlew<eer nw, pees peeefleJeeo, Oece&Jeeo meyemes Hejs nw~ pees me®®eer mJeleb$elee efoueeves nsleg He´³eemejle nw~ mLetue osMe keÀer mJeleb$elee keÀes 70 meeue ngS Deewj Hejceelcee keÀes Dee³es ngS 80 Je<e& nes ®egkeÀ nQ~ Jees nceejs Deboj Iegmes ngS IegmeHewefþ³es keÀece ke´ÀesOe ueesYe ceesn DenbkeÀej keÀes efvekeÀeueves nsleg efvejblej He´³eemejle nQ~ Jees nceejs efueS mJe keÀer Dee]peeoer keÀes ueeves nsleg efveefceÊe nQ~ nce peye lekeÀ Fme Hejce j#ekeÀ kesÀ meeefveO³e ceW veneR Dee peeles, leye lekeÀ DeHeves DeeHe keÀes Gve pebpeerjeW mes ígæ[e veneR mekeÀles~ mJeleb$elee lees me®e ceW Jees nw, efpemeceW nceW nceejs ceve mes, leve mes, Oeve mes, peve mes meyemes men³eesie efceues, keÀesF& yebOeve ve nes~ uesefkeÀve Deepe nce yebOevecegkeÌle veneR nQ, yeefukeÀ Hetjer lejn mes yebOeve³egkeÌle nQ~ nceeje efHelee nceW Fme yebOeve mes cegkeÌle keÀjves kesÀ efueS meppe nw~ yeme nceW GmekesÀ meeceves Deevee nw, Keæ[e nesvee nw Deewj meceHe&Ce keÀjvee nw meyekegÀí~ GmekesÀ yeeo nce meYeer me®®eer mJeleb$elee keÀes cenmetme keÀj Hee³eWies~ Fme peerJeve ceW jnles ngS Yeer peerJeveyebOe mes peerJevecegefkeÌle keÀer lejn yeæ{ pee³eWies~ lees DeeDees Fme efoJeme keÀes He´l³e#e ªHe mes DevegYeJe keÀjves keÀe yeeræ[e Gþe³eW~ meodYeeJe, He´sce, megKe, Meeeqvle Deeefo cetu³eeW keÀes cenlJe osvee ®eeefnS~ efouueer cepeefueme heeke&À mes DeeF¥ ke=Àef<e Deewj ie´ece efJekeÀeme he´Yeeie keÀer #es$eer³e meb³eesefpekeÀe ye´.kegÀ. jepekegÀceejer yenve ves keÀne efkeÀ efvecee&Ce kesÀ efueS ceve keÀer YeeJevee keÀes Meg× Deewj Þesÿ yevee ueW~ Meg× ceve mes meejer ogefve³ee keÀes Deheveer MegYe YeeJevee he´oeve keÀjW~ keÀe³e&ke´Àce ceW He´Yeeie kesÀ DeefOeMeemeer meom³e ye´.kegÀ. jepesvê, Jeefj<þ jepe³eesie efMeef#ekeÀe ye´.kegÀ. efkeÀjCe Deeefo ves Yeer DeHeves efJe®eej J³ekeÌle efkeÀ³es~ ye´.kegÀ. megveerlee yenve ves meYeer keÀe DeeYeej J³ekeÌle efkeÀ³ee~ ye´.kegÀ. mehevee ves ceb®e keÀe meb®eeueve efkeÀ³ee~
Deesce Meeefvle ceeref[³ee
Deiemle- II, 2017
77
Hejce j#ekeÀ mes yebOeJee³eW j#eemet$e jeKeer keÀe l³eesnej peye Deeves Jeeuee neslee nw, lees nce meYeer Fme l³eesnej kesÀ He´efle, Fme HeefJe$e yebOeve kesÀ He´efle yengle efvece&ue YeeJe mes Fble]peej keÀj jns nesles nQ~ Fme l³eesnej keÀer ceefncee Fleveer ke̳eeW nw, ke̳ee ³en efmeHe&À YeeF& yenve kesÀ yeer®e HeefJe$e efjMles keÀes Gpeeiej keÀjlee nw, ³ee FmekeÀe ieg¿e yeele mes keÀesF& pegæ[eJe nw? lees nce Gme ieg¿e jnm³e keÀer Deesj yeæ{les nQ Deewj mecePeles nQ j#eemet$e keÀe jnm³e.... njskeÀ yenve DeHeves YeeF& keÀes j#eeyebOeve kesÀ efove j#eemet$e yeebOeleer nw Deewj keÀnleer nw efkeÀ nj cegmeeryele keÀer Ieæ[er ceW GmekeÀe YeeF& GmekeÀer j#ee keÀjs, Ssmeer DeHes#ee jKeleer nw~ uesefkeÀve Deiej nce Fme Hetjs ¢M³e keÀes DeHeves meeceves uee³eW lees keÀF& yeej osKeves ceW Deelee nw efkeÀ yenve efpeme YeeF& keÀes j#eemet$e yeebOeleer nw Jees GmekeÀer Gce´ mes íesìe neslee nw~ Deiej FmekeÀes Jew%eeefvekeÀ ªHe mes osKee pee³es lees íesìe YeeF& DeHeveer yeæ[er yenve keÀer j#ee kewÀmes keÀjsiee? Deiej Jees íesìer Dee³eg keÀe nw, ogye&ue nw, iejerye nw, ³ee otj nw, lees Jees Oeve mes, leve mes DeHeves yenve keÀer j#ee keÀjves ceW Deme#ece nw, DemeceLe& nw, nw ³ee veneR! ke̳ee Deepe kesÀ Fme oewj ceW keÀesF& Yeer Hetjer lejn mes DeHeves YeeF& keÀes ueskeÀj megjef#ele nw, ³ee megjef#ele cenmetme keÀjlee nw? nceejs efnmeeye mes lees veneR~ lees Ssmee ke̳ee efkeÀ³ee peeS efkeÀ nj keÀesF& DeHeves DeeHe keÀes megjef#ele cenmetme keÀjs Deewj nj mece³e Gmes ³es iewjbìer Yeer efceues efkeÀ GmekeÀe j#ekeÀ GmekesÀ Heeme HengB®e ner pee³esiee~ Fme ogefve³ee ceW Deiej keÀYeer efkeÀmeer kesÀ
GÀHej cegmeeryele Deeleer nw lees Jees efmeHe&À SkeÀ ner meneje {tbæ{lee nw, efpemekeÀes nce YeieJeeve keÀnles nQ, GmekeÀer efveieen GmekeÀer lejHeÀ ner peeleer nw~ Jees Gmes ner DeHevee meyekegÀí ceevekeÀj Gmeer kesÀ GÀHej meyekegÀí íesæ[keÀj DeHevee keÀe³e& keÀjlee nw~ uesefkeÀve Hejceelcee Yeer keÀF& meejs MeleeX ceW yebOee ngDee nw, Jees efyevee Mele& efkeÀmeer keÀes kegÀí Yeer veneR oslee nw~ DeeHe Yeer Mee³eo DeHeves mecyebefOe³eeW mes ³ener DeHes#ee jKeles nQ efkeÀ Deiej Jees þerkeÀ nQ, mener ceeie& Hej nQ, ncesMee ®eeue-®eueve J³eJenej meye þerkeÀ nw lees Jes meyekegÀí keÀjves keÀes lew³eej nQ~ Ssmes ner Hejceelcee GvekeÀer j#ee keÀjves kesÀ efueS ncesMee yeeO³e nw, pees HeefJe$elee kesÀ
DeeOeej mes DeHeves peerJeve keÀes mebJeejles nQ~ j#eeyebOeve efJeMes<e ªHe mes HeefJe$elee keÀe yebOeve nw~ HeefJe$elee DeLee&led Þes<þ keÀce&, megKeoe³eer keÀce& Deeefo mes meyekesÀ peerJeve keÀes cenkeÀe osvee, ³ee megKeoe³eer yevee osvee Deewj Gve keÀceeX mes ogDee³eW keÀceevee~ lees meyemes Henues DeHeves DeeHekeÀes nceW ®eskeÀ keÀjvee nw, efkeÀ nce efkeÀleves HeefJe$e nQ, efkeÀleves Þes<þ keÀce& keÀj jns nQ, efkeÀlevee meyekeÀes megKe os jns nQ, efveëmJeeLe& YeeJe mes mesJee keÀj jns nQ, GmekesÀ DeeOeej mes Jees Hejcej#ekeÀ DeeHekeÀes meyekegÀí osves kesÀ efueS yeeO³e nes pee³es~ j#eeyebOeve kesÀ HeeJeve HeJe& Hej nce Gme Hejcej#ekeÀ kesÀ neLeeW mes Deiej me®e ceW j#eemet$e yebOeJeevee ®eenles nQ, lees nceW meJe&He´Lece HeefJe$elee keÀes DeHeves peerJeve ceW DeHeveevee nesiee~ HeefJe$elee DeLee&led me®®eeF& meHeÀeF& F&ceeveoejer mes DeHeves keÀes mecHetCe& jerefle mes meceefHe&le keÀjvee Hejceelcee kesÀ He´efle~ SkeÀ
`ieCesMe' Deewj nceeje...- Hespe 2 keÀe Mes<e meHeÀuelee keÀer He´leerkeÀ nQ~ pees yegef×Jeeve nesiee DeLee&led mees®e-mecePekeÀj keÀe³e& keÀjsiee, leke&À keÀes kegÀlej-kegÀlej keÀjves kesÀ efueS mJe®ívo otjoefMe&lee keÀe He´³eesie keÀjsiee, GmekeÀes efmeef× veneR íesæ[ osles~ GvekeÀe Jeenve ®etne efJeJeskeÀ keÀer DeLeJee meHeÀuelee lees nesieer ner~ meHeÀuelee lees DeefJeJeskeÀ Hej efJepe³e keÀe met®ekeÀ nw~ %eeveJeeve J³eefkeÌle keÀe pevce efme× DeefOekeÀej nw~ ®etne ®egHekesÀ mes ner efyeue yeveeles-yeveeles keÀF& yeej ieCesMe peer kesÀ ef®e$eeW ceW GvekesÀ Iej ceW Dee peelee nw Deewj efíHekeÀj DeLeJee meeLe kesÀuee HeÀue Yeer ef®eef$ele efkeÀ³ee peelee nw, DevOesjs ceW kegÀlejves keÀe keÀece keÀjlee jnlee nw~ meeLe ner ue#ceer keÀes Yeer~ kesÀues kesÀ HeewOes keÀer ³en Ssmes ner mebMe³e DeLeJee DeefJeJeskeÀ Yeer De%eeve efJeMes<elee nw efkeÀ GmekesÀ THej kesÀ HeÊes keÀes nìe³eW DebOekeÀej ceW DeekeÀj efyeue ceW efíHeves keÀer lejn lees GmekesÀ veer®es Deewj HeÊee efvekeÀue Deelee nw~ DeHe´l³e#e ªHe ceW DeHevee keÀece keÀjvee Megª keÀj ³eefo GmekeÀes nìe³eW lees GmekesÀ veer®es SkeÀ Deewj oslee nw Deewj ceveg<³e kesÀ %eeve keÀer peæ[W KeesKeueer HeÊee meeceves Dee peelee nw~ DeHeveer Fme efJeMes<elee keÀj oslee nw~ ceveg<³e keÀes ®eeefnS efkeÀ mebMe³e keÀer kesÀ keÀejCe kesÀuee Fme yeele keÀe met®ekeÀ nw efkeÀ He´Je=efÊe Hej keÀeyet Hee³es~ %eeveJeeve J³eefkeÌle keÀer yeeleeW ceW ienjeF& nesleer nw~ yege× f Deewj efmeef× DeLeJee efJeefOe Deewj efmeef× GmekeÀer ienjeF& ceW pee³eW lees FmeceW SkeÀ Deewj yeele ieCesMe peer kesÀ oesveeW Deesj yegef× Deewj efmeef× efíHeer nesleer nw~ Fme yeele keÀes osKekeÀj efkeÀmeer veecekeÀ GvekeÀer oes Heeqlve³eeB efoKeeF& peeleer nQ~ ³es keÀefJe ves keÀne nw- pewmes kesÀues kesÀ Heele-Heele ceW Yeer ke´ÀceMeë %eeve Deewj Gme Üeje nesves Jeeueer Heele~ lewmes %eeveer keÀer yeele-yeele ceW yeele~ Deleë
yeej HeefJe$e yeveves keÀer He´efle%ee uesves kesÀ yeeo Gmes Yetue mes Yeer ve leesæ[vee, GmekeÀe mecHetCe& efJeMJeeme Hee$e yevevee, efpememes Jees DeeHekeÀer lejHeÀ mJe³eb ner DeekeÀef<e&le nes pee³es~ ojDemeue ³es yeele efkeÀmeer Heg©<e ³ee ðeer kesÀ efueS veneR nw, YeeF& ³ee yenve kesÀ efueS veneR nw, ³es yeele meJe& DeelceeDeeW kesÀ efueS nw~ meJe& DeelceeDeeW nsleg nw~ j#ee keÀjves kesÀ efueS yeeO³e keÀjvee yengle menpe nw, uesefkeÀve HeefJe$elee keÀes OeejCe keÀjvee Deepe ueesieeW keÀes cegeqMkeÀue ueielee nw~ He´peeefHelee ye´ïeekegÀceejer F&MJejer³e efJeMJe efJeÐeeue³e ceW Hejceelcee keÀe meeefveO³e uesves nsleg yengle menpe efJeefOe efmeKeeF& peeleer nw~ efpemekeÀes nce menpe jepe³eesie keÀnles nQ~ Fme jepe³eesie kesÀ ceeO³ece mes nce DeHeveer HeefJe$elee keÀes keÀe³ece jKe mekeÀles nQ~ efvejblej peeie=le DeJemLee ceW nceW ³es jepe³eesie jKelee nw~ yeer®e yeer®e ceW peye nce keÀYeer Yetue peeles nQ, lees Hejceelcee Üeje Hegveë Hegveë %eeve Jemee& mes efHeÀj mes ®ewlev³e DeJemLee keÀes He´eHle keÀj peeles nQ~ Jees DeHeves megboj Deewj MeefkeÌleMeeueer ceneJeeke̳eeW mes nceW ³eeo efoueelee nw efkeÀ DeeHeves ncemes HeefJe$elee keÀer He´efle%ee keÀer Leer, DeeHe Yetue lees veneR ie³es~ Ssmeer yeeleW Deiej YeieJeeve DeeHemes keÀjs lees kewÀmee ueielee nw! FmeefueS Gme HeefJe$elee keÀes ³eeo efoueeves kesÀ keÀejCe ner nce meYeer ye´ïeeJelme Deepe Fleves Je<eeX mes Gme Hejce j#ekeÀ keÀe j#ee keÀJe®e HenvekeÀj leerJe´ ieefle mes Deeies yeæ{ jns nQ, Deewj Hetjs efJeMJe keÀes Gme Hejce j#ekeÀ mes pegæ[Jeeves keÀer Yeer keÀesefMeMe keÀj jns nQ~ ke̳ee DeeHe nceejs meeLe FmeceW men³eesieer yeveves kesÀ efueS meppe veneR nQ? ke̳ee DeeHe nceejs meeLe keÀoce mes keÀoce efceueekeÀj j#ee efoJeme keÀes meeLe&keÀ keÀjves kesÀ efueS, Hejceelcee mes j#eemet$e yebOeJeekeÀj DeHeves peerJeve keÀes HetCe&le³ee megjef#ele keÀjves ceW men³eesie veneR oWies ke̳ee? lees DeeF³es, SkeÀ HeefJe$e yebOeve yeebOeves kesÀ efueS nce meYeer SkeÀ meeLe SkeÀpegì neskeÀj Fme DeefYe³eeve ceW DeHeveer Debiegueer oW~ ieCeHeefle kesÀ meeLe kesÀuee keÀes ef®eef$ele keÀjves kesÀ Heerís ³es YeeJe neslee nw efkeÀ %eeveJeeve J³eefkeÌle keÀer yeeleeW ceW yengle ienejeF& nesleer nw~ `ue#ceer' Meyo `ue#³e' Meyo mes yevee nw~ ue#ceer keÀes meoe keÀceue Hej yewþs ³ee Keæ[s efoKee³ee peelee nw~ ³eneB lekeÀ efkeÀ GmekesÀ veeceeW ceW mes SkeÀ veece keÀceuee Yeer nw~ ue#ceer JewkegÀCþ kesÀ jep³e Yeei³e keÀer Heefj®eeef³ekeÀe nw~ Jees HeefJe$elee, megKe Deewj Meeeqvle keÀe cetle& ªHe nw, ke̳eeWefkeÀ %eeveJeeve J³eefkeÌle kesÀ peerJeve keÀe ue#³e Yeer mecHetCe& HeefJe$elee Je Meeeqvle kesÀ peerJeve keÀer He´eeqHle keÀjvee DeLeJee keÀceue Heg<He meceeve yevevee DeLee&led mJeie& keÀe megKekeÀejer mJejep³e He´eHle keÀjvee neslee nw~ FmeefueS ieCeHeefle kesÀ meeLe ue#ceer keÀes efoKeevee mJeeYeeefJekeÀ nw~ Ssmes lees ieCeHeefle keÀe DeeO³eeeqlcekeÀ jnm³e Deewj Yeer nw, uesefkeÀve Fve meyekeÀes ³eneB mHe<ì keÀjvee mecYeJe veneR nw~
cegcyeF&~ v³et ³ee@ke&À kesÀ ³egveeFìs[ vesMevme ns[keÌJeeì&me& ceW ³et.Sve. Üeje ye´ïeekegÀceejer]pe keÀer Deefle.cegK³e He´MeeefmekeÀe jepe³eesefieveer oeoer Ëo³eceesefnveer keÀes GvekesÀ je<ì^ kesÀ He´efle Glke=À<ì mesJeeDeeW leLee DeeGìmìQef[bie Fbef[efJep³egDeue S®eerJeceWìdme kesÀ efueS `Yeejle ieewjJe DeJee@[&' mes veJee]pee ie³ee~ oeoer keÀer DemJemLelee kesÀ keÀejCe ye´.kegÀ. YetefcekeÀe ves ³en DeJee@[& He´eHle efkeÀ³ee leLee cegcyeF& ceW ³en DeJee@[& oeoer keÀes He´oeve efkeÀ³ee ie³ee~
YeerueJeeæ[e-jepe.~ ceeveJeeefOekeÀej Dee³eesie kesÀ DeO³e#e peeqmìme He´keÀeMe ìeeffì³ee keÀes ye´ïeekegÀceejer]pe cegK³eeue³e ceeGbì Deeyet ceW nesves Jeeues p³egefjmì keÀe@vHe´sÀvme keÀe efveceb$eCe osles ngS ye´.kegÀ. Fvêe~ meeLe nQ ye´.kegÀ. yeeuecegkegÀvo leLee ye´.kegÀ. DeceesuekeÀ~
keÀesuekeÀelee~ ìerìeieæ{ F&o efceueve keÀcesìer Üeje Dee³eesefpele F&o efceueve keÀe³e&ke´Àce ceW mecyeeseOf ele keÀjles ngS jepe³eeseif eveer ye´.kegÀ. keÀceuee~ ceb®eemeerve nQ efJeOee³ekeÀ ceOegmetove Iees<e, yeew×er Jesve jleve p³eesefle cenmleJeerj, HeÀeoj DejefJebo ceC[ue, Þeer mJeeceer vel³e ªHee vebo cenejepe, ceewueevee Meeefno ngmewve efcemeyeener, mejoej iegªcegKe efmebn ieebOeer Je jefyeboj efmebn, efkeÀMeesj pewve leLee meble efvejekeÀejer Deevebo He´keÀeMe ef$eHeeþer yeeyee~
meeoeyeeo-G.He´.~ ye´ïeekegÀceejer]pe Üeje Þeer ke=À<Cee iee[&ve ceW Dee³eesefpele `efJeMeeue efkeÀmeeve cenemeccesueve' kesÀ oewjeve oerHe He´pJeefuele keÀjles ngS efpeuee ke=Àef<e DeefOekeÀejer efJeefHeve kegÀceej, HetJe& ke=Àef<e DeefOekeÀejer ye´.kegÀ. He´nueeo, ye´.kegÀ. megceble, ye´.kegÀ. meerlee, ye´.kegÀ. YeeJevee, ye´.kegÀ. yeefyelee,jepe. leLee Dev³e~
peeueesj-jepe.~ ye´.kegÀ. efcevveleer, ye´.kegÀ. HeeJeveer leLee ye´.kegÀ. megveerlee kesÀ efoJ³e meceHe&Ce meceejesn kesÀ DeJemej Hej GvekesÀ meeLe GHeeqmLele nQ jepe³eesefieveer ye´.kegÀ. Meeruet,ceeGCì Deeyet, jepe³eesieer ye´.kegÀ. YetHeeue,ceeGCì Deeyet, jIegveeLe peer Yeejleer, ye´.kegÀ. De©Cee leLee Dev³e~
cegbiesj-efyenej~ iegª HetefCe&cee kesÀ efove keÀe³e&ke´Àce kesÀ oewjeve Yeesie ueieeles ngS ceO³e ceW ye´.kegÀ. ceveer<ee~ meeLe nQ ye´.kegÀ. jsCeg leLee ye´.kegÀ. vece´lee~
8
Deiemle- II, 2017
Deesce Meeefvle ceeref[³ee
DeemeefkeÌle keÀer meceeeqHle mes ner Meebefle keÀer He´eeqHle ieleebkeÀ mes Deeies...
JeejeCemeer-G.He´.~ veeruekebÀþ efleJeejer,mìsì efceefvemìj HeÀe@j ³etLe DeHesÀ³eme&,mHeesìm&d e,uee@ Sb[ peeqmìme kesÀ meeLe DeeO³eeeqlcekeÀ ®e®ee& keÀjles ngS ye´.kegÀ. efJeefHeve leLee Dev³e~
Depecesj-jepe.~ mesJeekesÀvê kesÀ DeJeueeskeÀve kesÀ oewjeve ceefnuee SJeb yeeue efJekeÀeme ceb$eer Deefvelee Yeosue keÀes Deeì& iewuejer efoKeeles ngS SJeb F&MJejer³e meboMs e osles ngS ye´.kegÀ. Debekf eÀlee~
jesn[t-efn.He´.~ jep³e mlejer³e cesues ceW Sme.[er.Sce. IeveM³eece oeme Mecee& keÀes F&MJejer³e mebosMe osves kesÀ HeM®eeled DeesceMeeeqvle ceeref[³ee Heef$ekeÀe YeWì keÀjles ngS ye´.kegÀ. jerlee~
jepemecebo-jepe.~ cetu³eefve<þ meceepe kesÀ efvecee&Ce nsleg DeHeves efJe®eej J³ekeÌle keÀjles ngS ye´.kegÀ. jerìe~ meeLe nQ efpeuee keÀueskeÌìj He´sce®evo peer leLee ye´.kegÀ. Hetvece~
Hejceelcee ves ®eej efJekeÀuHe efoS nQ~ Deiej legce cesjs ceW ceve keÀes SkeÀeie´ veneR keÀj mekeÀes lees ³eesieeY³eeme keÀjes~ Keeme yewþkeÀ ueiee keÀjkesÀ DeY³eeme keÀjes~ efpeleveer Meejerejf keÀ SkeÀeie´lee nesieer Gleveer ceve keÀer SkeÀeie´lee keÀes ueevee menpe nes peeSiee~ Deiej yewþkeÀj Yeer keÀjvee cegefMkeÀue nw, lees mesJee keÀjes- ³e%e mesJee~ DeLee&led DeveskeÀ DeelceeDeeW keÀes peerJeve Meg× yeveeves keÀer He´sjCee osvee, ³es meyemes yeæ[er mesJee nw~ efkeÀmeer keÀes Deelce Gvveefle keÀe ceeie& yeleevee, ³es meyemes yeæ[er mesJee nw~ ³es mesJee keÀce& keÀjes~ GmekesÀ efue³es mece³e efvekeÀeuees~s Jees Yeer Deiej veneR keÀj mekesÀ lees ceve, yegef× keÀes SkeÀeie´ keÀj Deelce efmLeefle ceW efmLele nes peeDees~ ³es ®eej efJekeÀuHe yelee³eW nQ Hejceelcee ves~ FveceW pees Yeer menpe nes~ uesefkeÀve efvejekeÀej keÀer ner DeejeOevee, GHeemevee keÀjves keÀer He´sjCee oer nw~ efHeÀj keÀne efkeÀ DeY³eeme mes %eeve Þes<þ nw~ FmeefueS %eeve keÀes mecePees~ %eeve mes O³eeve Þes<þ nw Deewj O³eeve mes meJe& keÀce& HeÀue keÀe l³eeie Þes<þ nw~ pees keÀce& keÀjes Gmes Yetue peeDees~ meceHe&Ce keÀj oes F&MJej keÀes DeHe&Ce keÀj oes, ³es HeÀue Yeer legcnW DeHe&Ce~ pees HeÀue FmekeÀe efceuevee nw Jees Yeer GmekeÀes DeHe&Ce keÀj oes~ keÀce& HeÀue kesÀ l³eeie mes lelkeÀeue ner Meebefle He´eHle nes peeleer nw~ DeemeefkeÌle Kelce nes ie³eer lees ceve Meeble nes peelee nw~ efHeÀj YeieJeeve ves efHe´³e Deelcee kesÀ ue#eCe yeleeS efkeÀ pees efkeÀmeer mes Üs<e veneR keÀjlee Deewj meJe& kesÀ
He´efle efce$elee YeeJe jKe ke=ÀHeeuet nw, Jen YeieJeeve keÀes efHe´³e nw~ pees cecelJe yegef× Deewj DenbkeÀej jefnle nw, Jen Deelcee YeieJeeve keÀes efHe´³e nw~ pees meoe mebleg<ì, ¢æ{ Deewj meb³eceer nw~ Jen YeieJeeve keÀes Deefle efHe´³e Deelcee nw~ pees meceHe&Ce yegef× nw Deewj keÀce&³eesieer nw, Jen YeieJeeve keÀes efHe´³e nw~ pees ve mJe³eb ke´ÀesOe keÀjlee nw Deewj ve -ye´.kegÀ. G<ee,Jeefj<þ jepe³eesie He´efMeef#ekeÀe efkeÀmeer keÀes ke´ÀesefOele keÀjlee nw Jen efHe´³e nw~ pees F&<³ee&, Ye³e Deewj efJe<eeo Fve ogie&CeeW mes DeefueHle nw, Jener YeieJeeve keÀes Deefle efHe´³e nw~ pees efvejHes#e, HeefJe$e Deewj ¢æ{ mekebÀuHeOeejer nw, Jen YeieJeeve keÀes DeefleefHe´³e nw~ Heg©<eeLe& ceW ¢æ{ mekebÀuHeOeejer lees yevevee ner nw, meeLe ner HeefJe$e ceve keÀer YeeJeveeDeeW keÀes Yeer jKevee ner nw~ pees ve Deefle n<e& Deewj ve MeeskeÀ, ve keÀYeer keÀesF& yeele ceW F®íe jKelee nw, Jen YeieJeeve keÀes DeefleefHe´³e nw~ pees keÀce& ceW MegYe Deewj DeMegYe keÀe l³eeieer nw, Jees YeieJeeve keÀes DeefleefHe´³e nw~ pees Me$eg, efce$e, ceeve, DeHeceeve, megKe-ogëKe, efveboe-mlegefle ceW meceeve SJeb #eceeMeerue nw, Jen YeieJeeve keÀes DeefleefHe´³e nw~ pees
]K³eeueeW kesÀ DeeF&ves ceW... ceve Deewj cekeÀeve keÀes JekeÌle JekeÌle Hej meeHeÀ keÀjvee yengle ]peªjer nw, ke̳eeWefkeÀ cekeÀeve ceW yesceleueye meeceeve Deewj ceve ceW yesceleueye ieueleHeÀnefce³eeB Yej peeleer nQ~
DeveemekeÌle efceleYee<eer Deewj otef<ele mebieefle mes meowJe cegkeÌle nw, Jen YeieJeeve keÀes DeefleefHe´³e nw~ pees Oece&ce³e Dece=le HeLe keÀe Þe×e mes DevegmejCe keÀjles nQ Jen YeieJeeve keÀes DeefleefHe´³e nQ~ Fleves ue#eCe Jeeues YeieJeeve keÀes DeefleefHe´³e ueieles nQ~ FmeefueS keÀce&³eesieer ceevee Fve ue#eCeeW keÀes efpelevee nes mekesÀ, Glevee DeHeves peerJeve ceW efJekeÀefmele keÀjles peeS~ DeHeves DeeHekeÀes YeieJeeve kesÀ efHe´³e yeveeles ®eue~ Fme He´keÀej yeejnJeW DeO³ee³e ceW Hejceelcee ves DeHeves efHe´³e Depeg&ve kesÀ He´MveeW kesÀ GÊej efo³es~ meekeÀej YeefkeÌle Þes<þ mes efvejekeÀej YeefkeÌle Þes<þ nw~ efHeÀj YeieJeeve keÀer efHe´³e Deelcee kesÀ ue#eCe yeleeS nQ~ Gve ue#eCeeW kesÀ DeeOeej Hej kewÀmes nj mebIe<e& ceW efJepe³eer yevevee nw~ ³es He´sjCee oer nw~ Deye DeHeves ceve keÀes yee¿e meYeer yeeleeW mes mecesì ueW~ ³eesieeY³eeme kesÀ efueS DeHeves ceve keÀes Meg× mebkeÀuHe osles pee³eWies, ¢æ{leeHetJe&keÀ yewþWies, efpeleveer MeejerefjkeÀ SkeÀeie´lee keÀes nce yevee mekeÀles nQ, Gleveer ceve keÀer SkeÀeie´lee keÀes ues Deevee menpe Deewj mJeeYeeefJekeÀ nesiee~ FmeefueS ¢æ{lee HetJe&keÀ DeY³eeme keÀjW~ meeLe ner meeLe ceve keÀes Hejceelcee keÀer mce=efle ceW ues ®eueles nQ~ DeHeves ceve keÀes Meg× mebkeÀuHe osles ®eueW~ Deble®e&#eg, Oeerjs-Oeerjs Keguelee pee jne nw~ Hejceelcee kesÀ efoJ³e mJeªHe keÀes nce meYeer ves peeve efue³ee mecePe efue³ee nw~ Deye Gme Deble&®e#eg kesÀ meeceves Hejceelcee kesÀ efoJ³e mJeªHe Hej, nce DeHeves ceve Deewj yege×f keÀes SkeÀeie´ keÀjWies~ - ke´ÀceMeë
DeeJeM³ekeÀ met®evee Sme.Sue.Sce. iueesyeue veefme¥ie keÀe@uespe/iueesyeue ne@eqmHeìue mketÀue Dee@HeÀ veefme¥ie kesÀ efueS 4 yeer.kesÀ. efkeÀ®eve DeefmemìWì keÀer DeefleMeerIe´ DeeJeM³ekeÀlee nw~ ³eesi³elee ë neF& mketÀue keÀe³ee&vegYeJe ë keÀce mes keÀce 2 Je<e& keÀe kegÀefkebÀie SkeÌmeHeerefj³ebme
mebHeke&À keÀjW ë Sme.Sue.Sce. iueesyeue veefme¥ie keÀe@uespe/iueesyeue ne@eqmHeìue mketÀue Dee@HeÀ veefme¥ie, efMeJeceefCe nesce kesÀ Heeme, leuenìer, Deeyet jes[ cees. ë 8432403244/94141413717 F&. cesue ë nntagrawal@gmail.com
ceve keÀer KegMeer Deewj me®®eer Meebefle kesÀ efueS osKeW DeeHekeÀe DeHevee `Heerme Dee@HeÀ ceeFb[ ®ewveue'
³eefo nce iegueeye keÀer lejn efKeuevee ®eenles nQ, lees keÀeBìeW kesÀ meeLe leeuecesue keÀer keÀuee meerKeveer nesieer~ ceC[er-ieesefJeboieæ{(Hebpeeye)~ ³eesie efoJeme kesÀ keÀe³e&ke´Àce ceW ³eesiee ì^svej efHebkeÀer iegHlee keÀes F&MJejer³e meewieele YeWì keÀjles ngS ye´.kegÀ. mee#eer~
yeeieyesæ[e-PeejKeC[~ mejmJeleer efMeMeg cebefoj mketÀue ceW `Heme&veeefueìer [sJeueHeceWì' keÀe³e&ke´Àce kesÀ oewjeve ye®®eeW keÀes mecyeesefOele keÀjles ngS jepe³eesefieveer ye´.kegÀ. Debpet~
leeueeye SkeÀ ner nw, Gmeer leeueeye ceW nbme ceesleer ®egvelee nw Deewj yeieguee ceíueer~ mees®e-mees®e keÀe HeÀke&À neslee nw~ DeeHekeÀer mees®e ner DeeHekeÀes yeæ[e yeveeleer nw~~
met®evee ë Deiemle 2017 mes DeesceMeeeqvle ceeref[³ee Heef$ekeÀe keÀer meom³elee MegukeÀ ceW ceecetueer meer yeæ{esÊejer keÀer ieF& nw pees efkeÀ Jeeef<e&keÀ MegukeÀ 200 Deewj leerve Je<e& keÀe 600 efkeÀ³ee ie³ee nw~
DeesceMeeeqvle ceeref[³ee meom³elee nsleg mecHeke&À keÀjW keÀe³ee&ue³e- DeesceMeeefvle ceeref[³ee, mebHeeokeÀ- ye´.kegÀ.iebieeOej, ye´ïeekegÀceejer]pe, MeeefvleJeve, leuenìer, Heesmì yee@keÌme ve.- 5, Deeyet jes[ (jepe.)- 307510] meom³elee kesÀ efueS mecHeke&À- M - 9414006096, 9414182088, Email- omshantimedia@bkivv.org, mediabkm@gmail.com, Website- www.omshantimedia.info meom³elee MegukeÀë Yeejle - Jeeef<e&keÀ 200 ©He³es, leerve Je<e& 600 ©He³es, DeepeerJeve 4500 ©He³es ~ efJeosMe - 2500 ©He³es (Jeeef<e&keÀ) ke=ÀHe³ee meom³elee MegukeÀ ‘DeesceMeeefvle ceeref[³ee’ kesÀ veece ceveerDee@[&j ³ee yeQkeÀ [^eHeÌì (HesSyeue Sì MeeefvleJeve, Deeyet jes[) Üeje YespeW~
Deiemle- II, 2017
Deesce Meeefvle ceeref[³ee
9
keÀLee meefjlee Hegª<eeLe& ner meJeexHeefj efJebO³ee®eue He´osMe kesÀ jepee kesÀ ojyeej ceW leerve J³eeHeejer DeHeveer HeÀefj³eeo ueskeÀj GHeefmLele ngS Deewj yeesues-``cenejepe! nce DeeHekesÀ jep³e ceW J³eeHeej keÀjves Dee jns Les efkeÀ nceW ceeie& ceW [ekegÀDeeW ves uetì efue³ee~ nceejs Heeme uesMecee$e Yeer Oeve veneR nw~ ke=ÀH³ee nceejer ceoo keÀerefpeS~'' jepee ves Gve leerveeW keÀes SkeÀ-SkeÀ yeesjer iesntB osves keÀe DeeosMe efo³ee~ iesntB osles mece³e jepee yeesues - ``Fme yeesjer kesÀ iesntB keÀes mJe³eb ner meeHeÀ keÀjvee Deewj mJe³eb ner GHe³eesie ceW ueevee~ ve efkeÀmeer keÀes osvee, ve efkeÀmeer keÀer ceoo uesvee~ SkeÀ ceen yeeo cegPemes Hegveë efceuevee~'' yeesjer ueskeÀj leerveeW J³eeHeejer ®eues ieS~ GveceW mes oes J³eeHeejer Deeuemeer Les, lees GvneWves iesnBt meeHeÀ keÀjves keÀe Þece ve keÀjles
ngS Gmes yes®e efo³ee~ leermeje J³eeHeejer HeefjÞeceer Lee, Gmeves iesntB meeHeÀ keÀjvee Megª efkeÀ³ee lees Gmes yeesjer ceW veer®es SkeÀ Deveieæ{ nerje efceuee~ Gmeves Gmes lejeMekeÀj DeHeves Heeme jKe efue³ee~ SkeÀ ceen yeeo leerveeW J³eeHeejer jepee kesÀ mece#e neef]pej ngS lees Deeuemeer J³eeHeeefj³eeW ves jepee mes Hegveë Oeve keÀer ceebie keÀer, Hejbleg leermejs J³eeHeejer ves lejeMee ngDee nerje jepee keÀes YeWì efkeÀ³ee~ jepee yeesues-``³en legcneje ner nw~ Fmes yes®ekeÀj ve³ee keÀejesyeej DeejbYe keÀjes~'' FmekesÀ yeeo jepee otmejs J³eeHeeefj³eeW mes yeesues - ``Ssmes ner jlve legcnejer yeesefj³eeW ceW Yeer Les, Hejbleg Þece keÀe Deveeoj keÀjves kesÀ keÀejCe legce Gmemes Jebe®f ele jn ieS~'' mel³e ³ener nw efkeÀ Hegª<eeLe& kesÀ DeYeeJe ceW ceveg<³e oerveönerve yevee jnlee nw~
SkeÀ jepee keÀe pevce efove Lee ~ megyen peye Jen Ietceves efvekeÀuee lees Gmeves le³e efkeÀ³ee efkeÀ Jen jemles ceW efceueves Jeeues meyemes henues J³eefÊeÀ keÀes Deepe hetjer lejn mes KegMe Je mevlegä keÀjsiee~ Gmes SkeÀ efYeKeejer efceuee~ efYeKeejer ves jepee mes YeerKe ceebieer lees jepee ves efYeKeejer keÀer lejHeÀ SkeÀ leebyes keÀe efmekeÌkeÀe Gíeue efo³ee~ efmekeÌkeÀe efYeKeejer kesÀ neLe meW ítì keÀj veeueer ceW pee efieje~ efYeKeejer veeueer ceW neLe [euekeÀj leebyes keÀe efmekeÌkeÀe {tbæ{ves ueiee~ jepee ves Gmes yegueekeÀj otmeje leebyes keÀe efmekeÌkeÀe os efo³ee~ efYeKeejer ves KegMe neskeÀj Jen efmekeÌkeÀe Deheveer pesye ceW jKe efue³ee Deewj Jeeefheme peekeÀj veeueer ceW efieje efmekeÌkeÀe {tbæ{ves ueiee~ jepee keÀes ueiee efkeÀ efYeKeejer yengle iejerye nw~
peerJeve peerves keÀe cetueceb$e cenelcee yeg× ves DeHeves efMe<³eeW keÀes GHeosMe osles ngS keÀne - `` osMe ceW DekeÀeue Heæ[e nw~ ueesie Devve SJeb Jeðe kesÀ efueS lejme jns nQ~ GvekeÀer mene³elee keÀjvee nj ceveg<³e keÀe Oece& nw~ DeeHe ueesieeW kesÀ Mejerj Hej pees Jeðe nQ, GvnW oeve ceW os oW~'' ³en megvekeÀj DeveskeÀ ueesie Gþ ieS, Hej Gve efMe<³eeW ceW mes SkeÀ efvejbpeve JeneR yewþe jne~ Gmeves mees®ee efkeÀ cesjs Mejerj Hej lees SkeÀ ner Jeðe nw~ Fmes os otbiee lees veive nesvee Heæ[siee~ efHeÀj Gmeves mees®ee efkeÀ ceveg<³e efyevee Jeðe kesÀ Hewoe neslee nw Deewj efyevee Jeðe kesÀ ®euee peelee nw~ ³en mees®eles ner Gmeves DeHevee GÊejer³e
- Oeesleer GleejkeÀj cenelcee yeg× kesÀ ®ejCeeW ceW [eue efo³ee~ cenelcee yeg× ves efvejbpeve mes Hetíe - `` Heg$e! legcnW DeHeves Jeðe osves ceW keÀ<ì lees veneR ngDee?'' efvejbpeve ves GÊej efo³ee- ``cenelceve! Lees[æ e keÀ<ì lees ngDee, Hej osves kesÀ YeeJe mes pees meblegefä efceueer, Gmeves Henues pevce efueS ueesYe keÀe mebJejCe keÀj efue³ee~'' cenelcee yeg× yeesues- `` SkeÀ Jeðe kesÀ l³eeie ves legcnejs ceve ceW meblegefä keÀes pevce efo³ee lees mees®ees ³eefo meJe&mJe He´Yeg keÀes DeefHe&le keÀj oesies lees efkeÀleveer ienve meblegefä pevce uesieer~'' efvejbpeve keÀes peerJeve peerves keÀe cetueceb$e efceue ie³ee Lee~
Gmeves efYeKeejer keÀes efHeÀj yeguee³ee Deewj ®eeboer keÀe Gmeves efYeKeejer keÀes efHeÀj mes yeguee³ee Deewj keÀne SkeÀ efmekeÌkeÀe efo³ee~ efYeKeejer ves jepee keÀer pe³e- efkeÀ ceQ legcnW Dehevee DeeOee jepe-heeì oslee ntB~ pe³ekeÀej keÀjles ngS ®eeboer keÀe efmekeÌkeÀe jKe efue³ee Deye lees KegMe Je mevlegä nes peeDees ~ efYeKeejer yeesuee - `mejkeÀej ! ceQ lees KegMe Deewj meblegä leYeer nes meketbÀiee, peye veeueer ceW efieje ngDee leebyes keÀe efmekeÌkeÀe Yeer cegPes Deewj efHeÀj veeueer ceW leebyes Jeeuee efmekeÌkeÀe {tbæ{ves efceue pee³esiee~' ueiee ~ nceeje neue Yeer Gme efYeKeejer pewmee ner nw~ nceW jepee ves Gmes efHeÀj yeguee³ee Deewj Deye efYeKeejer hejceelcee ves ceeveJe ªheer Deveceesue Ke]peevee efo³ee keÀes SkeÀ meesves keÀe efmekeÌkeÀe efo³ee~ efYeKeejer KegMeer nw Deewj nce Gmes YetuekeÀj mebmeej ªheer veeueer ceW mes Petce Gþe Deewj Jeeefheme YeeiekeÀj Dehevee neLe leebyes kesÀ efmekeÌkesÀ efvekeÀeueves kesÀ efueS peerJeve iebJeeles veeueer keÀer lejHeÀ yeæ{eves ueiee~ pee jns nQ ~ jepee keÀes yengle yegje ueiee~ Gmes Kego mes le³e keÀer Fme Deveceesue ceeveJe peerJeve keÀe nce mener ie³eer yeele ³eeo Dee ie³eer efkeÀ `henues efceueves Jeeues Fmlesceeue keÀjW lees nceeje peerJeve Oev³e nes J³eefÊeÀ keÀes Deepe KegMe SJeb mevlegä keÀjvee nw~' pee³esiee ~
Hejceelce ke=ÀHee keÀe meogHe³eesie
ceeve ke̳ee Deewj DeHeceeve ke̳ee! mJeeceer jeceleerLe& DecesefjkeÀe He´Je´p³ee nsleg HengB®es ngS Les~ GvekeÀe GodyeesOeve He´efme× ef®eblekeÀeW Je efJe®eejkeÀeW kesÀ ceO³e ngDee lees meYeer ves SkeÀ mJej ceW GvekesÀ DeodYegle J³eefkeÌlelJe SJeb He´keÀeb[ Heebef[l³e keÀer He´Mebmee keÀer~ GodyeesOeve kesÀ HeM®eeled Jes efpeve ceefnuee kesÀ Iej ©kesÀ ngS Les, GvekesÀ Iej HengB®es lees Gve ceefnuee mes yeesues - ``yenve! Deepe F&MJej ves Fme vee®eer]pe keÀes Dev³eLee ner yengle He´Mebmee efoueJeeF&~'' kegÀí efoveeW GHejeble Jes v³et³ee@ke&À Menj kesÀ ye´eQkeÌme #es$e mes iegp] ej jns Les efkeÀ JeneB GvekeÀer JesMeYet<ee keÀes osKekeÀj kegÀí DejepekeÀ lelJeeW keÀer Yeeræ[ ueie ieF&~
GveceW mes kegÀí Gve Hej íeRìekeÀMeer keÀjves ueies lees kegÀí Ssmes Yeer Les, pees Dev³eLee ner GvekesÀ meeLe ogJ³e&Jenej keÀjves ueies~ Ieìvee keÀer Keyej peye ceefnuee keÀes ueieer lees Jes kegÀí meeefLe³eeW keÀes ueskeÀj mJeeceer peer keÀes uesves HengB®eeR~ jeceleerLe& Gmeer efveefJe&keÀej YeeJe mes yeesues - ``yenve! DeeHe nmle#esHe ve keÀjes~ Deepe F&MJej keÀe DeHeves Fme YekeÌle keÀes DeHeceeve mes YeWì keÀjeves keÀe ceve nw~ YeieJeeve kesÀ YekeÌle kesÀ efueS ceeve ke̳ee Deewj DeHeceeve ke̳ee?'' ÞeerceodYeieJeodieerlee ceW efpeme efmLeleHe´%e keÀe JeCe&ve nw,w Gme mJeªHe keÀe oMe&ve GveceW meyekeÀes Gve #eCeeW ceW ngDee~
keÀjveeue-nefj³eeCee~ Hegefueme ueeFve ceW `veMeecegefkeÌle mesefceveej' kesÀ HeM®eeled meYeer HegefuemekeÀefce&³eeW keÀes veMee ve keÀjves leLee DeewjeW keÀes Yeer veMes mes otj jKeves keÀer Hes´jCee osves keÀer MeHeLe efoueeles ngS ye´.kegÀ. [e@. meef®eve Hejye~ meeLe nQ ye´.kegÀ. cesnj®evo, FbmHeskeÌìj jesMeve ueeue leLee Dev³e~
jeoewj-nefj³eeCee~ efJeMJe pevemebK³ee efoJeme kesÀ keÀe³e&ke´Àce ceW mecyeesefOele keÀjles ngS ye´.kegÀ. jepe yenve~ meeLe nQ ye´.kegÀ. jepet, YeepeHee ceb[ue DeO³e#e jefJe ceesoefieue, yuee@keÀ cescyej efJepe³e kegÀceej Jecee&, He´osMe DeO³e#e meboerHe Jecee& leLee ye´´.kegÀ. jcee~
keÀesuekeÀelee~ Deblepee&leer³e ceeokeÀ cegefkeÌle efoJeme kesÀ DeJemej Hej ³egefveJeme&ue ì¦Le JesueHesÀ³ej meesmee³eìer leLee yebieer³e efceueve ceb®e Üeje Dee³eesefpele keÀe³e&ke´Àce ceW Deecebef$ele efkeÀ³es peeves Hej GHeeqmLele nQ jepe³eesefieveer ye´.kegÀ. efkeÀjCe, ye´.kegÀ. efHebkeÀer, JesueHesÀ³ej meesmee³eìer kesÀ mebHeeokeÀ ce=veeue mejkeÀej, cesef[keÀue yeQkeÀ kesÀ keÀCe&Oeej [er. DeeMeer<e leLee keÀcejnìer c³egefveefmeHewefueìer kesÀ ®es³ejcewve ieesHeeue meen~
mecemleerHegj-efyenej~ Debleje&<ì^e³r e ³eesie efoJeme Hej Dee³eesepf ele keÀe³e&ke´Àce ceW oerHe He´pJeefuele keÀjles ngS [e@. jepesvê He´meeo kesÀvêer³e ke=Àef<e efJeMJeefJeÐeeue³e kesÀ kegÀueHeefle [e@. Deej.meer. ÞeerJeemleJe, [er.Deej.Sce. Deej.kesÀ. pewve, megOee [s³ejer kesÀ Sce.[er. [er.kesÀ. ÞeerJeemleJe, ye´.kegÀ. meefJelee, HetJe& ³eespevee HeoeefOekeÀejer Sme.kesÀ. Jecee&, ke=À<Ce YeeF& leLee Dev³e~
MeefkeÌle keÀe He´³eesie efJeJeskeÀmebiele Þeglee³egOe ves YeieJeeve efMeJe keÀer leHem³ee keÀjkesÀ Gvemes Ssmeer ieoe He´eHle keÀer, efpemekeÀe He´nej ef$eueeskeÀ ceW efkeÀmeer kesÀ efueS men Heevee mebYeJe veneR Lee~ ieoe osles mece³e YeieJeeve efMeJe ves Þeglee³egOe keÀes Deeieen efkeÀ³ee efkeÀ ieoe keÀe GHe³eesie cee$e melkeÀe³eeX ceW efkeÀ³ee pee mekeÀlee nw, ³eefo J³eefÊeÀiele jeie-os<e keÀer Hetefle& kesÀ efueS FmekeÀe GHe³eesie ngDee lees ³ener ieoe GmekeÀer ce=l³eg keÀe keÀejCe yevesieer~ ceneYeejle kesÀ ³eg× ceW Þeglee³egOe keÀes Depeg&ve kesÀ meeceves ueæ[ves Deevee Heæ[e~ Þeer ke=À<Ce keÀes Þeglee³egOe keÀer ieoe kesÀ efJe<e³e ceW %eele Lee Deewj Jes peeveles Les efkeÀ
³eefo Jen ieoe ®eueer lees Depegv& e Gme He´nej keÀes Pesue ve mekeWÀies~ Deleë Þeerke=À<Ce Þeglee³egOe keÀes osKekeÀj nBme Heæ[s~ Þeglee³egOe keÀes ueiee efkeÀ mebYeJele³ee Þeerke=À<Ce Gmes kegÀªHe mecePekeÀj Gme Hej nBme jns nQ~ ke´ÀesOe ceW Jen DeHevee meb³ece Kees yewþe Deewj YeieJeeve efMeJe keÀer ®esleeJeveer Yetue ie³ee~ Gmeves Jen ieoe Þeerke=À<Ce keÀes ue#³e keÀj HeWÀkeÀer, Hejbleg ieoe ves ueewìkeÀj Þeglee³egOe keÀe ner JeOe keÀj efo³ee~ MeefÊeÀ³eeW keÀe GHe³eesie efJeJeskeÀmeccele lejerkesÀ mes ner efkeÀ³ee peevee ®eeefnS, Dev³eLee ob[ keÀe Yeeieer yevevee Heæ[lee nw~
ef[yeªieæ{-Demece~ Debleje&<ì^er³e ³eesie efoJeme Hej ye´ïeekegÀceejer]pe Üeje Fbef[³ee keÌueye,ceejJeeæ[er HeÆer ceW Dee³eesefpele keÀe³e&ke´Àce ceW GHeeqmLele nQ [e@. jleve keÀeìeskeÀer,efHe´vmeerHeue,Demece cese[f keÀue keÀe@uespe,ef[yeªieæ{, [e@. censMe nsceeêer,ceeGCì Deeyet, ye´.kegÀ. efyeOeeve leLee Dev³e~
HeÀjeroeyeeo mes.35~ mecej kewÀcHe kesÀ meceeHeve DeJemej Hej He´efleYeeieer ye®®eeW keÀes meefì&efHeÀkesÀì osves kesÀ HeM®eeled mecetn ef®e$e ceW efveiece Hee<e&o peerlesvê ³eeoJe, ye´.kegÀ. meHevee, ye´.kegÀ. F&MJej leLee Dev³e~
10 nce meye kegÀí efoveeW ceW ner efkeÀmeer He´³eesie keÀe HeefjCeece ®eenles nQ~ Fleveer peuoer ke̳eeW nw DeeefKej nceW! pees efHeíuee DeeHeves efkeÀ³ee, GmekeÀe HeefjCeece ke̳ee DeeHekeÀes legjble efceue ie³ee~ GmeceW Yeer lees mece³e ueiee vee~ lees peye mece³e ueie jne nw, lees He´³eesie ceW Yeer lees mece³e ueiesiee vee, Deewj Jees Fme yeele Hej efveYe&j keÀjsiee efkeÀ He´³eesie keÀjves Jeeues keÀer
''
efHe´ÀkeÌJeWmeer ke̳ee nw~
³en yeele Deepe Jew%eeefvekeÀ ªHe mes efme× keÀer pee ®egkeÀer nw efkeÀ Deiej SkeÀ meeOeejCe efJe®eej DeeHekesÀ ceve ceW Dee³es, ®eens Jees mekeÀejelcekeÀ nes, ®eens Jees vekeÀejelcekeÀ, GmekeÀe HeefjCeece leerve mes ®eej cenerves ceW meyekesÀ meceeves Dee ner peelee nw~ ®eens Gme efJe®eej keÀer efHe´ÀkeÌJeWmeer keÀce mes keÀce nes~ lees DeYeer pees kegÀí Yeer DeeHekesÀ meeLe Deepe kesÀ
GHeueyOe HegmlekeWÀ
pees DeeHekesÀ peerJeve keÀes yeoue os
Deiemle- II, 2017 mece³e ceW Ieìvee³eW Ieì jner nQ, ³ee kegÀí Yeer GÀHej-veer®es nes jne nw, lees Jees Deepe keÀe veneR nw~ efHeíues leerve ®eej cenerves Henues keÀe nw, ³ee efHeÀj meeue keÀe Yeer nes mekeÀlee nw~ ³eneB Fme yeele Hej ]peesj oskeÀj nce GuuesKe keÀjvee ®eenWies efkeÀ keÀesF& Yeer ³eneB efHeíues pevce keÀer yeeleeW keÀes vee peesæ[W lees De®íe nw~ FmekesÀ Henues nce ®eenWies efkeÀ DeeHe DeHeves meeLe SkeÀ He´³eesie keÀjkesÀ osKe ueW efkeÀ peye DeeHe YetlekeÀeue keÀer yeeleW ³ee Heemì keÀer yeeleW mees®eles nQ lees mees®eles keÀye nQ, Jele&ceeve ceW yewþkeÀj vee~ ke̳ee Jees yeele HetJe& pevce keÀer nw, ³ee lees ome efove Henues keÀer nesieer, ³ee yeerme efove, ³ee SkeÀ cenervee, ³ee leerve cenervee, ³ener vee~ lees Gme yeele keÀes Deepe ner ke̳eeW DeeHekesÀ Heeme Deevee Lee~ ke̳eeWefkeÀ Henues DeeHeves keÀYeer vee keÀYeer Fmes mees®ee nw~ FmeefueS nce yeej-yeej keÀn jns nQ efkeÀ HetJe& pevce keÀer Ieìvee³eW lees yengle otj keÀer yeele nw, nce lees DeYeer keÀer yeele keÀj jns nQ~ FmeefueS yengle O³eeve osves keÀer ]peªjle nw efkeÀ DeeHe ke̳ee mees®e jns nQ, efkeÀmekesÀ yeejs ceW mees®e jns nQ, efkeÀleves mece³e mes mees®e jns nQ, Jees Deeves Jeeues mece³e ceW
Deesce Meeefvle ceeref[³ee
GÀpee& He´Jeen HeÀe@cet&uee HeÀueerYetle nesiee ner~ ³eefo DeeHeves efkeÀmeer jne nw~ DeeHekeÀes nce yelee oW, efkeÀ SkeÀ J³eefkeÌle kesÀ meeLe ienje ceesn jKee, HeÀe@cet&uee nw efkeÀ `Svepeea HeÌuees]pe, Jns³ej
GmekesÀ meeLe ienje ueieeJe nes ie³ee, lees ®eej mes íë cenerves kesÀ Deboj GmekeÀer meejer yeerceeefj³eeB, HeefjefmLeefle³eeB, GmekesÀ Iej keÀer yeeleW, DeeefLe&keÀ yeeleW, meeceeefpekeÀ yeeleW, meye DeeHekesÀ Heeme Dee pee³eWieer, Deewj ³es keÀesF& mecePe veneR Hee
He´Mveë YekeÌle Þeerke=À<Ce keÀes YeieJeeve keÀe ner ªhe ceeveles nQ~ GvekeÀer meYeer keÀneefve³eeW mes ³es Yeer mheä neslee nw efkeÀ GvekesÀ heeme Deveble MeefkeÌle³eeB LeeR, ke̳ee Deehe Yeer GvnW YeieJeeve ceeveles nQ? GÊejë ye´ïeekegÀceejer F&éejer³e efJeMJeefJeÐeeue³e ceW pees %eeve efo³ee peelee nw Jees mJe³eb %eeve meeiej efvejekeÀej hejceelcee ves ye´ïee kesÀ Üeje efo³ee, Jees ner %eeve mechetCe& mel³e nw Deewj ceveg<³e keÀes heeflele mes heeJeve yeveeves Jeeuee nw~ %eeve osles ngS GvneWves yelee³ee efkeÀ efkeÀmeer Yeer osnOeejer keÀes YeieJeeve veneR keÀne peelee, peyeefkeÀ Þeerke=À<Ce keÀes lees Dehevee osn nw~ GvneWves pevce Yeer efue³ee Deewj osn Yeer íesæ[e, peyeefkeÀ hejceelcee lees pevce cejCe mes v³eejs nQ~ FmeefueS Þeerke=À<Ce YeieJeeve veneR hejbleg YeieJeeve kesÀ meceeve DeJeM³e nQ, veskeÌmì ìt iee@[ nQ~ peye keÀesF& Yeer Deelcee mechetCe& heefJe$e yeve peeleer nw lees Jen yengle MeefkeÌleMeeueer nes peeleer nw~ ³ener jnm³e nw Þeerke=À<Ce kesÀ MeefkeÌleMeeueer nesves keÀe, uesefkeÀve GvekeÀer DeueewefkeÀkeÀ MeefkeÌle ceveg<³eeW kesÀ mebnej kesÀ efueS veneR yeequkeÀ ogieg&CeeW Deewj Deemegjer MeefkeÌle³eeW kesÀ mebnej kesÀ efueS nw~ He´Mveë Þeerke=À<Ce peer kesÀ yeejs ceW ³es pees ceev³elee³eW he´®eefuele nQ efkeÀ GvekeÀe pevce pesue ceW ngDee Deewj pevce kesÀ mece³e HetÀueeW keÀer yejmeele ngF&, pesue kesÀ leeues Kegue ieS Deewj ye®eheve ceW ner GvneWves DeveskeÀ DemegjeW keÀe mebnej efkeÀ³ee, FveceW
³eesj DeìWMeve ieesp] e', peneB nceeje O³eeve ie³ee, JeneB keÀer meejer GÀpee&, vekeÀejelcekeÀ ³ee mekeÀejelcekeÀ, meye nceejs Heeme Dee pee³esieer, ³es efveefM®ele ªHe mes mebYeJe nw, Deewj ³ener Deece Fbmeeve kesÀ meeLe nes jne nw~ GvekeÀes
mes kegÀí yeeleW yeæ[er keÀeuheefvekeÀ meer ueieleer nQ, ke̳ee Deehe Fve yeeleeW mes mencele nQ? GÊejë mel³e lees ³es nw efkeÀ Þeerke=À<Ce kesÀ yeejs ceW hegjeCeeW Deeefo ceW pees kegÀí Yeer efueKee nw, Gvemes meYeer efJeÜeve Deeefo Yeer mencele veneR nQ~ efkeÀmeer Yeer ceneheg©<e kesÀ ®eefj$e kesÀ meeLe yeeo ceW DeveskeÀ yeeleW peg[æ pee³ee keÀjleer nQ, efHeÀj Þeerke=À<Ce peer lees Fme me=eq<ì kesÀ
Deble ceW Fmeer veece mes keÀesF& Deefle MeefkeÌleMeeueer Deewj efoJ³e heg©<e ³eneb hej Les, Gve oesveeW kesÀ ®eefj$e keÀes efceuee efo³ee ie³ee nw~ ke̳eeWefkeÀ mele³egie ceW efkeÀmeer kesÀ mebnej keÀer ]peªjle veneR nesleer, Deefheleg Üehej kesÀ Deble ceW kegÀí Deemegjer MeefkeÌle³eeB he´yeue nes peeleer nQ~ Þeerke=À<Ce peye mele³egie kesÀ Deeefo ceW Fme Oeje hej DeJeleefjle ngS lees he´ke=Àefle ves GvekeÀe mJeeiele efkeÀ³ee Deewj HetÀueeW Deeefo keÀer yejmeele ngF&, hejvleg GvekeÀe pevce pesue ceW veneR, meesves kesÀ cenue ceW ngDee Lee~ pees kebÀme Deeefo kesÀ JeOe keÀer Deewj GvekesÀ ceelee-efhelee keÀes pesue - jepe³eesieer ye.kegÀ. met³e& ceW jKeves keÀer keÀneefve³eeB nQ, Ssmee cenevee³ekeÀ nQ~ GvekesÀ yeejs ceW keÀF& ueielee nw efkeÀ FvekesÀ heerís kegÀí uesKekeÀeW ves kegÀí Ssmeer-Ssmeer yeeleW Yeer DeeO³eeeqlcekeÀ jnm³e nQ~ peesæ[ oer nQ, pees ntyent Jewmeer veneR nQ~ He´Mveë ye´ïeekegÀceejer]pe ceW nce nj peien DemegjeW Deeefo kesÀ efJeveeMe keÀer pees yeeleW ³es efueKee heeles nQ efkeÀ Þeerke=À<Ce Dee jns efueKeer nQ, ³es JeemleJe ceW Deemegjer Je=eÊf e³eeW nQ, nce Yeer ³es heæ{les-heæ{les, megveles-megveles kesÀ efJeveeMe keÀer yeele nw~ LekeÀ ieS nQ, uesefkeÀve Þeerke=À<Ce keÀe keÀesF& Þeerke=À<Ce, efpevekeÀer YeefkeÌle ceW yengle hetpee Delee-helee veneR, Jes DeeSbies Yeer ³ee veneR, nes jner nw, Jees lees mele³egie kesÀ meJe&Þesÿ ³ee ³es DeehekesÀ he´®eej keÀe ner meeOeve cee$e osJelee Les, pees efkeÀ yeeo ceW ®euekeÀj nw? Þeerveeje³eCe kesÀ ªhe ceW eEmenemeve hej GÊejë %eeve meeiej hejceelcee ves peye yewþs, Jes mechetCe& heefJe$e, mechetCe& he´peeefhelee ye´ïee kesÀ leve ceW he´JesMe efkeÀ³ee DeeEnmekeÀ Deewj meJe& MeefkeÌle³eeW mes leye meJe&he´Lece GvnW ner mLeehevee Deewj mechevve Les~ GvekesÀ keÀeue ceW Demegj nesles efJeveeMe keÀe mechetCe& mee#eelkeÀej keÀje ner veneR~ Ssmee ueielee nw efkeÀ Üehej kesÀ efo³ee Lee Deewj keÀne Lee efkeÀ Deye legce
ceve keÀer yeeleW
ueielee nw efkeÀ ceQves DeYeer lekeÀ Ssmee lees keÀesF& keÀce& veneR efkeÀ³ee~ uesekf eÀve Deiej efkeÀmeer J³eefkeÌle kesÀ ye´.kegÀ.Devegpe,efouueer meeLe ueieeJe nw, pegæ[eJe nw lees GmekeÀe meyekegÀí DeeHekesÀ Heeme nw~ Deiej DeeHekeÀes Fefleneme keÀer SkeÀ Ieìvee Helee nes efkeÀ ngcee³etB keÀer SkeÀ yeej leefye³ele yengle Kejeye ngF& Deewj meYeer nkeÀerceeW ves neLe Keæ[s keÀj efoS lees GmekesÀ efHelee yeeyej ves efoue mes yewþkeÀj iegnej ueieeF& efkeÀ FmekeÀer meejer yeerceeefj³eeB cegPes ueie peeS, Deewj Jees Gmes ueie ieF&~ ke̳eeWefkeÀ Jees ngcee³etB keÀes ef]peboe osKevee ®eenlee Lee, Jees Gmemes yengle H³eej keÀjlee Lee~ ³es lees keÀneveer nw, uesefkeÀve He´l³e#e ªHe ceW Yeer Hejceelcee nceW yeej-yeej DeìWMeve efouee jns nQ efkeÀ efkeÀmeer osn ³ee osn kesÀ mecyebOeer kesÀ meeLe DeHevee ueieeJe veneR jKees, veneR lees efJekeÀce& ³ee HeeHekeÀce& yeve pee³eWies Deewj DeeHe Fmemes keÀYeer efvekeÀue veneR Hee³eWies~ ienve lehem³ee keÀjes Deewj cesje ceeO³ece yeve peeDees~ mJe³eb YeieJeeve ves ner ³es ceneJeeke̳e G®®eejs Les efkeÀ Deeves Jeeues ceneYeejer ceneYeejle ³eg× Üeje efJeveeMe kesÀ yeeo Þeerke=À<Ce keÀe Fme Oeje hej Deeieceve nesiee Deewj ³es Oeje mJeie& yeve pee³esieer~ Þeerke=À<Ce lees peuoer ner Deevee ®eenles nQ, uesefkeÀve ueesie me®®es ceve mes GvekeÀe Dee»eve veneR keÀjles~ FmekeÀe yeæ[e ieg¿e DeLe& nw~ efJe<e³e-JeemeveeDeeW ceW efuehle DeelceeDeeW kesÀ Dee»eve hej Jees osJeelcee veneR Dee³eWies~ GvekeÀe Dee»eve keÀjves kesÀ efueS lees mJe³eb keÀes heeJeve yeveevee nesiee, osJelJe mes mechevve keÀjvee nesiee~ ³ener keÀejCe nw efkeÀ Jees ceneve osJeelcee meYeer kesÀ heefJe$e nesves keÀe Fble]peej keÀj jner nw~ otmejer yeele, GvekeÀe Deeieceve keÀefue³egie keÀer Fme leceeshe´Oeeve Deewj heehe mes Yejer ogefve³ee ceW veneR nes mekeÀlee~ GvekesÀ efueS lees he´ke=Àefle Deewj ceveg<³e oesveeW keÀe mechetCe& heefJe$e nesvee DeeJeM³ekeÀ nw~ lees peuoer-peuoer Deehe Yeer heefJe$e yeve peeF³es Deewj Fme lejn peye DeveskeÀ ceveg<³eelcee³eW heefJe$e yeve pee³eWieer lees Fme keÀefue³egieer me=e<q ì keÀe efJeveeMe nes pee³esiee Deewj ³es mebmeej osJeleeDeeW kesÀ Deeieceve kesÀ efueS lew³eej nes pee³esiee~ nceW hetCe& efJeMJeeme nw efkeÀ Deye MeerIe´ ner DeehekesÀ Fble]peej keÀer Ieefæ[³eeb meceehle nes pee³eWieer Deewj peuoer ner Þeerke=À<Ce Fme Oeje hej Dee pee³eWies~ Contact e-mail - bksurya8@yahoo.com
11
Deiemle- II, 2017
Deesce Meeefvle ceeref[³ee
ueKeveGÀ-peevekeÀerHegjce~ `leveeJe cegefkeÌle efMeefJej' keÀe oerHe He´pJeefuele keÀj GodIeeìve keÀjles ngS efJeOee³ekeÀ [e@. veerjpe yeesje, ye´.kegÀ. Hetvece, ye´.kegÀ. megceve leLee Dev³e ye´.kegÀ. yenveW~ keÀe³e&ke´Àce kesÀ oewjeve ³eesieeY³eeme keÀjles ngS Menj kesÀ YeeF& yenveW~
Þeer ke=À<Ce pevceeäceer kesÀ efove Þeer ke=À<Ce keÀe pevce efove Yeejle kesÀ nj veiej ceW yengle ner Glmeen Deewj Guueeme mes cevee³ee peelee nw~ Fme efove mLeeve-mLeeve Hej osJeleeDeeW ceW Þesÿ Þeerke=À<Ce keÀer ceOegj ®e®ee& nesleer nw~ YeejleJeeefme³eeW keÀes Þeerke=À<Ce yengle efHe´³e nQ ke̳eeWefkeÀ GvekeÀe peerJeve Deewj GvekeÀe keÀe³e&-J³eJenej yengle HeefJe$e Deewj ceve keÀes uegYeeves Jeeuee Lee~ GvekeÀer meleesiegCeer keÀe³ee, meewc³e ef®eleJeve, nef<e&lecegKelee Deewj GvekeÀe Meerleue mJeYeeJe meyekesÀ ceve keÀes ceesnves Jeeuee Lee~ Þeerke=À<Ce keÀe pevce `Oev³e' Lee
Þeerke=À<Ce kesÀ pevce keÀes ueesie yengle ner `Oev³e' ceeveles nQ Deewj Fme keÀejCe GvekesÀ pevce mLeeve Deeefo keÀe JeCe&ve Yeer `Oev³e ceLegje', `Oev³e ieeskegÀue' Fl³eeefo MeyoeW ceW keÀjles nQ~ GvekesÀ pevce Deewj GvekeÀer efkeÀMeesjeJemLee Deewj yeeo kesÀ Yeer meejs peerJeve keÀes ueesie owJeer peerJeve ceeveles nQ~ GvnW Þeerke=À<Ce Fleves ceneve Deewj H³eejs ueieles nQ efkeÀ ``ceesj cegkegÀì Oej cegjueer meesns'' Deeefo HeoeW mes Jes GvekesÀ Þeb=ieej keÀe Yeer JeCe&ve keÀjles nQ~ Hejvleg efHeÀj Yeer Þeerke=À<Ce kesÀ peerJeve ceW pees cegK³e efJeMes<elee³eW LeeR Deewj pees DeveesKeer He´keÀej keÀer cenevelee Leer, GmekeÀes ueesie Deepe ³eLeeLe& ªHe ceW Deewj mHeä jerelf e mes veneR peeveles~ GoenjCe kesÀ leewj Hej Jes ³en veneR peeveles efkeÀ Þeerke=À<Ce keÀe J³eefkeÌlelJe Flevee DeekeÀ<e&keÀ ke̳eeW Lee Deewj Jes Hetp³e ÞesCeer ceW ke̳eeW efieves peeles nQ? HegveM®e, GvnW ³en Yeer %eele veneR nw efkeÀ Þeerke=À<Ce ves Gme GÊece HeoJeer keÀes efkeÀme GÊece Heg©<eeLe& mes Hee³ee Lee~ Deleë nce ³eneB Fve jnm³eeW keÀe kegÀí mebef#eHle JeCe&ve keÀjWies ke̳eeWefkeÀ Fve jnm³eeW keÀe %eeve Del³eeJeM³ekeÀ nw~ iee³eve-³eesi³e Deewj Hetpeves ³eesi³e peerJeve ceW Devlej
efkeÀmeer veiej ³ee osMe keÀer pevelee pevce-efove GvneR keÀe cevee³ee keÀjleer nw efpevekesÀ peerJeve ceW kegÀí cenevelee jner nes~ Hejvleg DeeHe osKeWies efkeÀ ceneved J³eefkeÌle Yeer oes He´keÀej kesÀ ngS nQ~ SkeÀ lees Jes efpevekeÀe peerJeve peve-meeOeejCe mes keÀe]HeÀer G®®e lees Lee Hejvleg efHeÀj Yeer GvekeÀer cevemee HetCe& DeefJekeÀejer ve Leer, GvekesÀ mebmkeÀej HetCe& HeefJe$e ve Les Deewj GvekeÀer keÀe³ee meleesHe´Oeeve lelJeeW keÀer yeveer ngF& ve Leer~ GvnW osJelee veneR ceevee pee mekeÀlee, ke̳eeWefkeÀ GvekeÀe pevce DeHeefJe$e jerefle (cewLegveer jerefle) mes
Þeerke=À<Ce Hej efceL³ee keÀuebkeÀ
]peceerve keÀe ueieeve (keÀj, jsJesv³eg) jepee keÀes veneR efo³ee Lee~ Fme DeHejeOe keÀer me]pee ceW jepee ves Gmes Menj mes efvekeÀue peeves keÀer Dee%ee oer~ Jen efkeÀmeeve veiej íesæ[keÀj pebieue ceW ®euee ie³ee~ JeneB SkeÀ kegÀefì³ee kesÀ yeenj Gmeves SkeÀ mev³eemeer keÀes yewþs osKee~ efkeÀmeeve ves mev³eemeer mes Hetíe ö ``ke̳eeW peer, DeeHeves DeHeveer ]peceerve keÀe ueieeve veneR efo³ee Lee efpememes efkeÀ jepee ves DeeHekeÀes veiej mes efvekeÀeue efo³ee?'' Deye JeemleJe ceW jepee ves mev³eemeer keÀes efvekeÀueves keÀer Dee%ee lees veneR oer Leer Hejvleg efkeÀmeeve keÀes pewmee DevegYeJe Lee, Gmeves otmejs kesÀ yeejs ceW Yeer Jewmee mees®e efue³ee~ þerkeÀ Fmeer He´keÀej, efpeve ueesieeW keÀes HetCe& HeefJe$elee keÀe DevegYeJe veneR nw, Jes mecePeles nQ efkeÀ meYeer efJekeÀejer nQ Deewj meYeer efJekeÀejer Les~
Þeerke=À<Ce kesÀ mecyevOe ceW GHe³eg&keÌle leL³eeW mes mHe<ì nw efkeÀ Þeerke=À<Ce HetCe& efveefJe&keÀejer Je efyeukegÀue ner HeefJe$e Les~ FmeefueS YekeÌle ueesie GvekesÀ He´l³eskeÀ Debie kesÀ veece kesÀ HetJe& `keÀceue' Meyo pees[æ les nQ; ³eLeekeÀceue ve³eve, keÀceue cegKe, keÀceue nmle Fl³eeefo~ Hejvleg otmejer Deesj Deepe ueesie Þeerke=À<Ce Hej DeveskeÀ efceL³ee keÀuebkeÀ Yeer ueieeles nQ~ Jes keÀnles nQ Þeerke=À<Ce keÀer 108 Heì-jeefve³eeB LeeR, Gvemes GvekesÀ n]peejeW ye®®es Hewoe ngS, GvneWves ieesefHe³eeW kesÀ ®eerj ®egje³es, GvneWves efnbmekeÀ ³eg× keÀje³ee, Fl³eeefo-Fl³eeefo~ Fme He´keÀej Jes keÀece, ke´ÀesOe, efnbmeeefo efJekeÀejeW kesÀ oeie ueieeles nQ~ Fmemes yengle DeveLe& ngDee nw~ DeeHe ner meesef®e³es efkeÀ peyeefkeÀ cenelcee ueesie Yeer Deefnbmee Heeueve keÀjles nQ Deewj ye´ïe®e³e& Je´le OeejCe keÀjles nQ lees ke̳ee cenelceeDeeW kesÀ Yeer Hetp³e osJe-efMejesceefCe Þeerke=À<Ce HetCe& DeefnbmekeÀ Deewj DekeÀeceer ve neWies? ÜeHej ³egie Deewj keÀefue³egie kesÀ ueesieeW kesÀ DeHeves peerJeve ceW ner keÀece, ke´ÀesOe, efnbmee Deeefo ves HekeÌkesÀ [sjs [eue jKes nQ; FmeefueS ``pewmeer ¢ef<ì Jewmeer me=ef<ì'' keÀer GefkeÌle kesÀ Devegmeej Jes efJekeÀejer ueesie Þeerke=À<Ce kesÀ GppeJeue ®eefj$e Hej Yeer keÀeues Oeyyes ueieeles nQ~ Fme yeejs ceW nceW SkeÀ ¢äevle ³eeo Deelee nw ö keÀnles nQ efkeÀ SkeÀ efkeÀmeeve ves DeHeveer
Þeerke=À<Ce kesÀ efueS lees He´efme× nw efkeÀ GvneWves êesHeoer kesÀ ®eerj yeæ{e³es Les Deewj ueepe jKeer Leer Deewj `osJelee' Meyo keÀe lees He´³eesie ner GvneR kesÀ efueS nw efpevekeÀer ¢ef<ì, Je=efle Deewj ke=Àefle efoJ³e nes~ ³eefo efkeÀmeer kesÀ keÀce& ceveg<³eesW keÀer lejn efJekeÀejer nQ lees Jen `Hetp³e' DeLeJee `osJelee' efkeÀme DeLe& ceW keÀne pee mekeÀlee nw? Deleë efvemmebosn Þeerke=À<Ce HetCe& efveefJe&keÀejer Les~ Jes meesuen keÀuee mecHetCe& Les~ Deepe ueesie keÀuee keÀe DeLe& ve=l³e keÀuee, mebieerle keÀuee Fl³eeefo ceeveles nQ Deewj Jes mecePeles nQ efkeÀ Þeerke=À<Ce yeeBmegjer yepeeves ceW, jeme j®eeves ceW, ³eg× ueæ[ves ceW efveHegCe Les Deewj Fme He´keÀej meesuen keÀuee mecHevve Les~ Hejvleg JeemleJe ceW keÀuee keÀe DeLe& opee& (ef[ie´er) nw~ ®eeBo DeceeJem³ee kesÀ yeeo mes ueskeÀj HetCe&ceemeer lekeÀ He´efleefove efpelevee yeæ{lee nw Gmes keÀuee keÀnles nQ~ HetCe&ceemeer kesÀ efove Jen meesuen keÀuee mecHetCe& He´keÀeMeceeve neslee nw~ Fmeer He´keÀej Þeerke=À<Ce keÀes `meesuen keÀuee mecHetCe&' keÀnves keÀe DeLe& ³en nw efkeÀ Jen HetCe& HeefJe$e Les, GveceW DeHetCe&lee ve Leer~ ³en ceefncee efkeÀmeer cenelcee, iegª ³ee J³ekeÌle osJelee keÀer veneR nw~ Deleë Devoe]pee ueieevee ®eeefn³es efkeÀ Jen efkeÀleves G®®e Les; efkeÀleves ceneved Les! pevce-Deäceer kesÀ efove Ssmeer efoJ³e Deelcee keÀe pevceefove cevee³ee peelee nw~ ³en efkeÀmeer meeOeejCe Deelcee ³ee meeceev³e cenelcee keÀe pevce-efove veneR nw~ FmeefueS Fmes mecePekeÀj ceveevee ®eeefnS~
Oev³e nQ Þeerke=À<Ce Deewj GvekeÀe peerJeve ceelee-efHelee keÀer keÀece-Jeemevee kesÀ HeefjCeecemJeªHe ngDee Lee~ kegÀí efJeMes<e iegCeeW Deewj keÀÊe&J³eeW kesÀ keÀejCe Ssmes J³eefkeÌle³eeW keÀe iee³eve lees meejs mebmeej ceW neslee nw Hejvleg Hetpeve veneR neslee ke̳eeWefkeÀ Hetpee kesÀJeue osJeer-osJeleeDeeW keÀer ³ee osJeeW-kesÀ-osJe HejceefHelee Hejceelcee keÀer ner nesleer nw~ otmejs He´keÀej kesÀ J³eefkeÌle Jes nQ pees HetCe& efveefJe&keÀejer Les; efpevekesÀ mebmkeÀej meleesHe´Oeeve Les Deewj efpevekeÀe pevce Yeer keÀece efJekeÀej mes ve neskeÀj ³eesieyeue Üeje ngDee Lee~ Ssmes J³eefkeÌle³eeW keÀes `osJelee' keÀne peelee nw; GvekeÀe peerJeve iee³eve-³eesi³e Yeer neslee nw Deewj Hetpeve-³eesi³e Yeer~ Þeerke=À<Ce Deewj Þeerjece Ssmes ner Hetpeve-³eesi³e J³eefkeÌle Les~ Hejvleg Þeerke=À<Ce kesÀ yeejs ceW ³en cenlJeHetCe& jnm³e ueesie veneR peeveles~ neueebekf eÀ Fmeer keÀejCe ner GvekesÀ J³eefkeÌlelJe ceW efJeMes<e DeekeÀ<e&Ce Lee Deewj GvekesÀ peerJeve ceW efoJ³elee Leer~ O³eeve osves ³eesi³e yeele nw efkeÀ Henues He´keÀej kesÀ J³eefkeÌle³eeW keÀe peerJeve `yeeu³ekeÀeue' mes ner iee³eve ³ee Hetpeves kesÀ ³eesi³e veneR neslee yeefukeÀ Jes yeeo ceW keÀesF& G®®e keÀe³e& keÀjles nQ efpemekesÀ keÀejCe osMeJeemeer ³ee veiejJeemeer GvekeÀe pevce-efove ceveeles nQ~ Hejvleg Þeerke=À<Ce leLee Þeerjece Deeefo osJelee lees yeeu³eeJemLee mes ner cenelcee Les; Jes keÀesF& mev³eeme keÀjves ³ee efMe#eeoer#ee uesves kesÀ yeeo Hetpeves kesÀ ³eesi³e veneR yeves Les~ DeeHeves osKee nesiee efkeÀ GvekesÀ yeeu³eeJemLee kesÀ ef®e$eeW ceW Yeer GvekeÀes He´Yee-ceC[ue (ke´ÀeGve Dee@HeÀ ueeFì) mes megMeesefYele efoKee³ee peelee nw peyeefkeÀ Dev³eev³e cenelcee ueesieeW keÀes mev³eeme keÀjves kesÀ HeM®eeled DeLeJee efkeÀmeer efJeMes<e keÀÊe&J³e kesÀ HeM®eeled ner He´Yee-ceC[ue efo³ee peelee nw~ Þeerke=À<Ce keÀer efkeÀMeesjeJemLee keÀes Yeer Fmeer keÀejCe mes ceeleeSB yengle ³eeo keÀjleer nQ Deewj YeieJeeved mes He´eLe&vee keÀjleer nQ efkeÀ ³eefo ye®®ee nes lees Þeerke=À<Ce pewmee nes, ke̳eeWefkeÀ Jes yeeu³eeJemLee mes ner Hetp³e Les~ Þeerke=À<Ce kesÀ `ceesj-cegkegÀì' mes GvekeÀer HeefJe$elee efme× nw
ceesj-HebKe HeefJe$elee keÀe He´leerkeÀ nw~ Oece&-ie´bLeeW Hej keÀF& ueesie pees ®ebJej Iegceeles nQ Jen ®ebJej ceesj-HebKeeW kesÀ yeves nesles nQ~ DeHeveer HegmlekeÀeW ceW Yeer keÀF& ueesie ceesj-HebKe jKeles nQ~ FmekeÀe keÀejCe ³ener nw efkeÀ ueesie ceesj keÀes HeefJe$e He#eer ceeveles nQ~ Þeerke=À<Ce kesÀ cegkegÀì ceW ceesj-HebKe Fmeer jnm³e kesÀ He´leerkeÀ nQ efkeÀ Jen HetCe& HeefJe$e Les~ FmekesÀ DeefleefjkeÌle He´Yee-ceC[ue Yeer efveefJe&keÀeefjlee keÀe met®ekeÀ nw~ `Þeer' keÀer GHeeefOe mes Yeer efme× neslee nw efkeÀ ke=À<Ce HetCe& HeefJe$e Les~ Deepe lees `Þeer' Meyo keÀes jmceer leewj Hej `efcemìj' Meyo kesÀ mLeeve Hej He´³eesie keÀj efo³ee peelee nw Hejvleg JeemleJe ceW `Þeer' Meyo kesÀJeue osJeleeDeeW
kesÀ veece kesÀ Deeies He´³eesie nes mekeÀlee nw ke̳eeWefkeÀ GvekeÀe peerJeve HeefJe$e neslee nw~ Þeerke=À<Ce keÀer `JewkegÀCþveeLe' keÀer GHeeefOe mes efme× nw efkeÀ GvekeÀe pevce HetCe& HeefJe$e Lee~ DeeHe meesef®e³es efkeÀ peyeefkeÀ Þeerke=À<Ce keÀer Devev³e YeefkeÌle keÀjves Jeeues vej-veejer Yeer keÀece-efJekeÀej keÀes íesæ[keÀj ye´ïe®e³e& Je´le OeejCe keÀjles nQ lees mJe³eb Þeerke=À<Ce keÀe pevce Fme efJekeÀej mes kewÀmes ngDee nesiee? ceerje keÀe GoenjCe nceejs meeceves nw Gmeves Þeerke=À<Ce keÀer YeefkeÌle kesÀ keÀejCe DeHeves meejs peerJeve ceW ye´ïe®e³e& keÀe Heeueve efkeÀ³ee Deewj FmekesÀ efueS efJe<e keÀe H³eeuee Yeer Heervee men<e& mJeerkeÀej keÀj efue³ee~ Deleë peyeefkeÀ Þeerke=À<Ce keÀer YeefkeÌle kesÀ efueS,
GvekeÀe #eefCekeÀ mee#eelkeÀej cee$e keÀjves kesÀ efueS Deewj Gvemes kegÀí efceveì jeme j®eeves kesÀ efueS Yeer keÀece-efJekeÀej keÀe HetCe& yeefn<keÀej ]peªjer nw lees DeeHe meesef®e³es efkeÀ Þeerke=À<Ce kesÀ ceelee-efHelee, efce$e-mecyevOeer Fl³eeefo keÀece-Jeemevee Jeeues ueesie kewÀmes nes mekeÀles nQ? Þeerke=À<Ce kesÀ mee#eeled mJeªHe keÀes lees keÀece-Jeemevee Jeeues ueesie ít Yeer veneR mekeÀles, GvnW efvenej Yeer veneR mekeÀles~ Deleë efme× nw efkeÀ GvekeÀe pevce Deewj peerJeve HetCe&leë HeefJe$e Lee~ Fme keÀejCe ³en Jeeke̳e He´®eefuele nw efkeÀ `peneB M³eece nQ, JeneB keÀece veneR Deewj peneB keÀece nw JeneB M³eece veneR~'
meesuen keÀuee mecHetCe& Þeerke=À<Ce
12
II,ef[2017 DeesDeiemlece Meeefvle ceer ³ee
Þesÿ keÀce& ner DeeOeej, Þesÿ peerJeve keÀe
%eevemejesJej~ keÀesF& Yeer Deheveer Þesÿ keÀjveer mes ner he´K³eele neslee nw~ keÀjveer keÀes megOeejves keÀer ]peªjle nw~ keÀjveer megOejsieer
jepe³eesie efMeefJej keÀe³e&¬eÀceeW keÀer efveosefMekeÀ ves keÀne efkeÀ SkeÀ efMeef#ele veejer hetjs heefjJeej kesÀ efJekeÀeme keÀer Oegjer nw~ veejer kesÀ
mebmLeehekeÀ leLee JeweféekeÀ DeO³e#e ves keÀne efkeÀ ceQ ye´ïeekegÀceejer]pe keÀe Meg¬eÀieg]peej ntB efkeÀ Deeheves cegPes ³eneb Dehevee efJe®eej jKeves keÀe DeJemej
Deesce Meeefvle ceeref[³ee
meodYeeJevee mes meJe& mecem³eeDeeW keÀe Deble ye´ïeekegÀceejer]pe Üeje `ieebJeeW kesÀ meJee¥ieerCe efJekeÀeme' efJe<e³e Hej ef$eefoJemeer³e meccesueve %eevemejesJej~ ye´ïeekegÀceejer]pe kesÀ ke=Àef<e SJeb ie´ece efJekeÀeme he´Yeeie Üeje `ieebJe kesÀ meJee¥ieerCe efJekeÀeme keÀe DeeOeej-meodYeeJevee' efJe<e³e Hej SkeÀ DeefKeue Yeejleer³e meccesueve keÀe Dee³eespeve ngDee~ Fme mecceuesve ceW yeæ[er mebK³ee ceW he´efleefveefOe³eeW ves Yeeie efue³ee~ ke=Àef<e SJeb ie´ece efJekeÀeme he´Yeeie keÀer DeO³e#ee ye´.kegÀ. mejuee oeroer ves keÀne efkeÀ DeeO³eeeqlcekeÀlee kesÀ
meodYeeJevee yeveer jnleer nw, Jewmeer ner meodYeeJevee meJe& kesÀ efueS nesveer ®eeefnS~ meodYeeJevee kesÀ DeYeeJe ceW ner nce nj Je<e& keÀeHeÀer yeæ[s hewceeves hej yee³ees ceeme keÀes veä keÀj osles nQ - peuee osles nQ, peyeefkeÀ nce GvekeÀes keÀcheesmì kesÀ ªhe ceW he´³eesie ceW uee mekeÀles nQ~ pe³e he´keÀeMe,Ghe efveosMekeÀ,hetmee ke=Àef<e MeesOe mebmLeeve ves meodYeeJevee keÀer yeele keÀes Jew%eeefvekeÀ mJeªhe
nceejs efkeÀmeeve efJehejerle heefjeqmLeefle³eeW keÀes mecePeles nQ Deewj Gvemes ye®evee Yeer peeveles nQ~ Deye efmeHe&À meodYeeJevee Deheves peerJeve ceW DeheveekeÀj ogefve³ee megKece³e yeveeves ceW Dehevee ³eesieoeve osles jnW~ ceO³e He´osMe efkeÀmeeve keÀu³eeCe, ke=Àef<e ceb$eer ieewjerMebkeÀj efyemesve ves keÀne efkeÀ DeO³eelce mes cetu³eeW keÀes efveKeej efue³ee peeS lees efkeÀmeeveeW keÀer DeeefLe&keÀ Gvveefle leerJe´ieefle mes
ceefnuee meccesueve ceW mecyeesefOele keÀjles ngS [e@. SvLeesveer jepet,Dee@ue Fbef[³ee keÀeGbefmeue Dee@HeÀ ¿etceve jeFìdme kesÀ mebmLeeHekeÀ leLee JewefMJekeÀ DeO³e#e~ ceb®eemeerve nQ ye´.kegÀ. [e@. meefJelee, ye´.kegÀ. ®eke´ÀOeejer, ye´.kegÀ. Meeruet, [e@. He´efceuee iegHlee leLee ye´.kegÀ. ceesefnveer~
jepe³eesie kesÀ DeY³eeme mes~ hejceelcee efMeJe ves he´peeefhelee ye´ïee kesÀ ceeO³ece mes ceefnueeDeeW keÀes ner veS efJeée keÀe DeeOeej yevee³ee~ Deepe 80 Je<eeX kesÀ yeeo heejceelcee keÀe ³en %eeve ogefve³ee Yej ceW ]HewÀue ®egkeÀe nw~ GkeÌle efJe®eej ye´ïeekegÀceeje]rpe kesÀ ceefnuee he´Yeeie Üeje Dee³eesefpele `ceefnueeDeeW keÀe meJee¥ieerCe efJekeÀeme' efJe<e³ekeÀ DeefKeue Yeejleer³e meccesueve ceW jepe³eesefieveer ®e¬eÀOeejer oeroer, meccesueve keÀer DeO³e#ee ves J³ekeÌle efkeÀ³es~ GvneWves keÀne keÀer oeefo³eeW kesÀ ªhe ceW Deepe Jes yenveW ceeleeSb efJeée mlej hej DeeO³eeeqlcekeÀ ueer[me& kesÀ ªhe ceW meJe& kesÀ peerJeve keÀes heefJe$e yevee jner nQ~ Deepe Yeer ³en keÀe³e& peejer nw~ ye´ . keg À .Meer u et , ye´ ï eekeg À ceejer ] p e
efJekeÀeme mes ner efJeée keÀe Yeer efJekeÀeme mebYeJe nw~ GvneWves keÀne efkeÀ YeeweflekeÀ, ceeveefmekeÀ, yeewef×keÀ, YeeJeveelcekeÀ, veweflekeÀ Deewj DeeO³eeeqlcekeÀ efJekeÀeme mes ner efkeÀmeer Yeer veejer keÀe meJee¥ieerCe efJekeÀeme ceevee pee³esiee, Dev³eLee efJekeÀeme DeOetje nw~ ves$enervelee efveJeejCe jeä^er³e keÀe³e&¬eÀce,Yeejle mejkeÀej keÀer Ghe ceneefveosMekeÀ [e@. he´efceuee ieghlee ves keÀne efkeÀ Fme meccesueve keÀe efJe<e³e keÀeHeÀer mece³eevegketÀue nw~ veejer keÀe meJee¥ieerCe efJekeÀeme SkeÀ yeæ[er yeele nw~ veeefj³eeW keÀes Deelce efJekeÀeme keÀjvee nesiee~ ye´ïeekegÀceejer]pe keÀer efMe#eeSb veeefj³eeW keÀe meJee¥ieerCe efJekeÀeme keÀjWieer, Ssmee cesje hetCe& efJeMJeeme nw~ [e@. SvLeesveer jepet,Dee@ue Fbef[³ee keÀeGbefmeue Dee@]HeÀ ¿etceve jeFìdme kesÀ
efo³ee~ veeefj³eeb cetu³eeW keÀer Keeve nQ, F&éej ves GvekeÀes ]Keeme jerefle mes mebJeeje nw~ Hejbleg FmekesÀ meeLe ner ³eefo Deepe kesÀ mece³e ceW veeefj³eeW keÀe meMeefÊeÀkeÀjCe nes lees mebmeej mebJej peeSiee~ He´Yeeie keÀer cegK³eeue³e meb³eesefpekeÀe ye´.kegÀ. [e@. meefJelee ves keÀne efkeÀ meceepe Je HeefjJeej kesÀ ceenewue keÀes Þes<þ yeveeves kesÀ efueS veejer MeefkeÌle keÀes J³eLe& keÀer yeeleeW keÀes íesæ[ DeHeveer DeebleefjkeÀ #eceleeDeeW keÀes yeæ{eves kesÀ yeejs cesW mees®evee ®eeefnS~ Jeefj<þ jepe³eesie He´eMf eef#ekeÀe ye´.kegÀ. ceesefnveer,iebieeveiej ves keÀne efkeÀ veweflekeÀ cetu³eeW keÀe efJekeÀeme keÀjves ceW ceefnueeDeeW keÀes DeHevee ceeveefmekeÀ Oejeleue DeeO³eeeqlcekeÀlee mes YejHetj jKevee ®eeefnS~ FmekesÀ efueS jepe³eesie keÀe DeY³eeme ]peªjer nw~
meccesueve ceW mecyeesefOele keÀjles ngS ce. He´. efkeÀmeeve keÀu³eeCe ke=Àef<e ceb$eer ieewjerMebkeÀj efyemesve~ ceb®eemeerve nQ ye´.kegÀ. efkeÀjCe, jepe³eesefieveer ye´.kegÀ. mejuee, jepe³eesieer ye´.kegÀ. jepet, ye´.kegÀ. jepesvê leLee ye´.kegÀ. censvê þekegÀj~
DeeOeej hej ner nce ceve ceW meJe& kesÀ efueS meodYeeJevee Yej mekeWÀies~ hetjer ogefve³ee kesÀ efueS ceve ceW meodYeeJevee jKeves mes Oejleer ceelee Oev³e neWieer Deewj mebmeej keÀes Oeve Oeev³e mes heefjhetCe& keÀj oWieer~ Deelcee kesÀ %eeve mes meejs efkeÀmeeve peeie=efle keÀes he´ehle keÀjWies~ [e@. jece Ke®ex,®es³ejcewve,hetvee ke=Àef<e mebmLeeve ves keÀne efkeÀ pewmes Deheves ye®®es kesÀ efueS he´eke=ÀeflekeÀ ªhe mes
he´oeve keÀjkesÀ peve peve lekeÀ hengB®eeves keÀer ]peªjle hej yeue efo³ee~ GvneWves keÀne efkeÀ ceQves ³eneb mes meerKee efkeÀ mevlegälee kewÀmes peerJeve ceW he´ehle keÀer pee mekeÀleer nw~ he´oerhe ³eeoJe,hetJe& ke=Àef<e ceb$eer,GÊej he´osMe Meemeve ves keÀne efkeÀ ³eneb keÀe JeeleeJejCe yengle megvoj nw Deewj ceQ peerJeve ceW henueer yeej Flevee he´meVe ngDee ntB~ mel³e hej ®eueves mes meejer mecem³ee³eeW keÀe Deble nes peelee nw~
nes mekeÀleer nw~ GvneWves keÀne efkeÀ mJeemL³e kesÀ efueS HeÀe³eoscebo pewefJekeÀ Je ³eewefiekeÀ Kesleer keÀes yeæ{eJee osvee ®eeefnS~ ye´ïeekegÀceejer mebieþve Üeje ieebJe-ieebJe ceW efkeÀS pee jns keÀe³e& meeLe&keÀ efme× nes jns nQ~ iegpejele oeneso Menj mes DeeS Fb[espece&ve JeeìjMes[ cewvespeceWì DeO³e#e jepesMe oJes ves keÀne efkeÀ ieebJe kesÀ yesnlej - Mes<e Hespe 6 Hej
meceepe mesJee ceW efveëmJeeLe& YeeJe keÀes yeveeS jKeW
ceebieves keÀer Deeole íesæ[es, efmeHe&À yeeBìes, peerJeve ³ener nw nceeje %eevemejesJej~ ye´ïeekegÀceejer]pe kesÀ meceepe mesJee he´Yeeie Üeje `meoe megKeer SJeb mJemLe meceepe' efJe<e³e Hej Dee³eesefpele ef$eefoJemeer³e DeefKeue Yeejleer³e meccesueve cesW meceepe mesJee he´Yeeie keÀer DeO³e#ee jpe³eesefieveer ye´.kegÀ. meblees<e oeroer ves meccesueve keÀer DeO³e#elee keÀjles ngS keÀne efkeÀ meye meoe mJemLe jnW Deewj meoe ]KegMeer ceW vee®eles jnW - meYeer keÀe ³ener ue#³e jnlee nw~ yeiewj he´sce kesÀ peerJeve yeskeÀej nw, DeewjeW keÀes ]KegMeer he´oeve keÀjves mes ner ]KegMeer he´ehle nesleer nw, uesefkeÀve Deepe nj keÀesF& uesvee lees ®eenlee nw ceiej osvee veneR ®eenlee~ cegK³e DeefleefLe jepemLeeve mejkeÀej kesÀ heer.S®e.F&.[er. jep³e ceb$eer megMeerue keÀìeje ves keÀne efkeÀ ceQ ncesMee mes ye´ïeekegÀceejer]pe
efJe]peve yeæ[e nes, ceneve nes, ³es nceejs efueS yengle ]peªjer nw
keÀe³e&ke´Àce ceW mecyeesefOele keÀjles ngS jep³eceb$eer megMeerue keÀìeje~ ceb®eemeerve nQ ye´.kegÀ. Jebovee, ye´.kegÀ. He´sce, ye´.kegÀ. Deceerj®ebo, ye´.kegÀ. meblees<e oeroer leLee Dev³e~
mes mecye× neskeÀj Deevebefole neslee jne ntB~ nce meYeer keÀes ceve ueieekeÀj Deheves oeef³elJe keÀes F&ceeveoejer mes efveYeevee ®eeefnS~ GvneWves keÀne efkeÀ l³eeie ceW ner nceeje Yeei³e nw~ ceebieves keÀer Deeole vee jns~ meceepe keÀer mesJee kesÀ efueS Dehevee meye kegÀí kegÀyee&ve
keÀjW~ meYeer keÀes ]KegMeer he´oeve keÀjW~ meceepe mesJee he´Yeeie kesÀ GheeO³e#e jpe³eesieer ye´.kegÀ. Deceerj ®ebo ves Fme meccesueve keÀe ue#³e yelee³ee Deewj keÀne efkeÀ Deehe meYeer meceepemesJeer ogefve³ee keÀer heeræ[e keÀes cenmetme keÀjles nQ Deewj GvekeÀer ceoo kesÀ efueS Deeies
Deeles nQ~ Deehe FmeerefueS Dev³e ueesieeW mes ]Keeme nQ~ meceepemesJeer meeveg YeeF& keÀekeÀea,vesheeue ves keÀne efkeÀ mecee|hele, GÊejoe³eer, Tpee&Jeeve ueesie ner meceepe keÀer mesJee keÀj mekeÀles nQ~ meceepemesefJe³eeW keÀes Deheves efJe]peve kesÀ
Devegªhe Deeies yeæ{les jnvee ®eeefnS~ efJe]peve yeæ[e nes, ceneve nes, ³es ]peªjer nw~ efJekeÀeme Keesefue³ee,GheeO³e#e,Devegmetef®ele peeefle Dee³eesie,jepemLeeve ves keÀne efkeÀ meYeer ®eenles nQ efkeÀ meYeer mJemLe Deewj megKeer jnW - meceepe Yeer mJemLe Deewj megKeer jns~ ceiej ³en DeO³eelce Deewj jepe³eesie mes ner mebYeJe nesiee~ meceepe mesJee he´Yeeie kesÀ jeä^er³e meb³eespekeÀ jepe³eesieer ye´.kegÀ. he´sce ves Dee³es ngS meYeer cesnceeveeW keÀe nee|okeÀ mJeeiele efkeÀ³ee~ meceepe mesJee he´Yeeie kesÀ cegK³eeue³e meb³eespekeÀ ye´.kegÀ. DeJeleej ves cesnceeveeW keÀe DeeYeej he´keÀì efkeÀ³ee Deewj GvekeÀes Oev³eJeeo efo³ee~ ye´.kegÀ. Jebovee ves ceb®e meb®eeueve efkeÀ³ee~
RNI NO RAJHN/2000/721, POSTAL REGD. RJ/SIROHI/9623/15-17, Posting at Shantivan-307510 (Abu Road) Licensed to post without prepayment RJ/WR/WPP/003/2015-17, Posting on 12TH TO 14TH and 22ND TO 24TH each month, published on 3rd Aug 2017
mebHeeokeÀë ye´.kegÀ.iebieeOej, He´keÀeMekeÀë ye´.kegÀ.keÀ©Cee Üeje ye´ïeekegÀceejer]pe ceeref[³ee He´Yeeie (Deej.F&.Deej.SHeÀ) kesÀ efueS He´keÀeefMele SJeb [er.yeer.efHe´bì mee@u³etMevme pe³eHegj mes cegefêle~