Бїгінгі нґмірде: Босќындар даєдарысына дауа табылмай тўр 4-5-беттер Ќазаќ хандыєы кезіндегі ќазаќ тілі 6-бет Тусыраєан туризм 8-бет Маќсат – уаќыт талабына сай болу 14-бет
№181 (28659) 22 ҚЫРКҮЙЕК СЕЙСЕНБІ 2015 ЖЫЛ
Їшінші индустриялыќ тґѕкеріс Астанадан басталады Нұрбай ЕЛМҰРАТОВ, «Егемен Қазақстан».
Екі журналистіѕ диалогы
Руанда басшысымен кездесті Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев Қазақстанға жұмыс сапарымен келген Руанда Республикасының Президенті Поль Кагамемен кездесті, деп хабарлады Қазақстан Республикасы Президентінің баспасөз қызметі.
Кездесу барысында екіжақты сауда-экономикалық ынты мақтастықты дамыту перспективалары мен күн тəртібіндегі мейлінше өзекті халықаралық мəселелер талқыланды. Қазақстан Президенті екі елдің бір-бірінен алшақ жатқанына қарамастан, өзара ықпалдастықты
жолға қою маңызды екенін айтты. – Біз, салыстырмалы түрде алсақ, Африка мемлекеттерімен енді ғана қарым-қатынас орнатып жатқан жас ел болып саналамыз, – деді Нұрсұлтан Назарбаев. Мемлекет басшысы П.Кагаменің өз елінде бейбітшілік орнату үшін елеулі күш-жігер
жұмсағанына да назар аударды. Руанда халқы сұмдық геноцидті бастан өткерді, сіз оған тоқтау сала алдыңыз жəне бүгінде республиканы дамыту үшін көп нəрсе жасап жатырсыз, – деді Қазақстан Президенті. Руанда Президенті өз кезегінде Нұрсұлтан Назарбаевқа кездесу үшін алғыс айтып, екіжақты ынтымақтастықты дамытуға ниетті екенін білдірді.
----------------------------------------Суретті түсіргендер С.БОНДАРЕНКО, Б.ОТАРБАЕВ.
Президент поштасынан
Ќазаќстан – барша їшін жерўйыќ мекен Президенттің баспасөз қызметі Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың атына Атыраудағы «Алия» еврей этномəдени бірлестігінің жетекшісі Павел Ткачтан хат келгенін хабарлады.
Автор өз хатында шетелдерге тұрақты тұруға кеткен жа қындарының күрделі жағдайлары туралы айтқан. П.Ткач солардың көпшілігі тілдік бейімделуге, əлеуметтік теңсіздікке, сондайақ, қарулы қақтығыстарға байланысты түрлі қиындыққа ұшырап отырғанын атап көрсеткен.
Соған орай ол Нұрсұлтан Назарбаевқа елімізде татулық пен келісім саясатын жүргізіп отырғаны үшін ризашылығын білдірген, сонымен қатар, қонақжайлылығы мен кең пейілі үшін Қазақстан халқына алғыс айтқан. «Қиын-қыстау жылдары қаншама адамға пана болдыңыздар,
Бюджет ќаражаты ќатаѕ баќылауды ќажет етеді Ақордада Мемлекеттік хатшы Гүлшара Əбдіқалықованың төрайымдық етуімен Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы Сыбайлас жемқорлықпен күрес мəселелері жөніндегі комиссияның отырысы болып өтті. Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан».
Отырыстың күн тəртібіне сəйкес, бюджет қаражатын «Ақ бұлақ» пен «Бизнестің жол картасы – 2020» бағдарламаларын іске асыру бағытында игерілуі барысында сыбайлас жемқорлыққа қарсы жасалған шаралар талқыланды. Отырысты ашқан сөзінде Мемлекеттік хатшы Президенттің əлемнің жоғары дамыған 30 елінің қатарына енуді көздеген «100 нақты қадам» Ұлт жоспа рын іске асыруға арналған мем лекеттік бағдарламаларды орындауға жұмсалатын бюджет қаражатына қатаң бақылау қоюды тапсырғанын атап өтті. Мемлекет халықтың өмір сапасын жақсартуға жəне кəсіпкерлікті дамытуға қолайлы жағдайлар жасауға бағытталған ауыз сумен қамтамасыз ету жəне «Биз нес тің жол картасы – 2020» бағдар ламаларын іске асыру үшін ірі мөлшерде қаржы бөлуде. Ал жасалған талдаулар
бағ дарламаларды жүзеге асыру бары сында бюджет қаражатын жұмсауда сыбайлас жемқорлықтың қауіп-қатері жоғары болатынын көрсетті, дей келіп, Мемлекеттік хатшы осы салалардағы бақылау жұмыстарына қатты назар аудару керектігін ескертті. Сонымен қатар, мемлекеттік органдар назарын жер қатынастары саласында шешімдер қабылдаудың айқындығын қамтама сыз ету бойынша қосымша ұйым дас тыру шылық-құқықтық тетіктер əзірлеу, жалпы халыққа электрондық пішімде мемлекеттік қызмет көрсету аясын кеңейту қажеттігіне назар аударды. Отырыста Ұлттық экономика министрі Е.Досаевтың, Бас прокурор А.Дауылбаевтың, Мемлекеттік қызмет істері жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі төрағасының орынбасары А.Шпекбаевтың баяндамалары тыңдалды. Комиссия отырысының қорытындысы бойынша мемлекеттік органдарға бірқатар тапсырмалар мен ұсынымдар берілді.
Оќырман назарына! «Егемен Қазақстан» газетінің сайтын енді əлеуметтік желілер арқылы оқу үшін, мына көрсетілген сілтемелерді теру арқылы тікелей біздің сайтымызға өте аласыз.
қолдау көрсеттіңіздер. Қазақстан бізге жерұйық мекен болғаны үшін жəне бəріміз бейбіт аспан астында өмір сүріп жатқанымыз үшін сіздерге өзімнің ғана емес, бүкіл туғандарымның атынан бас иіп, ілтипат білдіремін. Біз белгіленген барлық реформаларды жүзеге асыратынымызға нық сенімдімін. Мен бұған өз тарапымнан бар күшім мен білімімді жұмсайтын боламын», – делінген хатта.
● Оймақтай ой Уақытты тиімді пайдалана білсең, оның бағасы да арта түседі. Жан-Жак РУССО.
– Халықтың ЭКСПО-ға жұмсалатын миллиардтаған ақшасы өзін-өзі ақтай алмай қала ма деген күдігім бар. – Халықаралық бұл көрмеге өз халқымыздың 80-85 пайызын қатыстыру жоспарланып отыр. Егер осы халықтың арасында қабілеті қырандай 100 жас қазақ болса, олар «Болашақ энергиясындағы» инновациялық жобаларды көрсе, ІІІ индустриялық революциямен танысып, оның түп-төркінін көңіліне тоқып білсе, сөйтіп, 100 жас қазақтың ой-санасында түбегейлі төңкеріс орын алса, бұл – прогресс. Демек, ЭКСПО – саналы ұлтты өркениетке жеткізетін желмая. Ал 100 жас қазақтың ой-санасында орын алатын төңкерістің жемісі халықтың мың жылдық азығы болуы ықтимал. – Айтқаның айдай келсе, ЭКСПО-ға дəн ризамыз. – Жақсылықтан ғана үміттенейік.
Индустриялыќинновациялыќ дамудыѕ катапульті Халықаралық ЭКСПО көрмесі 2017 жылы Астанада өткізілетіні анықталғалы бері осы шараға қатысты мақала, мəтіндерге зер салып келеміз. Мемлекет басшысының ғаламат жоба туралы толғана айтқан əр сөзі есте. Халықаралық жауапкершілікті мойынға артқан бұл жоба жұрт күткендей жүзеге асса, адамзат дамуына Астананың қосқан үлкен үлесі болары анық. Өйткені, Қазақ елі өткізгелі отырған ЭКСПО-ның тақырыбы – «Болашақтың энергиясы» Жер шарының танымтүсінігі жоғары əр тұрғынын өзіне шақырып тұр. Қазіргі күнде Жер шарын ғажайып қалпында сақтап қалуда ең өзекті мəселені көтеріп, ақылды адамдардың бəрін тынымсыз толғандырып жүрген бұл тақырып Біріккен Ұлттар Ұйымынан бастап, планетадағы барлық елдердің басшыларын «тығырықтан шығарар-ау» деген түрлі ойға жетелеп жүр. Осыны айтқан «Жасыл экономиканы қолдау жəне G-Global-ды дамыту» коалициясының басқарма төрайымы Салтанат Рақымбекова
Суретті түсірген Максим РОЖИН.
ЭКСПО халықаралық көрмесі туралы жəне оны Астанада қалай өткізу керектігі жөнінде кеңінен əңгімеледі. ЭКСПО халықаралық көрмесі 160 жылдан бері адамзат тарихында индустриялық-инновациялық дамудың белгілі бір сатысы болып келеді. Мысалы, бірінші рет 1851 жылы Лондонда королева Викторияның күйеуі Альберттің ұсынысымен кəсіпорындар жəрмеңкесі өтті. Оған 6 миллионнан астам адам келген. Бұл жəрмеңке тек Ұлыбританияның ғана емес, оған қатысқан елдердің барлығында дерлік өндірістің өркендеуіне серпін берді. Жəрмеңкеде жұртшылыққа ұсынылған технологиялар бумен жүретін техникалардың қарыштап дамуына ықпал етті. Бұған қоса мемлекетке қыруар пайда əкелді. Негізі ЭКСПО адамзат тарихындағы даму кезеңдерін жəне əлемдегі дамыған жəне дамушы елдердің бар игілігін, яғни жаңа технологияда жеткен жетістігін көрсететін алаң. Əр ЭКСПО-ның арнайы тақырыбы бар. Мысалы, Қазақстанның ұсынған тақырыбы – «Болашақтың энергиясы». Бұл тақырыптың маңыздылығын немен дəлелдеуге болады? Негізі 2012 жылы Францияда өткен Халықаралық көрмелер бюросының кезекті 152-ші
сессиясында «ЭКСПО-2017» көрмесін Қазақстанда ұйымдастыру жөнінде шешім қабылданды. Дауыс беруші 161 елдің 103-і Қазақстанды таңдады. Бұйырған кетпейді, 161 елдің ішінде Қазақстан жеңімпаз атанды. Бұл – Қазақстан ұсынған тақырып əлемде ең маңызды мəселе дегенді білдіреді. Бұған қоса, қазіргі экологиялық тоқыраудан адамзатты тың жолға алып шығып, дамудың келесі сатысына көтеретін болашақтың энергиясы, яғни табиғи əрі таза балама қуат көздері екені анықталды. Сондықтан, бұдан былай адамзат дамуында жəне Жер шарының экологиясын қайта түзеуге, сондай-ақ, планетадағы барша тұрғындардың тұрмысын жақсартуда басты рөл атқаратын болашақтың энергиясы туралы мазмұнды əрі жан-жақты ақпаратты əлем жұртшылығына дұрыс жеткізу қазіргі кезде өте маңызды. Оны негізгі үш жүйеге бөліп қарауға болады. Ең басты мəселе климаттың өзгеруі. Жер шарының жыл асқан сайын жылына түсуі бүкіл адамзатты толғандырып, түн ұйқысын төрт бөліп тұр. Дəл осы кезде оның зардаптарын шегіп те отырмыз. Мұның басты себебі – атмосфераға залалды қалдықтардың мөлшерден көп шығарылуы. Көмір қышқылының
шамадан тыс мол болуы климаттың өзгеруіне əкеліп соқты. Демек, Жер планетасына төнген үлкен қатер екенін ұғып қана қоймай, одан құтылудың амалын жасаған жөн. Адамзат келіп тірелген осынау тығырықтан тың жолға алып шығатын бірден-бір амал – əлем болып ІІІ индустриялық технологияға көшу. Əйтпесе, оның салдары өте ауыр болмақ.
Жер шарында жасыл желек жайќалса Біріншіден, өндіріс ошақтарына жаңа технологияларды енгізу керек. Сөйтіп, міндетті түрде залалды заттардың шығарылуын азайтатын қондырғылар орнатылғаны лəзім. Бұл тұрғыда біздің елдің жетістігі бар. Солардың бірі – үлкен кəсіпкер, өзі ғылыми зерттеулермен шұғылданып жүрген Александр Борисенко. Қарағанды қаласының тұрғыны. Ол зиянды қалдықтарды сүзгіден өткізетін қондырғы ойлап тауып, оны іске қосты. Оған қоса, сүзгіде қалған қалдықтан басқа бір тауар жасап шығаруға да қол жеткізді. Сөйтіп, өнімді қалдықсыз пайдалануға жол ашты.
(Соңы 7-бетте).
● Еңбегімен еленген
Їкімет їйінде ґткен кеѕес
Кеше Үкімет үйінде Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің бірінші орынбасары Бақытжан Сағынтаев Байқоңыр қаласын дамыту мəселелері бойынша кеңес өткізді, деп хабарлады Премьер-Министрдің баспасөз қызметі.
Кеңеске Қызылорда облысының əкімі Қырымбек Көшербаев, мемлекеттік органдардың өкілдері қатысты. Қазақстан ғарыш саласын белсенді дамытып келеді, өзінің кең ауқымды ғарыштық бағдарламасын жүзеге асыруда. Қазақстан Президенті Н.Ə.Назарбаевтың арқасында қазірдің өзінде үшінші қазақстандық ғарышкер аспан көгін шарлап келді. Кеңес барысында «Байқоңыр» кешенін бірлесіп пайдалану жөніндегі 2014-2016 жылдарға арналған Жол картасын жүзеге асыру барысы қаралды. Аталған құжат «Байқоңыр» ғарыш айлағы мен Байқоңыр қаласының қызметі мен оларды дамыту, «Бəйтерек» ғарыштық зымырандық кешенін құру бойынша жобаны жүзеге асыру мəселелерін қамтиды. Атап айтқанда, Жол картасы шеңберінде қаладағы алты мектеп пен бір балабақша Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрлігінің балансына берілген. Кеңес қорытындысы бойынша Байқоңыр қаласын əрі қарай дамыту бойынша тапсырмалар берілді.
ЖЫЛЌЫШЫ Оралхан ДƏУІТ,
«Егемен Қазақстан».
Мал бағу деген сөз, бұл жайымен қой соңында жүру немесе ит-құс тимесін деп төбе басында малға көз салып отыру ғана емес. Мал жаюдың да өзіндік тəсілдері бар. Малшы ағайынның əрбір таңы, əрбір күні бейнетке, еңбекке толы. Шопан еңбегі күні бойы мал соңында дала кезіп, кешкісін малды қораға қамап тас таумен шектелмесе керекті. Қой түлігі жуас болғанымен, көп күтімді талап етеді. Жылқы бағудың машақаты шаш-етектен. Жыл он екі ай сақылдаған аязда, нөсерлеткен жаңбыр астында, шілденің ми қайнатар ыстығында, аңызағы денені күйдіре шарпитын аптапта жүріп, тағдырының жазғанына мойынсынып, əбден көндігіп кеткендіктен бе, малшылар сөзден гөрі іске пысық болады. Негізі малшы мамандығын кешегі Кеңес Одағы кезінде қатты дəріптеп жазды ғой. Ол кезде «аға шопан» деген екінің бірі қолы жете бермейтін кəсіп саналатын. Ал, қазір бізде малшыларға деген көзқарас дұрыс емес. «Пəленше қойшы екен» десе, көз алдымызға күнін көре алмай, қатқан нан жеп жүрген бейшара біреуді елестетеміз. Бірақ бүгінде осы мал бағудың арқасында біреулер
тұрмысын түзеп, «Джип» мініп, қаладан пəтер алып, күн сайын ет жеп, қымыз ішіп жүргені жасырын емес. Соның бірі – «Байелі болыс» шаруа қожалығының төрағасы Жұмасейіт Нұрбаев. Жылқы мен қой бағып жүріп-ақ тұрмысын түзеп, жағдайын жасап алған Жұмекең бүгінде
оннан астам адамға жұмыс беріп отыр. – Жылқы бағуды ə дегеннен қолға алғанымыз жоқ, – дейді бізбен əңгімесінде Жұмасейіт Асаналыұлы. – Осыдан 15 жылдан астам уақыт бұрын бауырларыммен бірге өз алдымызға жеке шаруа қожалығын құрдық. Алдымен қой бақтық. Əлі есімде... Бір аста осы өңірге белгілі азамат Нəби Момынов маған бір байтал жетектетіп жіберді. (Соңы 2-бетте).