Krant over detentie en strafrecht Jaargang 7 nr. 3 juni 2012 Verschijnt 6x per jaar
02
Uitgave van Stichting Bonjo, Molukkenstraat 200, 1098 TW Amsterdam. Tel. 020 6659420 e-mail info@bonjo.nl
Boetes uitzitten in de cel
05
Lakse houding heeft dood van gedetineerden tot gevolg
OMBUDSMAN BRENNINKMEIJER OORDEELT HARD OVER ZORG IN DE BAJES
De mythe van belonen en straffen
11 Arbeid adelt in de bajes
14 Interview met advocaat Dirk Daamen
Door Jaap Brandligt
17
Den Haag - De nationale ombudsman Alex Brenninkmeijer werd op het spoor gezet door het radioprogramma Argos. Dat programma ging over overlijden in de gevangenis. Argos liet bewakers aan het woord, die vertelden dat ze de cel niet in waren gegaan op het moment dat een gedetineerde ernstig ziek was. Dat mochten ze niet van hun bazen. Argos onthulde dat die houding de dood van gedetineerden tot gevolg had.
Supersnelrecht? Verdachte, laat je niet piepelen 18 Het BonjoContactBureau weer online
21 Contact advertenties
23 Vertrouwen is goed, controle is beter
24 Brenninkmeijer besloot het spoor terug te volgen aan de hand van tien concrete overlijdensgevallen in de bajes. Hij schreef daar een lijvig rapport over: Overlijden na detentie. Het rapport kwam medio april uit. Hoe gaat het qua procedure als iemand in de cel dood gaat? Er vinden twee onderzoeken plaats. Die dienen onafhankelijk van elkaar te zijn. Politie en openbaar ministerie onderzoeken of het overlijden het gevolg is van strafbaar handelen of van nalatigheid. Een calamiteitenonderzoek kijkt naar de verleende zorg medische zorg die vooraf is gegaan aan het overlijden. De inspectie voor de gezondheidszorg houdt toezicht op de naleving van de meldplicht en op het daaruit voortvloeiende onderzoek.
Schokkend Brenninkmeijer is niet bepaald zuinig in zijn conclusies, nadat hij de tien gevallen heeft afgezet tegen de eisen die je aan de zorg aan gedetineerden mag stellen. De twee afzonderlijke deelonderzoeken voldoen gezamenlijk niet aan de eisen, die je mag stellen aan een behoorlijk onderzoek naar waarheidsvinding in een individueel geval van overlijden in detentie, in de bajes dus. Schokkend is dat er onvoldoende aandacht is voor de onafhankelijkheid van het onderzoek. Brenninkmeijer is van mening dat een onderzoek naar het overlijden van een gedetineerde meer moet zijn dan het zoeken naar interne verbeterpunten of eventuele strafbare feiten. Hij vindt dat de overheid ook openheid moet tonen in de richting van de nabestaanden, naar de samenleving en naar de andere gedetineerden. Het onderzoek is niet bedoeld om intern verpakt te blijven, om het eigen belang af te schermen. De neiging om af te schermen blijkt ook uit het feit, dat niet in alle gevallen onderzoek plaatsvindt. De penitentiaire inrichtingen melden niet alle gevallen aan de inspectie voor de gezondheidszorg. De PI s zijn er lang niet altijd op uit dat de waarheid boven water komt. Daartoe worden nabestaanden en medegedetineerden in het algemeen niet betrokken
Schema EK voetbal
28 Effect door respect
bij het onderzoek. En ook de medewerkers van de penitentiaire inrichting die niet rechtstreeks en het begrip rechtstreeks is rekbaar bij een overlijdensgeval betrokken zijn, worden niet gehoord. De gevangenisdirecties zijn er lang niet altijd op uit, om compleet inzicht te geven.
Nabestaanden vergeten groep De nabestaanden van de overleden gedetineerden vormen een vergeten groep. Met deze nabestaanden wordt alles behalve respectvol omgegaan, concludeert Brenninkmeijer. De nabestaanden krijgen geen gelegenheid vragen te stellen over het overlijden van hun geliefde of kind in de bajes. Vragen die de nabestaanden hebben, worden niet bij het onderzoek betrokken. Informatie die de nabestaanden hebben en die zouden kunnen bijdragen aan de kwaliteit van het onderzoek naar het overlijden van betrokken gedetineerden, worden niet gebruikt; er wordt zelfs niet naar gezocht. Nabestaanden hebben het recht obductie lijkschouwing te vragen. Daar heeft niemand aandacht voor. Waarschijnlijk heeft ook niemand daar belang bij. Brenninkmeijer vindt dat de overheid nabestaanden actief, volledig en duidelijk moet informeren over de voortgang van het onderzoek en de uitkomsten ervan. Je zou verwachten dat de uitkomsten van onderzoek voor verbeteringen in de PI s worden gebruikt. Daar is immers het calamiteitenonderzoek ook voor. Die verwachting heeft iets van een natte droom. Veel beloven en weinig plezier uiteindelijk. De PI s wisselen de leerpunten die uit het onderzoek van de calamiteitencommissie komen niet bepaald spontaan met elkaar. Maar het
gebeurt wel, zodat eenieder kan leren van de zaken die elders mis zijn gegaan.
Hardleers Erger is, dat nergens blijkt, dat er actief toezicht is op de werkelijke opvolging van de aanbevelingen van de calamiteitencommissie. De bajesen zijn hardleers. De inspectie voor de gezondheidszorg heeft al in 2009 een onderzoek gedaan naar de informatievoorziening rond zorgverlening in de bajesen. De inspectie merkte toen op, dat grondrechten als het recht op gezondheid, een bijzondere verplichting van de overheid zou horen te zijn. Het grondrecht blijkt te wringen met wat er in de bajesen gebeurt. In een ideale situatie zou de overheid vertegenwoordigd door de gevangenisdirecteuren en wat verder op afstand door de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) moeten willen weten welke (medische) zorg een gedetineerde nodig heeft. De overheid zou zich moeten inspannen die zorg zo goed mogelijk te verlenen. De gedetineerde neemt dus een volledig medisch dossier mee als hij of zij wordt overgeplaatst en dat dit dossier beschikbaar is voor de zorgverleners binnen de bajes waar de overgeplaatste
terecht komt. Als nevenresultaat van het onderzoek naar het overlijden in de bajesen kan Brenninkmeijer niet anders dan vaststellen, dat de aanbevelingen van de inspectie uit 2009 geenszins in reëel gedrag van de dienaren van de overheid zijn omgezet.
Verder diverse artikelen, alles wat met de bajes samenhangt en natuurlijk de advertenties van onze top-advocaten. Doe er je voordeel mee! En laat Bonjo je mening weten, gebruik het antwoordnummer: 39253, 1090 VC Amsterdam. Postzegel niet nodig.
Informatieoverdracht laat te wensen over De ombudsman constateert dat er geen eenduidige afspraken zijn gemaakt over de medische intake binnen 24 uur, voor zover die intake buiten de kantooruren plaatsvindt. Verder vindt hij dat de informatieoverdracht bij binnenkomst te wensen over laat en dat de onderlinge overdracht binnen de penitentiaire inrichtingen problemen oplevert. Brenninkmeijer koppelt die laatste constateringen niet direct aan zijn onderzoek naar overlijdensgevallen in de bajesen. Hij komt niet tot een éénop-één verklaring. Er is wij kunnen niet anders dan dat constateren nog wel zo het één en ander te verbeteren aan de gezondheidszorg in de gevangenissen. Maar dat wisten we eigenlijk al uit wat gedetineerden geregeld aan Bonjo doorgeven.
WIL JE BEZOEK? BEL BONJO 020 6659420 Vrijwilligers komen bij je langs door heel Nederland om je verhaal te horen, voor een luisterend oor, een steuntje in de rug.
BEREIKBAARHEID ADVOCATEN Vindt u het ook zo vervelend als u uw advocaat niet kunt bereiken? Advocaten die geen tijd voor u hebben of die nooit terugbellen? Een secretaresse die zegt dat uw advocaat in bespreking zit, kost u wel beltegoed. Wij vinden dat dat anders moet. Wij begrijpen dat u niet naar de telefoon kunt grijpen als het u uitkomt. Ons kantoorbeleid is daarom dat wij een bespreking onderbreken als er een gedetineerde cliënt belt. Het kan echter voorkomen dat een advocaat niet binnen kantoor is, omdat hij bijvoorbeeld bij een zitting aan-
wezig is. In dat geval probeert onze telefoniste hem toch mobiel te bereiken. In het uiterste geval noteert zij uw naam en bellen wij u terug in de inrichting. En omdat wij niet willen dat u uw karige arbeidsloon verdoet aan contact met uw advocaat, hebben wij een gratis nummer waarop u ons kunt bereiken. We begrijpen ook dat u niet wilt wachten tot u weer een nieuwe telefoonkaart heeft. Daarom kunt u ons gratis bellen op 0800-933 64 64 (0800-WEENING).
Wij streven er niet alleen naar om de beste advocaat te zijn binnen de rechtzaal, wij bieden ook graag service erbuiten