บทนำ หลักการและเหตุผล
! งานวิจัยเรื่องการเปลี่ยนแปลงสังคมและวัฒนธรรม กรณีศึกษา บานดานซาย บานนาเวียง และบานนาหอ อำเภอดานซาย จังหวัดเลย เปนหนึ่งในชุดงานวิจัยโครงการอบรมและวิจัยเชิงปฏิบัติการทางประวัติศาสตร โบราณคดี และชาติพันธุ ที่มีจุด ประสงคหลักสำคัญที่ตองการสนับสนุนและสรางนักวิจัยทองถิ่นในสนามวิจัยนั้นๆ เพื่อใหไดขอมูลในเชิงลึก อีกทั้ง ยังจะขอมูลที่ไดนำไปใชใหเกิดประโยชนสูงสุดแกทองถิ่นตนเอง ! เนื่องจากนักวิจัยทองถิ่นเหลานี้ก็คือผูรูและหลายทานก็เปนผูนำทองถิ่น อันไดแก ครู กำนัน ผูใหญบาน องคการบริหารสวนตำบล และพระภิกษุสงฆเหลานี้ ที่เปนคนทองถิ่น โดยเฉพาะกลุมครูนับวามีบทบาทอยางสูงใน การทำวิจัย กลาวคือ ครูนอกจากจะรูอะไรในทองถิ่นแลว หากยังทราบการเคลื่อนไหวเปลี่ยนแปลงจากภายนอก อยางไรก็ตามจุดออนของนักวิจัยที่เปนคนในทองถิ่นก็คือ ยังขาดความรูความเขาใจในเรื่องแนวคิด และวิธีการในการ ศึกษารวบรวมและวิเคราะหขอมูลอยางเปนระบบ ซึ่งจะแกไขไดก็ตองดวยการอบรมใหมีความรูเรื่องประวัติศาสตร โบราณคดี กับชาติวงศวรรณนา ขณะเดียวกันตองใหมีการรวมมือกับนักวิจัยจากภายนอกที่มีความรู ความเขาใจ ใน กระบวนการวิจัย เพื่อที่จะทำใหการเสนอรายงานและผลงานเปนไปอยางมีกรอบและหลักการที่ดี ผลที่จะตามมาก็ จะเปนสิ่งดีกับทั้งนักวิจัยที่เปนคนในทองถิ่นกับคนที่มาจากภายนอก นับเปนการสรางและพัฒนานักวิจัยทั้งสอง กลุมในเวลาเดียวกัน ! เหตุผลดังกลาวจึงนำไปสูความสำคัญของปญหาของโครงการวิจัยชิ้นนี้ ดวยการมุงประเด็นศึกษาเรื่องการ เปลี่ยนแปลงทางประวัติศาสตรสังคมและวัฒนธรรม กรณีศึกษา หมูบานดานซาย บานนาเวียง และบานนาหอ อำเภอดานซาย จังหวัดเลย มาเปนประเด็นหลักสำหรับการวิจัย ! สวนเหตุผลสำคัญที่ตองเลือกศึกษาประวัติศาสตรทองถิ่นก็เนื่องจาก ประการแรก การศึกษาเกี่ยวกับ ประวัติศาสตรความเปนมาของทองถิ่น อันเกี่ยวกับพื้นที่และสภาพแวดลอมทางภูมิศาสตร ทำใหเห็นถึงความเกาแก ของทองถิ่นจากหลักฐานโบราณคดีและประวัติศาสตร ทั้งดวยเอกสารและโบราณวัตถุ โดยนักวิจัยทองถิ่นจะไดเรียน รูจากการรวบรวมขอมูลที่มีในทองถิ่นมาใหนักวิจัยสวนกลางซึ่งเปนนักมานุษยวิทยา ชวยกันวิเคราะหตีความ แลว รายงานเปนเรื่องราวออกมา ! ประการตอมา เปนประวัติศาสตรสังคมของกลุมชนในชุมชนตางๆ ที่อยูในทองถิ่นเดียวกันโดยเนนจากกลุม ชนที่อยูในปจจุบัน ยอนกลับไปยังรุนเกาๆ วาเคลื่อนยายมาจากไหน เขามาตั้งถิ่นฐานและมีความสัมพันธกันทาง สังคมอยางไร ขอมูลทางสังคมดังกลาวนี้ถือวามีความสำคัญมากอีกทั้งเปนสิ่งที่นักวิชาการจากภายนอกเขาไปเก็บ ขอมูลยาก เพราะมักเขาไปเกี่ยวของกับเรื่องสวนตัวภายในครอบครัว ซึ่งถาจะทำไดก็ตองใชเวลาที่จะสรางความ สัมพันธจนเปนที่พอใจของชาวบาน จึงจะไดผลดี แตถาหากเปนสิ่งที่คนในเปนคนศึกษาแลว คงไมตองใชเวลานาน เทาใด เพียงแตตองไดรับการอบรมความรูและวิธีการทางชาติวงศวรรณนามาจากนักมานุษยวิทยาเสียกอน จึงจะ ทำไดอยางมีระบบ ! ดังนั้นงานศึกษาชิ้นนี้จะทำให ทราบเครือขายความสัมพันธทางสังคม เศรษฐกิจ และวัฒนธรรม ของบรรดาชุมชนทั้งหลายที่อยูในทองถิ่นเดียวกัน ผูคนเหลานี้อธิบายความเปนมาของพวกคนที่สัมพันธกับหลัก ฐานของทองถิ่นทางประวัติศาสตรโบราณคดีออกมาในรูปของตำนาน ประเพณี พิธีกรรม อยางไรถึงไดเกิดสำนึก มูลนิธิเล็ก-ประไพ วิริยะพันธุ!์ 4
การเปลี่ยนแปลงทางสังคมและวัฒนธรรมท้องถิ่น: ก ร ณ ี ศ ึ ก ษ า จ ั ง ห ว ั ด เ ล ย
1