Rymowanki wrażliwe na tematy kłopotliwe
Kotowska_Rymowanki wrazliwe.indd 1
2011-03-17 14:10:18
Kotowska_Rymowanki wrazliwe.indd 2
2011-03-17 14:10:18
Magdalena Kotowska
Rymowanki wrażliwe na tematy kłopotliwe Wiersze terapeutyczne dla dzieci
Kraków 2011
Kotowska_Rymowanki wrazliwe.indd 3
2011-03-17 14:10:18
© Copyright by Oficyna Wydawnicza „Impuls”, Kraków
Ilustracje i projekt okładki: Agnieszka Rosik
Opracowanie typograficzne: Katarzyna Kerschner
ISBN ----
Oficyna Wydawnicza „Impuls” - Kraków, ul. Turniejowa / tel. () --, fax () -- www.impulsoficyna.com.pl, e-mail: impuls@impulsoficyna.com.pl Wydanie I, Kraków
Kotowska_Rymowanki wrazliwe.indd 4
2011-03-17 14:10:19
Spis treści Przedmowa
Kłopotliwe tematy Porozmawiaj ze mną Kto pokocha misia? Szpitalny kolega Ząb odwagi Nocne strachy Niechciane zabawki Słówko do słówka Kolorowe przedszkole Zaczarowane okulary Niesforna literka Psiku psik Najlepsza przyjaciółka Namawialscy Przekleństwa Smutne przezwiska Niebezpieczne kłamstwa Telewizja Nie ufaj nieznajomym Nie odchodź za daleko Kim jest złodziej? Daj gryza! Intymne sprawy Lalka Barbie Igraszki z ogniem
Kotowska_Rymowanki wrazliwe.indd 5
2011-03-17 14:10:19
Język migowy Rozstanie z przyjacielem Kto mieszka w brzuszku mamy? Kłótliwa rodzina Skąd się biorą pieniądze? Zazdrość o brata Spotkanie z tatą Wspomnienie o babci Tato, nie pij! Smutna mama Dziadek-smok
Każdy jest wyjątkowy Niepowtarzalne smyki Marudny dzień Lusterko prawdy Podwójne szczęście Kłopotliwy kolor Pokój elegancji Czarodziejskie nuty Mały artysta Rumiana buzia Kraina marzeń Puszek i jego tata Łakomczuch Leniuch Złośnica Nowy kolega Odkrywca Szymon sportowiec Dobre serduszko
Kotowska_Rymowanki wrazliwe.indd 6
2011-03-17 14:10:19
Przedmowa Często staramy się pomijać w rozmowach z dzieckiem trudne tematy. Wyjaśnianie kłopotliwych sytuacji odkładamy na później, tłumacząc się brakiem czasu. Dziecko uważa nas za swoich przyjaciół, a także wzór do naśladowania. Ignorując niewygodne tematy, utwierdzamy je w przekonaniu, że o wstydliwych i trudnych sprawach nie warto rozmawiać. Z czasem traci ono do nas zaufanie. Kiedy jesteśmy zmęczeni, zmartwieni, zdenerwowani, malec obserwuje nasze zachowanie, wyczuwa negatywne emocje, lecz nie rozumie istoty problemu. Musimy pamiętać, że nasze pociechy wchodzą w świat pełny niebezpieczeństw, pokus i rozczarowań. Im większą wiedzę zdobędą na ten temat, tym łatwiej odnajdą się w kłopotliwych sytuacjach. Nie możemy liczyć na to, że dziecko nigdy się nie dowie, czym jest kłamstwo, choroba, śmierć bliskiej osoby czy utrata ukochanego zwierzątka. W przedszkolu spotyka ono nie tylko wspaniałych kolegów i roześmiane panie – zauważa również, że niektóre dzieci są niepełnosprawne i częściej potrzebują pomocy. Wiele razy słyszałam pytanie: „Proszę pani, dlaczego ta dziewczynka jeździ na wózku? Fajnie ma, bo nie musi chodzić”, „A dlaczego ten chłopiec ma w uchu aparat? Czy on jest robotem?”. Świat nie składa się z samych ideałów. Tolerancji, szacunku, przestrzegania obowiązujących zasad musimy uczyć dzieci od najwcześniejszych lat ich życia. Na pewno zaowocuje to również szacunkiem do nas samych. Osoba mająca poczucie własnej wartości i rozumiejąca trudne sytuacje szybciej osiągnie sukces w dorosłym życiu. Podstawą każdej rozmowy jest aktywne słuchanie. Czasami w ogóle nie trzeba nic wyjaśniać. Wystarczy wysłuchać i przytulić. Dialog z dzieckiem można prowadzić wszędzie, bez jakichkolwiek przygotowań – w domu, w parku czy na placu zabaw. Nie potrzeba żadnych nietypowych przemówień, które bardziej niż przybliżyć temat mogą przestraszyć i zniechęcić. Należy się natomiast postarać stworzyć atmosferę zaufania i bezpieczeństwa. Musimy panować nad swoimi emocjami, mówić miłym, spokojnym tonem. Powinniśmy odpowiadać na wszystkie pytania, nie wdając się jednak w szczegóły.
Kotowska_Rymowanki wrazliwe.indd 7
2011-03-17 14:10:19
Nie należy obarczać dzieci problemami dorosłych, ponieważ mogą ich nie udźwignąć. Nie można rozmawiać z kilkulatkiem o problemach małżeńskich czy trudnej sytuacji finansowej, używając języka dorosłych. Mówiąc o braku pieniędzy, wystarczy wytłumaczyć: „Niestety, mamy ich teraz zbyt mało, aby zapłacić za tę zabawkę. Ona może poczekać. Postaramy się ją kupić na urodziny lub Gwiazdkę”. Kiedy maluch pyta: „Skąd się biorą dzieci?”, zbędne mu są szczegółowe informacje. Wystarczy powiedzieć: „Chodź, pokażę ci album z twoimi zdjęciami. Zobacz, jaki byłeś malutki. Mama i tata bardzo chcieli mieć dzidziusia. Rosłeś w moim brzuszku. Każdy z nas był kiedyś niemowlakiem...”. Starajmy się słuchać naszych dzieci. Nie narzucajmy im za często tematów rozmów. Tłumaczmy sytuacje trudne tylko wtedy, kiedy dziecko samo o to poprosi lub gdy wiemy, że niedługo dane wydarzenie będzie mieć miejsce, np. rozwód czy śmierć bliskiej osoby. Książka jest adresowana do wszystkich dzieci, jednak powinna być im czytana przez rodziców, opiekunów, nauczycieli. Krótkie rymowanki nie zawierają odpowiedzi na pytania, a jedynie zachęcają do rozmowy. Dorośli powinni się najpierw zapoznać z całością, a następnie wybierać odpowiednie teksty. Wiersze mogą być również wprowadzeniem do zajęć grupowych w przedszkolu i szkole. Można na ich podstawie opracować program profilaktyczny. Po przeczytaniu każdego utworu osoba dorosła powinna omówić tekst, zadając dziecku proste pytania, np.: „O czym opowiada wiersz?”, „Co się wydarzyło?”, „Jaki kłopot ma główny bohater?”, a następnie odnieść się do sytuacji rzeczywistej – zapytać, czy dziecko zetknęło się z podobnym problemem. W grupie przedszkolaków można przeprowadzić dyskusję za pomocą metod aktywizujących. Należy rozmawiać w sposób odpowiedni do wieku, tzn. nie podawać dzieciom zbyt wielu szczegółów, a jedynie udzielać prostych odpowiedzi i pozwolić im samym dochodzić do wiedzy. Książka została podzielona na dwie części: „Kłopotliwe tematy” i „Każdy jest wyjątkowy”. Pierwsza z nich dotyczy sytuacji trudnych, m.in. samotności, choroby oraz przestrzega przed postępowaniem, które może być tragiczne w skutkach. Druga pokazuje różne cechy osobowości, charakteru, a także mocne i słabe strony dzieci. Po przeprowadzonej rozmowie można zachęcić malca do namalowania własnej ilustracji lub zaproponować mu pokolorowanie obrazka konturowego zamieszczonego w książce. Pamiętajmy, że każdy maluch jest wyjątkowy. Ma niepowtarzalny temperament, indywidualne potrzeby i możliwości. Mimo zaledwie kilku lat życia niesie ze sobą bagaż doświadczeń, czasem pozytywnych, nierzadko jednak bolesnych. Starajmy się go zrozumieć i wspierać. Dzieci to mali ludzie. Uczucia, którymi ich obdarzymy, na pewno zaprocentują w ich dorosłym życiu.
Kotowska_Rymowanki wrazliwe.indd 8
2011-03-17 14:10:19
KĹ‚opotliwe tematy
Kotowska_Rymowanki wrazliwe.indd 9
2011-03-17 14:10:19
Kotowska_Rymowanki wrazliwe.indd 10
2011-03-17 14:10:19
Porozmawiaj ze mną Niektórzy dorośli wciąż powtarzają: „Dzieci i ryby głosu nie mają”. Lecz to nieprawda, przyznajcie sami, dzieci są ludźmi, a nie rybami. Więc porozmawiaj ze mną, mamo, również o troskach i o kłopotach. Mnie też ogarnia czasem wzruszenie, żal, smutek, gorycz albo tęsknota. Ja przecież też mam serce i duszę, i choć są one jeszcze wciąż małe, zwierzyć się komuś czasami muszę, wyjaśnić sprawy niezrozumiałe. A kiedy będziesz ze mną rozmawiać, przytul mnie, proszę. Powiedz, że kochasz. Ja nie zostawię cię również samej wówczas, gdy będziesz cichutko szlochać.
Kotowska_Rymowanki wrazliwe.indd 11
2011-03-17 14:10:19
Kotowska_Rymowanki wrazliwe.indd 12
2011-03-17 14:10:19
Kto pokocha misia? Tata Ali wrócił z pracy zmartwiony. W ręce trzymał pluszowego misia. „Znalazłem go, gdy leżał porzucony. Może zamieszka z nami od dzisiaj?” Ala podbiegła do taty, wzięła pluszaka na ręce. „Co ci się stało, kochany? Nikt cię nie skrzywdzi już więcej”. Łapę miał miś naderwaną, brzuszek rozcięty na boku. Dziewczynka z miną stroskaną przetarła łezkę w swym oku. Później pluszaka wykąpała, koszulkę mu założyła. Mama łapkę i dziurę w brzuchu bardzo dokładnie zaszyła. Ala wybrała mu imię. Kudłaczkiem go nazywała. Miś czuł się wreszcie bezpieczny, bo bardzo go Ala kochała.
Kotowska_Rymowanki wrazliwe.indd 13
2011-03-17 14:10:19
Kotowska_Rymowanki wrazliwe.indd 14
2011-03-17 14:10:19