februari 2014
In dit nummer o.a. • Groeiambities van Donkergroen • De bio-economie in beeld • Innovaties in de zorg • Het ‘Rode-Loper-Beleid’ van de gemeente Groningen
Wat hebben ‘MyOrder’ en bodemdaling met elkaar te maken? Beide komen voor(t) in (uit) Groningen. ‘MyOrder’ is enkele jaren geleden ontwikkeld. Ik kan me de presentatie tijdens een Flinc-pitch nog goed herinneren. De Rabobank zag de kansen en nu zie je het terug in hun reclames op tv. Een innovatief product uit Groningen. Een om trots op te zijn.
Op bodemdaling en bevingen zijn we minder trots, al leidt dat wel tot veel aandacht in de media. Los van het feit dat schade domweg vergoed moet worden, wordt in discussies over economische ontwikkeling het sentiment uitgespeeld
Anders denken
om uitzonderingsposities te claimen. Uitzonderingen zijn alleen te rechtvaardigen als er bijzondere omstandigheden zijn. En die zijn er in economische zin niet. De kennis die nodig is om schokbestendig te bouwen moet ontwikkeld worden en dat leidt per definitie tot nieuwe technieken ‘made in Groningen’. Ik wil de angst en problemen van inwoners niet bagatelliseren, maar laten we niet terugvallen op de sfeer van
Siem Jansen jansen@nom.nl @siem_nom
‘wingewest’. We passen er toch voor om als ‘calimero’ gezien te worden? Immers, al jaren laten we trots zien dat het in Noord-Nederland goed gaat. Na Leeuwarden, gekozen tot culturele hoofdstad van Europa in 2018, is de stad Groningen kanshebber om gekozen te worden tot meest innovatieve stad in Europa! Alleen de nominatie zegt al genoeg. Juist de vernieuwende economie van de afgelopen jaren zorgt voor nieuwe werkgelegenheid. Waarbij ik overigens besef dat dit aan een Aldel-medewerker op dit moment moeilijk te verkopen is.
Vernieuwen betekent ook anders denken. Te beginnen bij de vraag waar we goed in zijn en wat we zelf kunnen én in de eerste plaats op eigen kracht. Alleen zo komen we verder. In dit nummer weer een paar mooie voorbeelden hoe bedrijven dat laten zien. En voor het overige, in navolging van’ MyOrder’, gewoon laten zien wat we kunnen. Het gras is écht groener in Noord-Nederland, ook als het beweegt. PS Heeft u de laatste commercial van MyOrder al gezien op You Tube? Zoek op MyOrder ‘Vandaag bankieren zoals morgen’.
•
FEBRUARI 2014
I N H O U D 9
18
40
28
NOMbassadeur 5 EZ-wethouder Joost van Keulen kijkt over stadsgrenzen heen
Ambitie
Energie
9 Donkergroen: economische factor van belang 14 Frisian Motors doet in duurzame mobiliteit
WaterLink 16 Duimen in de lucht voor Blue Leg Monitor AgroAgenda 18 Greenlincs gonst van de nieuwe ontwikkelingen Zorg
24 Innovatieve zorgdiensten van Repoint en Zorg Office Nederland
Participatie
28 Een nieuwe impuls voor Royal Hoitsema Labels
Samenwerking
31 i3event investeert in innovatieve plannen
32 IWC en ATB zien prima businesskansen
NOM BD
Prijs
34 Handige tips en online advies voor Viaconcept
Groei
36 Het buitenland komt steeds dichterbij voor Hei-tech
Spotlicht
38 Limis geeft wereldwijde gezondheidszorg nieuwe dimensies
Masterclass
Open deur
40 Inhoudelijke ondersteuning voor snelle groeiers 42 Echte verandering begint bij jezelf
En verder … Column Siem 2 INVESTEREN IN ONTWIKKELING
• Kwetters 8 • Tips & tricks online marketing 12 NOM on Tour 13 • Blikvanger 21 • Middenkaart Biobased economy 22 • Kwetters 27 Groenspiratie 43 • Coming soon Innovatiefonds Noord-Nederland 44
NOMMER is een magazine van N.V. NOM en speciaal bedoeld voor relaties en iedereen die geïnteresseerd is in de activiteiten van de investerings- en ontwikkelings-
Waar-o-waar??
maatschappij voor het Noorden. NOMMER is open,
Op de cover van de NOMMER een foto van Anja Kanters en
toekomst- en resultaatgericht en beschrijft de economische
Ruud van Dijk op een schitterende locatie ergens in Noord-
ontwikkelingen, de ondernemingsgeest, en het leven
Nederland. Waar precies? Ja, dat horen wij graag van u! Laat het
en werken in Groningen, Friesland en Drenthe.
ons weten door een mail te sturen naar Giny Hulsebos via communicatie@nom.nl en wie
Verspreiding: gratis onder alle relaties van N.V. NOM.
weet bent u de gelukkige winnaar van een fantastische, goed gevulde,
Redactie: Communicatie N.V. NOM, Manisch Creatief.
NOM-goodybag!
Eindredactie: Annemarie Atema, atema@nom.nl. Idee, art direction en realisatie: Manisch Creatief. Tekstbijdragen: Annemarie Atema, Menno Bakker, Amber Boomsma, Manisch Creatief, Folkert van der Glas, Jaap Jepma, Loek Mulder, Melle Renema.
Fotografie: Manisch Creatief, Jaap Spieker, Henk Veenstra (cover), Jan Zeeman, archief NOM.
4
Drukwerk: WM Veenstra. Oplage: 3.500 exemplaren. Rechten: Niets uit deze uitgave mag worden overgenomen, vermenigvuldigd of geproduceerd zonder schriftelijke
Early adopters zijn we niet meer ;), maar in de week dat Facebook
toestemming van de N.V. NOM of andere auteursrecht-
10 jaar bestaat, lanceert de NOM de NOM Facebook-pagina.
hebbenden. Alle gegevens zijn onder voorbehoud, en er
Nu horen we er ook echt bij. En hoewel Google+ alweer enige tijd
kunnen geen rechten aan worden ontleend.
in de lucht is, lijkt het alsof we hier wel een beetje bij de early adopters horen. #stiekemeenbeetjetrots.
NOMMER is een uitgave van N.V. NOM, Investeringsen Ontwikkelingsmaatschappij voor Noord-Nederland.
Maar goed, u begrijpt het al, we want likes en volgers! Dat kan
Paterswoldseweg 810, Groningen.
via www.facebook.com/HetisTijdvoordeNOM en www.gplus/
Telefoon (050) 521 44 44, www.nom.nl.
NVNOM. Op beide pagina’s leuke en nuttige links, tips & trics, cartoons, filmpjes, nieuwsartikelen en meer. En dit is nog maar
Cover: Anja Kanters van Donkergroen en NOMmer
het begin…
Ruud van Dijk.
Februari 2014
•
FEBRUARI 2014
J O O S T V A N K E U L E N | Wethouder EZ gemeente Groningen
NOMbassadeur
‘Iedere gemeentebestuurder zou NOMbassadeur moeten zijn’
5
Hoog bovenaan het lijstje van ambities van EZ-wethouder Joost van Keulen (VVD) van de gemeente Groningen staat dat hij van Groningen een stad met een beter ondernemers-
Sinds ruim anderhalf jaar bekleedt Van Keulen de wethouderszetel in Groningen. In die tijd heeft hij de banden met de NOM flink aangehaald. En niet alleen tussen de bestuurder zelf en de
klimaat wil maken. Precies op dat punt hebben de NOM en
NOM is er wat veranderd. Ook het
Van Keulen elkaar gevonden. Als NOMbassadeur wil Van
de NOM weten elkaar beter te vinden,
Keulen extra vaart zetten achter zijn eigen ambities en
betekent dat dan ook dat er voor die
achter die van de NOM.
er geen duidelijk beeld van te hebben,
ambtelijk apparaat en de mensen van zegt Van Keulen. Dat klinkt goed, maar tijd wat aan schortte? Van Keulen zegt het was immers voordat hij aantrad als wethouder.
• INVESTEREN IN ONTWIKKELING
}
}
Aangeschoven aan de Piet Hein Eek-tafel in de wethou-
Een schoolvoorbeeld van de nieuw ingevulde samen-
derskamer met uitzicht op de noordzijde van de Grote
werking heeft betrekking op de komst van IBM naar
Markt is ook Sander Oosterhof, bij de NOM verantwoor-
Groningen. De Amerikaanse softwaregigant besloot
delijk voor Foreign Direct Investment en Business
begin vorig jaar, gelokt door het potentieel aan jonge,
Development. Hij heeft wel beleefd hoe de verhoudingen
hoogopgeleide it’ers in de stad, een vestiging op te
tussen stad en NOM waren. ‘Niet dat het niet boterde
zetten aan het Zuiderdiep. Het levert Groningen ruim
tussen beide’, benadrukt Oosterhof, ‘allerminst. We
driehonderd nieuwe banen op. Dat IBM voor Groningen
weten elkaar nu echter nog sneller te vinden. En naast de
koos was mede het resultaat van de inspanningen van de
leads die we binnenkrijgen via de NFIA, gaan we zelf ook
tandem die de NOM en de gemeente samen vormden,
pro-actief aan de slag.’ De NFIA is het Netherlands
daarbij ondersteund door onder meer de RUG, de Hanze-
Foreign Investment Agency, het bureau voor buitenlandse
hogeschool en de provincie. ‘De tweede keer dat mensen
investeringen van het ministerie van EZ. ‘Tegenwoordig
van IBM hier waren hebben we al een overleg geregeld
gaat onze aanpak veel sterker uit van eigen initiatief.’ Het
met de burgemeester en hebben we een mooie lunch
is de NOM die tegenwoordig de proposities formuleert
voor ze georganiseerd’, verklaart Van Keulen. En zo moet
en daarmee de boer op gaat. Met een goed omschreven
het ook wat de wethouder betreft. Eén telefoontje van
aanbod maakt de NOM duidelijk wat de regio te bieden
de NOM moet genoeg zijn om nog dezelfde middag met
heeft, bijvoorbeeld op het terrein van watertechnologie
een potentiële investeerder in het stadhuis aan tafel te
en (groene) energie.
zitten. ‘Zo wil ik mijn rol ook invullen’, verklaart Van Keulen. ‘Vestigingssubsidies of andere financiële steun
6
‘Een meer gedurfde agenda’, reageert Van Keulen. Dat is
kan ik immers niet bieden, maar ik kan een onderne-
goed voor de NOM, maar het is eveneens goed voor de
ming wel laten voelen dat ze zeer welkom is en ik kan
stad, voegt Van Keulen toe: ‘Bedrijven staan immers niet
meedenken over huisvesting en vergunningtrajecten.’
meer in de rij. Dat vraagt om een andere benadering.’
Het valt onder wat de stad het ‘Rode-Loper-beleid’ noemt, waarmee Groningen zich profileert als aantrek-
De stad gaat al mee in die veranderde aanpak. Bijvoorbeeld
kelijke vestigingsplaats en waarbij de onderneming ook
in de sector van de datacenters is het te zien. Daar hebben
echt als klant wordt gezien.
de gemeente Groningen en de NOM een doeltreffende
Oosterhof herkent in de gang van zaken rond de vesti-
samenwerking opgezet door de acquisitieprogramma’s
ging van IBM de toegenomen interactie en verbeterde
van de stad en van de NOM/Groningen Seaports ineen te
betrokkenheid van bestuurders. Zo is het niet alleen de
schuiven. Groningen wordt daarin in beeld gebracht als
NOM die heeft gekozen voor een actievere opstelling en
vestigingslocatie voor de wat kleinere datacenters, met
meer zelf de boer op gaat, ook van de kant van de stad
name de Eemshaven wordt gepresenteerd als plaats waar
verandert er dus wat. Op die manier weten de NOM en
de grotere datahotels zich kunnen vestigen.
de stad Groningen elkaar volgens Oosterhof goed te versterken. Van Keulen vult aan: ‘Het heeft weinig zin
Over de stadsgrens
elkaar vliegen af te vangen. Die tijd is voorbij. Iedereen is
Groningen is ook de eerste stad waarmee de NOM een
er nu wel van doordrongen dat de regio pas iets bereikt
nieuw type afspraken heeft gemaakt over hoe beide partijen
wanneer we samen de kar trekken.’ Meest recente bewijs
omgaan met potentiële investeerders. Vooral over wie wat
hiervoor, en opvallend wapenfeit, is de nominatie van
doet wanneer zich een geïnteresseerde partij meldt. Dat
Groningen als iCapital. Groningen bevindt zich als kan-
betekent ook dat Van Keulen over de stadsgrenzen heen
didaat-Innovatiehoofdstad van Europa tussen steden als
moet kijken. ‘Er zit wel een zekere discrepantie in’, aldus
Barcelona, Espoo, Grenoble, Malaga en Parijs. Tot stand
Van Keulen. ‘De NOM werkt voor heel Noord-Nederland.
gekomen na een slim en intensief lobbyprogramma van
Ik ben in de eerste plaats wethouder van de stad. Toch zeg
de stad Groningen, met ondersteuning van de NOM.
ik: het maakt mij niet uit of een bedrijf zich vestigt in de stad Groningen, in Assen of elders in de regio. Het gaat
Pluspunten
mij om de samenwerking en de werkgelegenheid van het
Van Keulen is de eerste bestuurder in het rijtje NOM-
gebied als geheel.’
bassadeurs, dat tot op heden louter uit ondernemers
•
FEBRUARI 2014
7
NOMbassadeur Joost van Keulen en NOMmer Sander Oosterhof op de trappen van het bordes
bestond. ‘Wethouder Van Keulen is juist om zijn functie
ik voortdurend bij me draag. Als wethouder van de stad
benaderd’, legt Oosterhof uit. ‘Ondernemers zijn onze
ben je wat mij betreft vanzelfsprekend NOMbassadeur.
klanten, maar onze feitelijke opdrachtgevers zijn natuur-
Iedere gemeentebestuurder zou het zo moeten zien.’
lijk de bestuurders van gemeenten en provincies. In hun
En er liggen kansen zat, meent Van Keulen, die vooral
opdracht werken wij aan versterking van de noordelijke
mogelijkheden ziet in ontwikkeling van bedrijvigheid
economie. Dat kunnen we alleen maar doen wanneer
in de healthy aging, energie en ict. ‘Groningen is een
we samen met hen de sterke kanten van het gebied naar
city of talent’, aldus Van Keulen. ‘De stad heeft een goed
voren brengen.’
opgeleide beroepsbevolking, de kosten van arbeid en de grondprijzen zijn relatief laag. Dat zijn pluspunten, waar
Van Keulen zelf beschouwt zijn nieuwe titel min of meer
we nog veel lol van zullen hebben.’
|
als een officiële naam voor een taak die hij reeds als de zijne zag: de stad samen met de NOM neerzetten als een aantrekkelijke vestigingsplek. ‘Het is voor mij een rol die
• INVESTEREN IN ONTWIKKELING
Sander Oosterhof Manager NOM Foreign Direct Investment / Manager Business Development T (06) 215 185 00 • E oosterhof@nom.nl
Kwetters!
Peerby Een ladder, een hogedrukreiniger, een bakfiets. Typisch producten die je liever leent dan koopt. Peerby is een spullen te lenen van je buren en andersom. Buren moet
Cradle to Cradle beker
hier breed worden opgevat, ze kunnen zomaar een paar
Dit bijzondere bekertje ziet er in eerste
kilometer bij je vandaan wonen.
instantie uit als een kartonnen wegwerp-
internetdienst die je daarbij wil helpen. Het helpt je
bekertje met een deuk erin. Maar schijn
Quora
bedriegt ... Dit bekertje is van porselein
Quora is een internetvraagbaak waar je op zoek kunt naar
en tot in het kleinste detail gevormd als
antwoorden op uiteenlopende vragen of zelf een bran-
een ingedeukt kartonnen bekertje. Het
dende vraag kunt stellen. Quora is een app die uniek is in
gebruik van dit bekertje geeft een aparte
zijn soort. Deelnemers hebben een hoog niveau en zijn
ervaring. In tegenstelling tot een karton-
vaak experts binnen hun vakgebied, wat erg inspirerend
nen bekertje drinkt het heerlijk en door
kan zijn.
de subtiele deuk ligt het verrassend comfortabel in de hand. Deze bestanddelen
Park-line
zijn puur natuur. Mocht het bekertje op
Parkeren met de Park-line App zorgt ervoor dat je zorge-
de afvalberg terechtkomen dan heeft dit
loos kunt parkeren via je smartphone. Je opent de App,
geen nadelige gevolgen voor het milieu.
controleert de zone en drukt op ‘start’. Bij terugkomst
Bron: www.bespaarbazaar.nl
open je de App en druk je op ‘stop’. Zo bespaart je onderneming al snel tot 20% op de parkeerkosten.
Visitekaartjes archiefkast Geen rondzwervende visitekaartjes meer! 8
Vanaf nu is er dit kleine ladekastje om jou
Maakt maaltijden delen makkelijk
te helpen bij het archiveren. Deze gadget
Thuisafgehaald.nl maakt het mogelijk om je kookkunsten te delen met
is net een mini-archiefkast; een echte must
mensen bij jou in de buurt. Of je nu culinaire hoogstandjes maakt, of
have voor op het bureau! En met de bijge-
macaroni met kaas ... hier kun je je maaltijd delen met je buren. Geen zin
leverde tabbladen is het heel makkelijk om
om te koken? Kijk hier wat er aangeboden wordt en je hebt zo iets lekkers
de kaartjes op te bergen en terug te vinden.
op je bord. Ga ook op culinaire ontdekkingstocht in je eigen buurt. Deel,
Enorm handig en bovendien ziet het er heel
proef en geniet!
grappig uit, want wie verzint het nu om een archiefkast op een bureau neer te zetten?!
Bron: www.thuisafgehaald.nl
Bron: www.megagadgets.nl
Zeven woorden die je Tweets meer retweets bezorgen Uit onderzoek blijkt dat woorden als ‘Please RT’ en ‘Please Retweet’ hoog scoren, maar bovenaan de lijst staat een verrassende (of juist niet) andere term: 1.
Please Help
2.
Please Retweet
3.
Please RT
4. Please 5. Retweet 6. Spread 7. Visit Bron: www.twittermania.nl
•
FEBRUARI 2014
‘De economische waarde van groen wordt onderschat’ 9
Groeiambities voor Donkergroen Donkergroen behoort tot de top drie van grootste bedrijven in de Nederlandse groensector. Maar de ambities van het bedrijf, met een hoofdvestiging in Sneek, reiken verder. Men wil nog sneller kunnen anticiperen op nieuwe ontwikkelingen. Om dat mogelijk te maken heeft NOM Finance Donkergroen een mezzaninefinanciering verstrekt, een nieuw financieringsinstrument. ‘Met de lening kunnen we meer innovaties doorvoeren en de vele marktkansen versneld oppakken.’
}
NOMmer Ruud van Dijk en Anja Kanters van Donkergroen
• INVESTEREN IN ONTWIKKELING
}
10
‘Groen is een economische factor van belang’, stelt
werkt vanuit 15 locaties in Nederland en behoort tot
Anja Kanters. ‘Dat wordt vaak onderschat. Een huis in
de top drie van de groenbranche. Momenteel kent
een wijk waar veel groen is, is letterlijk meer waard dan
Donkergroen ruim 500 medewerkers, in het hoog-
wanneer groen in de omgeving ontbreekt. Kijk maar
seizoen oplopend tot maar liefst 700. Tuinarchitecten,
eens naar de mislukte Vinex-wijken. Hoe anders had het
adviseurs, hoveniers, stratenmakers, noem maar op.
kunnen lopen met een goede groeninvulling. En neem
Ze werken onder meer aan (binnen)tuinen, terreinen,
kinderen die in een leefbare en inspirerende omgeving
parken, speelplekken en daktuinen.
buiten moeten kunnen spelen. Of het bevorderen van meer beweging bij ouderen. Allemaal zaken die je kunt
Bewezen track record
vertalen in economische waarde. Helaas wordt dat nogal
We spreken Anja in haar werkkamer op de hoofdvesti-
eens vergeten.’ Anja is directeur en medeaandeelhouder
ging in Sneek. Ze groeide op in Breda, zegt ze. Maar de
van Donkergroen, een landelijk opererende organisatie
grote stad was niets voor haar. Liever wilde ze buitenaf
van creatieve groendenkers en doeners met een vernieu-
wonen. ‘Het buitenleven heeft me altijd erg getrokken.
wende kijk op de beleving van binnen- en buitenruimte.
Maar voor iemand met amper inkomen was dat niet
Het familiebedrijf, in 1961 opgericht door Hessel Donker,
haalbaar. Op zoek naar ruimte om te leven en te wonen kwam ik uiteindelijk in Sondel, in Gaasterland, terecht.‘ In 1977 kwam ze in dienst bij Donkergroen. Tien jaar later werd ze er directeur en sinds 1991 is ze medeaandeelhouder van het nog immer ambitieuze groenvoorzieningsbedrijf. Ook Ruud van Dijk, Investment manager van de NOM, is bij het gesprek aanwezig. Hij ontmoette Anja voor het eerst in 2010. Een kortstondige ontmoeting, om te kijken of Donkergroen en de NOM wellicht iets voor elkaar konden betekenen. Tot iets concreets kwam het destijds niet. Onlangs zocht Ruud wederom contact. ‘NOM Finance heeft sinds kort een nieuw financieringsinstrument, een mezzanine-financiering’, legt hij de reden uit. ‘Het is een achtergestelde lening met
•
FEBRUARI 2014
versneld op te pakken.’ De introductie van het nieuwe financieringsproduct kwam voor Donkergroen bovendien op een prima moment. Het bedrijf had recent Verwijmeren Groen uit het Brabantse Etten Leur overgenomen en is momenteel bezig met een tweetal kleinere overnames. Daarnaast zijn activiteiten opgestart in het Belgische Wilrijk, nabij Antwerpen. En ook worden, in het kader van de nieuwe participatiewet, gesprekken met een looptijd van ongeveer zes jaar. De lening is bedoeld
overheden gevoerd om nieuwe programma’s te ontwik-
om de financiële structuur van een bedrijf te versterken,
kelen voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt.
zonder dat NOM Finance aandeelhouder wordt. Door het inzetten van een mezzanine-financiering kunnen
Trots
we wellicht een hefboom naar andere financiers bewerk-
Het traject voor het verstrekken van een mezzanine-
stelligen. In eerste instantie proberen we met de lening
financiering is vrijwel identiek aan dat van een participatie.
vooral familiebedrijven en bestaande bedrijven met een
Met dat verschil dat de NOM zich bij de analyse direct
bewezen track record uit te dagen om juist nu investerin-
kan focussen op de lange termijn. Ruud: ‘Wat is de
gen te doen die anders niet of in mindere mate zouden worden gedaan. Donkergroen, een innovatief bedrijf met veel aandacht voor product- en marktontwikkeling, paste naar mijn idee perfect in dat profiel.’
Prima moment Ruud heeft niets teveel gezegd. Zijn verhaal maakte Anja direct enthousiast. Ze had het gevoel dat de lening Donkergroen zeker van pas kon komen. Het bedrijf blijft
11
tenslotte maar groeien en vooral innoveren. ‘Toch doe ik als het even wat lastiger wordt een pas op de plaats’, vertelt ze. ‘Want ik let uiteraard wel goed op de centen. Op dat soort momenten benader je de markt net iets voorzichtiger. Een mezzanine-financiering maakt het voor ons mogelijk om, naast onze reguliere investeringen, nog meer innovaties door te voeren en de vele marktkansen
waarde van het bedrijf? Hoe zit de aandeelhoudersstructuur in elkaar? Dat soort vragen kun je allemaal overslaan. Wel kijk je in vergelijking met een participatie nog meer naar het management. Je staat immers op afstand en dat blijf je ook. Dat betekent dat je het bedrijf zeer kritisch doorlicht en onder alle stenen kijkt. Voordat je de mezzanine-financiering daadwerkelijk verstrekt moet je het volste vertrouwen in het management hebben. Bij Donkergroen was dat 100% het geval. Wat me, naast het innovatieve karakter, vooral is opgevallen is dat medewerkers bevlogen zijn en met veel trots over het bedrijf spreken. Er is natuurlijk wel een zakelijke cultuur, maar de sfeer is er een van ‘hard werken’ en toch ook gemoedelijk. Het is een echt familiebedrijf.’
| Ruud van Dijk Investment manager NOM T (06) 215 185 09 • E vandijk@nom.nl
• INVESTEREN IN ONTWIKKELING
Door: Melle Renema (twitter.com/mellerenema) Partner & Google Analytics specialist @ De Beste Koffie Online marketing: Waar begint u? Door: Melle Renema Partner & Google Analytics-specialist @ De Beste Koffie Vaak krijgen wij de vraag hoe bedrijven zelf een begin kunnen maken met online marketing. Voeg Melle toe op LinkedIn (nl.linkedin.com/in/mellerenema) Wetende dat het toch een complexe zaak is, wil ik u graag kennis laten maken met een aantal en/of volg hem op Twitter (twitter.com/mellerenema). tools die wij vaak gebruiken in de oriënterende fase. Deze fase kan ook gezien worden als een soort van 0meting van uw huidige site en internet marketing.
Online marketing: waar begint u? Online tools
Vaak krijgen wij de vraag hoe bedrijven zelf een begin kunnen
Open Site Explorer
maken met online marketing. In deze nieuwe rubriek wil ik u graag kennis laten maken met een aantal tools die wij vaak gebruiken in de oriënterende fase. Deze fase kan ook gezien worden als een soort van 0-meting van uw huidige site en internetmarketing.
Online tools Open Site Explorer (http://www.opensiteexplorer.org/) Deze tool geeft inzicht in de prestaties van uw site ten opzichte van uw concurrentie. Open Site Explorer laat zien wat, hoeveel en waar er naar uw site gelinkt wordt. Tevens laat de
12
tool zien hoe uw site door Google gewaardeerd wordt. Daarnaast kunt u de prestaties van uw eigen site vergelijken met
Adwords Keyword Planner (http://adwords.google.com/keywordplanner)
die van directe concurrenten.
of ‘google’ op “adwords keywordplanner”
Adwords Keyword Planner Wat zijn voor u interessante zoekwoorden om uw website voor te optimaliseren of betaald (http://adwords.google.com/keywordplanner )
zoekwoorden in te kopen? Met de Adwords Keyword Planner kunt u bekijken hoe vaak er gezocht wordt op bepaalde zoekwoorden. Wat zijn voor u interessante zoekwoorden om uw website voor te optimaliseren of betaald zoekwoorden in te kopen? Met de Adwords Keyword Planner kunt u bekijken hoe
vaak er gezocht(http://www.opensiteexplorer.org/) wordt op bepaalde zoekwoorden.
of ‘google’ op “open site explorer” Deze tool geeft u inzicht in de prestaties van uw site ten opzichte van uw concurrentie. Open Site Explorer laat zien wat hoeveel en waar er naar uw site gelinkt wordt. Tevens laat de tool ook
Noot: U moet een Google account hebben en ingelogd zijn om deze tool te gebruiken Noot: u moet een Google-account hebben en ingelogd zijn om
deze tool te gebruiken. • FEBRUARI 2014 Google Trends (http://www.google.nl/trends)
of ‘google’ op “google trends”
Adwords Keyword Planner (http://adwords.google.com/keywordplanner) of ‘google’ op “adwords keywordplanner” Wat zijn voor u interessante zoekwoorden om uw website voor te optimaliseren of betaald zoekwoorden in te kopen? Met de Adwords Keyword Planner kunt u bekijken hoe vaak er gezocht wordt op bepaalde zoekwoorden.
Google Trends (http://www.google.nl/trends) InNoot: U moet een Google account hebben en ingelogd zijn om deze tool te gebruiken navolging op de Keyword Planner is het van belang om te kijken naar zoektrends. Stel: u heeft een vakantiepark Google Trends (http://www.google.nl/trends)
en verhuurt bungalows: is het dan verstandig om de term of ‘google’ op “google trends”
bungalows te kiezen of is het verstandiger om vakantie-
In navolging op de Keyword planner is het van belang om te kijken naar zoektrends. Stel: U heeft
huis of chalet te gebruiken met het oog op de toekomst? een vakantiepark en verhuurt bungalows: Is het dan verstandig om de term bungalows te kiezen of is het verstandiger om vakantiehuis of chalet te gebruiken met het oog op de toekomst? Met
Met Google Trends vindt u antwoord op zulke vragen. Google Trends vindt u antwoord op zulke vragen.
Het Nieuwe Zoeken De NOM on Tour op 19 februari jongstleden ging over Het nieuwe zoeken. Vroeger zochten we iets op Google. Nu weet Google waar we zijn, wie we zijn en
SEO-tips voor je website (http://seositecheckup.com/)
wat we zoeken. Dus moet je als ondernemer mee op de infrastructuur die er al ligt. Want anders word je
De online vindbaarheid van uw website valt of staat met
niet gevonden. En als je dan gevonden wordt, kun
techniek, snelheid en content. Deze online tool geeft u
je dan zelfs geld verdienen via het internet? Jazeker!
snel inzicht hoe Google-vriendelijk uw website is en op
Internetondernemer Schelte Meinsma liet zien hoe
welke punten u uw site qua techniek, snelheid en content
het werkt, hoe je stuurt en optimaliseert en uiteinde-
moet verbeteren.
lijk verdient via het internet. De aanwezigen werden verrast met handige tips en nieuwe inzichten. Dit in
Meer weten?
combinatie met de presentatie van directeur Jeroen
Samen met Schelte Meinsma en Alex van Ginneken heb
Wiggers van gastbedrijf API uit Emmen maakte deze
ik een boek geschreven genaamd ‘Fact Based Marketing’,
NOM on Tour tot een door de aanwezigen enthou-
waar ook een online versie (whitepaper) van is. Deze
siast ontvangen middag. API is gespecialiseerd in
whitepaper kunt u vinden op www.debestekoffie.nl.
toegepast onderzoek naar polymeren. Ze beschikken
Hierin komen meer online tools aan bod en vertellen we
over een uitstekend ingericht laboratorium en een
ook meer over succesvol online ondernemen.
complete pilot-plant. In het laboratorium is alle apparatuur voorhanden die nodig is voor een gede-
In het volgende artikel
tailleerde analyse en karakterisering van polymeren.
In de volgende editie van de Nommer vertel ik meer over Google Analytics en waarom dit web-analytics-pakket
@Jeroen en Ank Wiggers: hartelijk dank voor de
van essentieel belang is om online succesvol te zijn of te
gastvrijheid!
worden. Houd www.nom.nl in de gaten voor informatie over de volgende NOM on Tour!
• INVESTEREN IN ONTWIKKELING
13
NOM gelooft in groeipotentie Frisian Motors
Toonbeeld van innovatie en praktische 14
Frisian Motors richt zich op het ontwerpen en produceren van elektrisch aangedreven werk- en voertuigen voor de agrarische-, recreatie- en transportsector. In deze groeimarkt staat het bedrijf uit het Friese Bakkeveen aan de vooravond van twee kansrijke productintroducties. Om kansen optimaal te benutten heeft de NOM Frisian Motors een Aanjaagfinanciering verstrekt. Van huis uit is Theo de Jong elektrotechnicus. Vrijwel
Elektrische transporter
zijn hele arbeidsleven heeft hij zich bewogen in de
De onderneming uit Bakkeveen levert elektrisch aan-
wereld van de kleine elektronica, telecommunicatie en
gedreven werk- en voertuigen, met name voor gebruik
beveiligingsystemen. Ooit bouwde hij, gefascineerd door
in de agrisector. Het productontwerp en het design
de opkomst van elektrisch vervoer, een personenauto
gebeuren veelal in eigen huis, de productie vindt in het
om naar een elektrisch model. Geweldig vond hij dat.
buitenland plaats. Een werkwijze die Frisian Motors in
Vooral ook omdat hij wist dat voor elektrisch vervoer
staat stelt om kwalitatief goede producten te leveren, een
een grote toekomst in het verschiet ligt. ‘Maar ik wist
drietal momenteel, die qua prijsniveau gelijkwaardig zijn
ook dat het nog lang zou duren voordat een volwassen
aan met brandstof aangedreven modellen. Zo introdu-
elektrische auto voor iedereen beschikbaar is’, vertelt
ceerde het als eerste bedrijf in Europa een full electric
Theo. ‘Bovendien is de productie zeer kapitaalintensief.
tuintractor & zitmaaier: de FM-30. ‘Binnenkort lanceren
Ik heb me daarom gericht op betaalbare oplossingen die
we twee nieuwe producten die wederom een toonbeeld
gebruikers zowel milieu- als praktische voordelen biedt.
zijn van innovatie en praktische toepasbaarheid’, blikt
Uiteindelijk heeft dat in 2009 geresulteerd in de oprich-
Theo vooruit. ‘Een elektrische transporter met een vier-
ting van Frisian Motors.’
wielaandrijving en een volledig elektrische minishovel.’ •
FEBRUARI 2014
Kansrijke producten In de zoektocht naar groeifinanciering voor de aanstaande productintroducties kwam Theo in contact met de NOM. De ontwikkelingsfinanciering was door Frisian Motors al zelf geregeld. ‘Met het oog op huidige en verwachte marktontwikkelingen komen we met twee zeer kansrijke producten’, vervolgt Theo. ‘Als die producten straks klaar zijn, moet je ervoor zorgen dat je continu voorraad in huis hebt. De financiering daarvan willen
de NOM, is een ervaren ondernemer en informal investor
we voor de komende jaren gereed hebben. Dankzij een
die zijn kennis en ervaring actief ter beschikking stelt aan
Aanjaagfinanciering van de NOM is dat inmiddels ook
de bedrijven waarin hij participeert. Ook zijn verhaal was
gelukt.’ Frisian Motors is een jong bedrijf met een gereed
uitsluitend positief. Wat mij persoonlijk erg aanspreekt is
en veelbelovend product dat bovendien opereert binnen
dat Theo de Jong innovatie ziet als een doorlopend proces.
de Topsectoren. Energie in dit geval. Het voldeed daar-
Hij luistert goed naar zijn klanten en maakt op basis van
mee aan alle criteria om voor de achtergestelde lening in
een specifieke behoefte een testmodel. Om die vervolgens
aanmerking te komen. ‘De productintroducties hebben,
samen met de klant door te ontwikkelen tot een eindpro-
net als hun andere elektrisch aangedreven werk- en voer-
duct. Dat proces herhaalt hij continu. Daar zijn wij erg van
tuigen, alles te maken met duurzame mobiliteit’, bena-
gecharmeerd.’
drukt Investment manager Jan Martin Timmer van NOM Finance. ‘Elektrisch vervoer is een enorme groeimarkt.
Warme leads
Alle reden dus om met elkaar in gesprek te gaan.‘
Theo de Jong is tevreden over de samenwerking met de NOM. Er was vanaf dag één een goede klik, zegt hij. ‘Er is
toepasbaarheid
een goede structuur neergelegd en er zijn heldere afspraken gemaakt. Jan Martin Timmer zat goed in de materie en is bovendien pragmatisch ingesteld. Dat betekent dat je snel kunt schakelen. We willen de nieuwe elektrische trans-
15
porter en de elektrische minishovel nu zo snel mogelijk productierijp maken. Daarnaast zijn we bezig met het genereren van warme leads. Zodat we de producten straks ook direct kunnen uitleveren.’
Jan Martin Timmer Investment manager NOM T (06) 292 408 99 • E jmtimmer@nom.nl
Aanjaagfinanciering U heeft een gereed product en weet dat u kansrijk bent. De toegevoegde waarde van uw product is reeds bewezen. En nu doorpakken!
Innovatie als doorlopend proces
Om die extra stap te zetten heeft u kapitaal nodig. Betreft dit een
Om een nog scherper beeld te krijgen deed Jan Martin
bedrag tussen € 50.000,- en € 200.000,-? Dan kunt u in aanmerking
Timmer een marktonderzoek, inclusief gesprekken met
komen voor de NOM Aanjaagfinanciering; een achtergestelde lening
potentiële klanten van Frisian Motors. De resultaten
voor kansrijke, jonge bedrijven opererend binnen de Topsectoren of
bevestigden zijn goede gevoel. De producten van het
provinciale speerpunten (chemie, creatieve industrie, energie, high
Friese bedrijf bleken niet storingsgevoelig, zijn energie-
tech systems, logistiek, life sciences, tuinbouw, agrifood, water, bio-
zuinig en in aanschaf concurrerend met conventionele
based economy, sensortechnologie en healthy ageing).
werk- en voertuigen. ‘Binnen de doelgroep, die verrassend groot is, bleek grote behoefte aan de bestaande en
Weten of u voor een Aanjaagfinanciering in aanmerking komt? Doe
nieuwe producten van Frisian Motors’, vertelt Jan Martin.
dan de NOM Financieringscheck op www.nom.nl. Alle vragen positief
‘Daarnaast heb ik gesproken met Fred Sterk, een mede-
beantwoord? Neem dan contact met ons op.
aandeelhouder van het bedrijf. Fred, geen onbekende van • INVESTEREN IN ONTWIKKELING
Symposium WaterLink lijkt blijvertje
Innovatieprijs voor ‘buien 16
Het gaat steeds beter met het innovatieklimaat in Noord Nederland. Men hoeft de edities van ‘de Nommer’ van de laatste twee jaar er maar op na te slaan om te concluderen dat het aantal vernieuwende initiatieven is toegenomen in het Noorden. Dat werd nog eens bevestigd tijdens het symposium ‘WaterLink’, half januari in het WTC Leeuwarden. Hier werd onder grote belangstelling de ‘Water Alliance Innovation Stimulation Award 2013’ uitgereikt aan het Friese bedrijf Blue Leg Monitor met de innovatie ‘iQWtr’, een intelligente kwaliteitsmeter van water. Ruim tweehonderd vertegenwoordigers van het bedrijfs-
De spannende finale van de ‘Water Alliance Innovation
leven, kennisinstellingen en overheden waren op de
Stimulation Award 2013’ was een van de hoogtepunten
tweede editie van WaterLink, het symposium dat een
van het symposium. Met de prijs wil initiatiefnemer
brug wil slaan tussen vraag en aanbod in de watertech-
Water Alliance het innovatief ondernemerschap in de
nologie, afgekomen. Nu het symposium voor het tweede
sector stimuleren. Acht innovatieve watertechnologie-
achtereenvolgende jaar zoveel bezoekers trekt lijkt het
bedrijven presenteerden hun innovatie. Dit hadden zij
symposium een ‘blijvertje’ op de behoorlijk volle agenda
ook in november gedaan tijdens de internationale beurs
van watertechnologie-evenementen in Nederland. Op
Aquatech in Amsterdam. Na telling van de scores in Am-
het programma stonden onder andere workshops over
sterdam en Leeuwarden ging Stefan van der Molen van
actuele thema’s zoals financieringsmogelijkheden en
Blue Leg Monitor met de ‘iQWtr’ - een soort ‘buienradar
fiscale voordelen voor innovaties in de waterketen, de
voor de waterkwaliteit’ - met de hoogste eer strijken. Het
waarde van water in de foodindustrie en watermanage-
bedrijf uit Sneek ontwikkelde een instrument dat, gekop-
ment in het moderne agrarische bedrijf.
peld aan een app op de smartphone, exact kan meten
•
FEBRUARI 2014
radar voor waterkwaliteit’ 17 hoe schoon het water is. De innovatie is onder andere
logie. NOMmer Alex Berhitu is niet alleen tijdens het
geschikt voor waterliefhebbers zoals duikers, zwemmers,
WaterLink Symposium de enthousiaste spreekstalmeester
booteigenaren en vissers. Door de gegevens over de
maar tevens één van de bedenkers van de WIS-competitie
waterkwaliteit te delen op internet, kunnen gebruikers
en het aanspreekpunt voor Business Development binnen
samen een overzicht maken van de kwaliteit van het wa-
de Water Alliance.
ter in Nederland en mogelijk ook internationaal. Met de Water Alliance Innovation Stimulation Award wint Blue Leg Monitor een intensief ondersteuningstraject op het gebied van marketing en matchmaking, inclusief gratis deelname aan een belangrijke internationale vakbeurs. De bezoekers van WaterLink doneerden ruim 3000 euro voor ’Water for Everyone’. Deze stichting is betrokken bij duurzame projecten op het gebied van schoon drinkwater en sanitaire voorzieningen voor mensen, ongeacht hun nationaliteit en religie, in ontwikkelingslanden of landen die zijn getroffen door natuurrampen of interne conflicten zoals burgeroorlogen. Samen met publieke en private marktpartijen, overheden en kennisinstellingen wil de Water Alliance ondersteuning
Alex Berhitu (NOM), Stefan van der Molen (Blue Leg Monitor) en Hein Molenkamp (Water Alliance)
bieden bij het vermarkten van ideeën en concepten op het gebied van duurzame en innovatieve watertechno-
• INVESTEREN IN ONTWIKKELING
Alex Berhitu Business Development Manager Watertechnologie NOM T (06) 255 472 69 • E berhitu@nom.nl
Eind januari troffen ruim 100 vertegenwoordigers van bedrijven, kennisinstellingen, overheden en maatschappelijke organisaties elkaar in Bakkeveen, om de aftrap mee te maken van de AgroAgenda Noord Nederland. Een paar weken later schuiven we aan tafel bij Eisse Luitjens, om te peilen of die bijeenkomst heeft gedaan wat hij ervan hoopte. Luitjens is programmamanager voor Agrifood & Biobased. Daarvoor werd
de clusterorganisatie ‘Greenlincs’ opgericht.
Als ‘captain’ van Greenlincs is het zijn opdracht
om met alle ketenpartijen uit Noord-Nederland
de agro & foodsector te helpen innoveren in de
richting van een sterke biobased regio.
Eisse Luitjens, aanjager voor de clusterorganisatie Agrifood & Biobased
‘Greenlincs
18
wil voertuig zijn voor onde de biobased economy. In elk van de drie noordelijke provincies
Kennisdelen en samen innoveren voor toekomstig succes
worden concrete projecten uitgevoerd en vindt beleidsontwik-
Of Luitjens tevreden is? En óf hij tevreden is! De grote
keling plaats. Innovatieve, kleine bedrijven roeren zich, maar ook
belangstelling voor de bijeenkomst en het enthousiasme
grote ondernemingen weten zich omringd door gespecialiseer-
van de deelnemers mag wat dat betreft maatgevend
de kennis(instellingen). De biobased economy is steeds nauw
zijn. Na afloop kwamen er bovendien veel reacties die
verweven met andere economische sectoren: in Groningen en
zijn indruk bevestigden. Bedrijven, maatschappelijke
Drenthe wordt die in één adem genoemd met de (groene) chemie
organisaties en kennisinstellingen zijn doordrongen
en agro, in Fryslân ligt de combinatie naar watertechnologie en
van de urgentie om niet alleen kennis te delen, maar
zuivel. Ook zijn er in de provincies verrassende combinaties naar
ook om samen innovatieve routes te verkennen die
energie, healthy ageing en sensortechnologie.
leiden tot nieuwe ondernemingssuccessen. Tijdens de
Noord-Nederland ontwikkelt zich sterk op het brede terrein van
bijeenkomsten passeerden al vele voorbeelden de revue: het verwaarden van koolhydraten en eiwitten, nevenstromen en plantinhoudstoffen als basis voor nieuwe producten. Het gonst van de nieuwe ontwikkelingen en dat inspireert. Die inspiratie omzetten in nieuwe ontwikkelingen en netwerken, dat is wat Eisse Luitjens betreft de opgave voor Greenlincs en de partijen die zich bij de AgroAgenda, de innovatieagenda voor de agrifood en bioeconomie in Noord-Nederland, hebben aangesloten. •
FEBRUARI 2014
De NOM en de AgroAgenda: de regio heeft veel te bieden Er was een flinke aanloop nodig, zegt Luitjens: ‘We zijn als NOM al in 2007 begonnen met de aandacht voor biobased en agribusiness. Zo’n nieuwe ontwikkeling heeft tijd nodig, dat is logisch. Pioniers zijn in die fase belangrijk. De drie provincies zijn vol overtuiging aangehaakt en kunnen projectmatig aan de slag om partijen aan elkaar te verbinden en initiatieven los te trekken.’ Halverwege 2013 leverde dat, onder aanvoering van professor Rudy Rabbinge de AgroAgenda Noord Nederland op. ‘Een innovatieagenda voor de agrifood en bioeconomie, die door belanghebbenden zelf is opgesteld’, benadrukt Luitjens, ‘en daarmee dus een product van en voor de markt.’ Ondertekenaars van die agenda zijn ondernemingen als Avebe, FrieslandCampina en Ecostyle, kennisinstellingen als VHL en Nordwin College, LTO-Noord, de provincies en de Milieufederaties. ‘Het komt er nu op aan om met hen samen die agenda uit te rollen’, zegt Luitjens, ‘en in binnen- en buitenland de voedingsmiddelenindustrie met z’n ketenpartners op het podium te zetten. Want de noordelijke regio heeft echt veel te bieden!’
rnemers en kennissector’ Gezond, duurzaam en concurrerend Clusterorganisatie Greenlincs gaat die opgave ondersteunen, met de partners in de AgroAgenda als belangrijke ambassadeurs. De agro & foodsector staat de komende jaren wel voor een flinke uitdaging, vindt Luitjens. Zowel maatschappelijke druk als de eigen motivatie van bedrijven leiden tot verduurzaming en ook Europees landbouwbeleid dwingt tot innovatie. Wat betekent dat voor de opgave in het Noorden? Luitjens steekt drie vingers in de lucht en somt op: ‘Bedrijven zullen ten eerste marktgerichter gaan produceren. Leveren wat de omgeving vraagt. Daar hoort bij dat ze de opgave hebben om te vergroenen, zowel in de bedrijfsvoering als in productieprocessen en technieken. Tenslotte zijn er de maatschappelijke wensen die tot nieuwe uitdagingen leiden, bijvoorbeeld als het gaat om dierwelzijn, biodiversiteit en landschap, de relatie boer en burger en burger en gezonder voedsel.’ De lat ligt dus hoog als het gaat om de vraag wanneer de AgroAgenda, die innovatieagenda voor de noordelijke agrifood en bioeconomie, succesvol is? ‘Uiteraard’, vindt • INVESTEREN IN ONTWIKKELING
}
19
}
Luitjens, ‘het gaat wel ergens om! We willen tenslotte bijdragen aan een gezonde, concurrerende en duurzame
Aanmelden als partner in de AgroAgenda Noord Nederland kan
sector. Dat bereiken we niet door op de handen te gaan
via de website www.greenlincs.nl of door een email te sturen naar
zitten en elkaar aan te kijken. Halen en brengen, inspireren
luitjens@greenlincs.nl. Op de website is de AgroAgenda ook als
en delen (boeien en binden, zoals iemand laatst zei),
PDF te downloaden en u ziet er een filmische impressie van de
daar moet het in het netwerk over gaan. In mijn stuur-
bijeenkomst in januari.
groep zijn zowel de ondernemers en kennisinstellingen als de overheden en maatschappelijke organisaties vertegenwoordigd. Als ik die het komende jaar enthousiast en tevreden zie deelnemen in nieuwe ontwikkelingen, dan
20
bereiken we veel.’ Luitjens is even stil en merkt dan op: ‘We zijn niet alleen een projectenmachine. Wat ik wil bereiken is dat we processen stimuleren die leiden tot verrassende nieuwe ontwikkelingen en dat de deelnemers daarin waardevolle contacten en contracten op doen die leiden tot vernieuwende, concurrerende activiteiten in de bedrijven. Natuurlijk streef ik wel naar een substantiële omvang, we willen er toe doen.’
Meedoen? Ja, met opgestroopte mouwen De start in januari levert veel handvatten om in 2014 stevig aan de weg te timmeren. Clusterorganisatie Greenlincs is daarvoor het vehikel. Hoe? ‘We komen dit jaar met een uitnodigende kalender om partner in de AgroAgenda te zijn’, zegt Luitjens. De website www. greenlincs.nl wordt ingericht als ‘basiskamp’. Daar wordt informatie gedeeld, prikkelende voorbeelden uitgelicht, de linken gelegd naar andere initiatieven en een actuele kalender opgenomen. ‘We zullen dit jaar in elk geval nog twee keer een bijeenkomst organiseren zoals die in januari’, zegt Luitjens. ‘Dat worden bijeenkomsten om met opgestroopte mouwen aan mee te doen. Hard aan het werk in goed gezelschap, met een informeel glas op een
Eisse Luitjens Programmamanager Greenlincs T (06) 534 246 29 • E luitjens@greenlincs.nl
inspirerende plek, dát is het beeld dat ik daarvan heb.’ |
•
FEBRUARI 2014
BLIKVANGER
E E N F OTO GRA FIS CHE K IJK O P HE T NO O RD EN
21
‘Dit typische ‘Van Warmerdamdecor’ kwam ik tegen tijdens een wandel-
Foto:
reportage rond Meerstad, aan de noordzijde. Een bewoonde wereld en toch
Jan Zeeman | Fotografie
leeg, zoals in de film de Noorderlingen en de Wisselwachter. Vandaar de
M 06 - 36 17 57 65
associatie. Bij dekrantvantoen.nl kun je van de wandeling een impressie zien
E jhz@telfort.nl
en lezen. Zoektermen ‘zeeman’, ‘inki’ en ‘meerstad’.
I www.janzeeman.net
• INVESTEREN IN ONTWIKKELING
DE BIO-ECONOMIE 1 Ferwert 1
Metslawier 1 Dokkum
Legenda 1 Hallum 20
Agri Klooster-Lidlum 1
85
BBE
Sexbierum
LEEUWARDEN
1
10 99
Food 1 Harlingen
1 Franeker 1
2 4 1 Garyp
1 Hilaard
Drachten
1 Bolsward 1
22
1 1 3
Sneek 2 3 1 1 Joure
Workum 1 St. Nicolaasga 1 Elahuizen Balk 1
1
1
Genemuiden
Arnhem
1
Lelystad
1 Bleiswijk
1
Lichtenvoorde
1 Enschede
1
Monnickendam
1 Wageningen 4
1 Nijehaske 2 Sint1 johannesga
1 Rotstergaast Lemmer 1
1
1
1 Gorredijk 1 3 Heerenveen
Wolvega 2
Mepp
•
FEBRUARI 2014
IN BEELD
pel 2
Eemsmond 1
1 Warffum
1 Zoutkamp
1
1 Winsum
7
Delfzijl
2 2 Farmsum
1 Appingedam 11 19
Vierverlaten 1 1 Grootegast 2 1 Leek 4
Roden
1 GRONINGEN 1
Foxhol
1 Haren 1
2 3 Hoogezand
Eelde 1 1
1 Scheemda
2 Sappemeer
1 1 Noordlaren
1
2 Bad Nieuweschans
1
1 Zuidlaren 1 1 Tynaarlo
Veendam 1 1 2
Oude Pekela 2
2 23
ASSEN
1 Oosterwolde
Gasseltenijveen 1
1 2 Appelscha
1 Musselkanaal
Ter Apelkanaal 1 Valthermond 1 1 Beilen
1 Orvelte
2 1 Wijster 2
12 1 3
EMMEN
Hoogeveen 4
2 1
4
Coevorden
• INVESTEREN IN ONTWIKKELING
Klazienaveen 1 1 1
ICT maakt zorg beter In een tijd dat marktwerking in de zorg nog steeds een heet hangijzer is en besluitvorming van de overheid steeds meer zorgorganisaties en inmiddels ook gemeenten tot verregaande reorganisaties noopt, zijn initiatieven van ondernemers die de sector daarbij helpen meer dan welkom. En die komen er steeds meer. De afgelopen jaren is er een toename van het aantal kwalitatieve financieringsaanvragen voor slimme zorgdiensten en -producten, constateert Jan Martin Timmer, Investment manager van de NOM.
24
Efficiency in de zorg is een dilemma. Grote angst is of er
Zorg heeft een ander dna dan commerciële sectoren, is
met al die bezuinigingen nog wel voldoende aandacht
de conclusie van Jan Martin. ‘Voor de NOM betekent dat
besteed kan worden aan waar het echt om draait: het ver-
dat er anders gekeken wordt naar de financieringsstruc-
lenen van kwalitatief goede zorg. Er is vraag naar slimme
tuur van nieuwe zorgproducten. We kijken verder vooruit
oplossingen waardoor medewerkers efficiënter kunnen
dan bij andere business. Doordat trajecten langer duren,
werken en zich meer kunnen focussen op hun werkelijke
zijn de risico’s groter. Je kunt nog zo goed onderzoek doen
taken. Binnen de sector is inmiddels de bewustwording
naar wat er gebeurt in de markt, maar je hebt niet altijd
toegenomen dat er voor verbeterplannen samengewerkt
precies in beeld wat er in het hele landschap gebeurt. Als
moet worden met bedrijven.
je lang moet wachten op de introductie van je product
Een goede ontwikkeling, vindt Jan Martin Timmer. ‘Zorg
kan het ook zomaar gebeuren dat je door de concurrent
is een van de aandachtsgebieden binnen de sector Life
wordt gepasseerd.’
Sciences van de NOM. Als NOM hebben we een goed zicht op de sector. We hebben niet direct met zorginstel-
Ict-gerelateerd
lingen te maken maar wel met commerciële bedrijven die
Toch komen steeds meer serieuze ondernemers met
de zorg bedienen met een innovatief product. Doordat we
slimme oplossingen voor de branche. Ook de kwaliteit
als NOM goed ingevoerd zijn in specifieke netwerken en
van de plannen die hun weg vinden naar de NOM neemt
ervaring hebben binnen deze sector kunnen we de zicht-
toe. Verheugend, vindt Jan Martin. ‘Veel van de initia-
baarheid van dit soort initiatieven vergroten, verbanden
tieven zijn ict-gerelateerd en richten zich op een andere
leggen en zo bedrijven met elkaar verbinden.’
organisatie van front- en backofficesystemen. Dat sluit goed aan op wat verpleegkundigen en verzorgenden het
Verder vooruit kijken
liefst willen: kwaliteit leveren en zich zo weinig mogelijk
Het implementeren van nieuwe producten in de zorg
bezighouden met zaken als organisatie en administratie.’
is een proces van lange adem. Besluitvorming verloopt
Repoint uit Heerenveen en Zorg Office Nederland uit
vaak via veel verschillende organisatielagen. Een van de
Stadskanaal zijn mooie voorbeelden van noordelijke
grootste uitdagingen van de ondernemer is om met de
ondernemers die er vroeg bij waren en inzagen waar de
‘beslisser’ aan tafel te komen. Daarna volgen vaak lange
veranderende zorgmarkt echt op zit te wachten. Met
trajecten van testen op de werkvloer, afstemming met
hun businessplan wisten ze de NOM te overtuigen hen
midden en hogermanagement, budgetafstemming, etc.
te ondersteunen met een Aanjaagfinanciering. •
FEBRUARI 2014
}
CureTrack: medische hulpmiddelen overal traceerbaar }
Aanvankelijk zorgde Repoint vooral voor de beveiliging
managementinformatie’, vertelt Hans. ‘Het hele werktra-
(mensen en ict-oplossingen) van grote ziekenhuizen en
ject wordt op deze manier inzichtelijk gemaakt en proces-
instellingen, maar door goed te luisteren en mee te denken
sen worden efficiënter doordat er overzicht is. CureTrack
met zijn opdrachtgevers heeft Hans Punt, directeur en
zorgt voor lagere kosten, slimmere inkoop, vermindering
eigenaar van het bedrijf, voor slimme doorontwikkelingen
van zoektijd, een beter onderhoud van apparatuur en
gezorgd. Bij ziekenhuizen worden medische hulpmiddelen
daardoor veiliger manier van werken en geoptimaliseerde
vaak in grote aantallen ingekocht vertelt hij, maar vreemd
werkprocessen. Dit systeem is de oplossing waarmee alle
genoeg raakt het zicht op deze middelen na aanschaf snel
lagen in een zorgorganisatie kunnen werken.’
kwijt. Door dit slechte zicht op de werkelijke voorraad en het gebruik ervan lopen mensen onnodig te zoeken naar
Succesvol
de materialen die ze nodig hebben, of dat nou bedden zijn
CureTrack wordt inmiddels naar tevredenheid gebruikt in
of geavanceerde medische apparaten en kan de veiligheid
vijf ziekenhuizen. Daarmee is Repoint het enige bedrijf
sterk verbeterd worden, daar zet ook de regering fors op in.
in Nederland dat een succesvolle implementatie van een
Niet erg efficiënt, meende Punt. Ervan overtuigd dat dat
tracking & tracing systeem in zorginstellingen op zijn
beter kon ging hij aan het werk.
naam heeft staan. Dat zal de ingang naar nieuwe instellingen zeker makkelijker maken. Begonnen met 5 fte’s in
100% registratie
2008 werken er inmiddels ongeveer 20 bij Repoint. En zo-
Punt slaagde erin met een team van medewerkers geavan-
als het nu lijkt zet die groei voorlopig nog wel even door.
ceerde hardware en software te ontwikkelen die het moge-
In Nederland, maar Hans Punt hoopt ook daarbuiten.
25
lijk maakt om medische hulpmiddelen te lokaliseren. Door een speciaal ontwikkelde node te bevestigen aan alle
Ondertussen komt Repoint ook met InfoTrack op de markt. Hiermee kunnen patiënten worden gevolgd tijdens het gehele zorgproces, met een focus op poliklinische processen. ‘Ziekenhuizen willen zich steeds meer onderscheiden’, weet Hans te vertellen. ‘En als ze efficiënt georganiseerd zijn en goed voor hun medewerkers en patiënten zorgen,
Afbeelding Repoint-node
is dat ook voor zorgverzekeraars interessant. Met onze ict-
mogelijke verplaatsbare apparatuur wordt deze traceerbaar.
oplossingen kunnen wij ze daarbij absoluut helpen.’
}
Deze Repoint-nodes zijn met elkaar verbonden via een draadloos netwerk. CureTrack, zoals dit ‘location tracking & tracing system’ is genoemd, creëert een ‘real time’ overzicht van alle nodes in een speciaal voor iedere klant op maat
CureTrack en InfoTrack zijn klantspecifieke applicaties ge-
ontwikkelde interface. Deze biedt een spathelder grafisch
baseerd op een in eigen beheer ontwikkelde en gepatenteerde
weergegeven overzicht van de locatie en status van alle
real time plaatsbepalingstechniek. De basis is het gebruik van
materialen. Er kunnen lijsten geproduceerd worden waar af-
batterijgevoede zender-ontvangercombinaties die met elkaar
gevinkt kan worden wanneer apparatuur is schoongemaakt
een draadloos netwerk (eigen protocol) aanleggen, waardoor er
en er kan gecheckt worden wanneer onderhoud plaats
maar weinig infrastructuur nodig is (in tegenstelling tot WiFi bij-
moet vinden. Zo is er ook meteen zekerheid dat veilig met
voorbeeld). Hiermee kan per klant de optimale balans gevonden
de apparatuur kan worden gewerkt.
worden tussen functionaliteit en investering en kan altijd een goede business case gerealiseerd worden.
Geoptimaliseerde werkprocessen ‘Het systeem is bewezen goed, heeft een hoge nauwkeurig-
www.repoint.nl
heid en levert via de speciale rapportagemodule uitstekende • INVESTEREN IN ONTWIKKELING
Zorg Office Nederland: backoffice voor de hele sector }
Toen Jaap van der Schoor eind jaren 90 nog werkzaam was bij
Dé speler worden in Nederland
een volmachtbedrijf ziektekosten zag hij al dat de administra-
Alhoewel de zorgmarkt grillig is zijn de groeiverwachtingen
tieve lasten bij zorgverzekeraars naar verhouding wel erg hoog
volgens Van der Schaaf gunstig. Gestart met 3 medewerkers in
waren, vaak meer dan 15% van de omzet. Een aantal jaren later,
2009 werken er inmiddels 10. ‘We kunnen onze dienstverlening
als interimmanager in de zorg, stuitte hij op dezelfde proble-
kwijt aan grote en kleine bedrijven en ons werkgebied is heel
men. Hij wist ook wat de oorzaken waren: tijdrovende admini-
Nederland. De thuiszorg is momenteel erg in beweging, een
stratieve processen, softwaresystemen die niet goed op elkaar
deel gaat naar de gemeente, een deel naar de zorgverzekeraars.
aansloten en een omslachtige manier van werkplanning voor de
Dat betekent voor ons dat we steeds snel moeten schakelen. In
medewerkers. Reden genoeg om samen met een collega eens te
het begin richtten we ons vooral op de grotere partijen die de
rekenen en te zoeken naar een oplossing. De uitkomst was het
WMO (Wet maatschappelijke ondersteuning) uitvoerden, nu
begin van Zorg Office Nederland: een backoffice voor de zorg
richten we ons ook op kleinere zorgpartijen die door de nieuwe
met de bedoeling om het gehele administratieve proces van met
regelgeving hun bestaansrecht dreigen te verliezen. Als zij hun
name thuiszorginstellingen over te nemen, vanaf de indicatie
krachten bundelen en met een backoffice gaan werken is de
tot en met de salarisadministratie.
kans groter dat ze blijven bestaan. En doordat veel zorgtaken worden overgeheveld naar gemeenten zijn zij nu ook een
26
Financiering
interessante doelgroep.’ Hoe Jaap het voor zich ziet? ‘Het plan is
De basis van de dienstverlening zou moeten bestaan uit slim
dat wij dé speler in Nederland worden op dit terrein. Door onze
gekoppelde software om alle processen feilloos op elkaar aan te
backoffice-functie ontstaat er weer aandacht voor waar het in
laten sluiten en de juiste managementinformatie te leveren: een
de zorg over moet gaan: meer handen aan het bed, betere zorg
investering. Via een intermediair kwam Van der Schoor terecht
leveren en beter in control zijn.’
|
bij de NOM. Chantal Leijendekker, Investment Manager, boog zich over de businesscase en zag dat het initiatief potentie had.
De backoffice Door een maatpakket software dat probleem-
Strak ingerichte processen
loos aansluit op de software van cliënten, kan het traject al vanaf
Partijen als Raet, Max-IT en Helpline werden ingeschakeld
de zorgaanvraag ingelezen en gemanaged worden. Specifieke
om de backofficesoftware en de rooster- en planpakketten te
gegevens van medewerkers worden in het systeem verwerkt zodat
koppelen en om gedegen kwaliteit te garanderen. Er werd tijd
precies zichtbaar is wie wanneer beschikbaar is. Daarna worden
geïnvesteerd om alle processen strak in te richten en te testen.
op basis van de indicatie en in overleg met de klant zorgroutes
Vanzelfsprekend kwam de jarenlange ervaring van Jaap in de
opgesteld. Dit resulteert in een persoonlijke werkplanning die op
zorg hierbij goed van pas. Al vrij snel kwamen de eerste op-
de eigen mobiele apparatuur van de medewerkers zichtbaar is.
drachten: zorginstellingen uit heel Nederland die ervoor kozen
Dat kan een pda, een ipad of een iphone zijn. Alle thuiszorgmede-
hun administratieve processen aan Zorg Office Nederland uit te
werkers zijn op deze manier nauwkeurig ingepland. Door te werken
besteden.
met in- en uitchecken op moment van aanvang en afsluiting van
‘Al aan de telefoon kunnen we de instellingen die we bellen
de werkzaamheden, registreert het systeem de werkelijke tijd van
vertellen welke besparing we voor ze kunnen betekenen. Als je
zorgverlening. Met deze gegevens kan Zorg Office Nederland
weet dat onze klanten gemiddeld 3 euro per gedeclareerd uur
factuurbestanden aanmaken die door het zorgkantoor aan de
aan zorgkosten kwijt zijn, dan snap je dat we snel een afspraak
instellingen worden uitbetaald, en uit het roosterpakket met werke-
hebben als ze van ons horen dat wij dat voor ongeveer eenderde
lijk gemaakte uren komen de gegevens voor de salarisadministratie.
doen.’
www.zorgofficenederland.nl
Chantal Leijendekker Investment manager NOM T (06) 502 021 61 • E leijendekker@nom.nl
•
FEBRUARI 2014
Jan Martin Timmer Investment manager NOM T (06) 292 408 99 • E jmtimmer@nom.nl
Noordelijk Lentebierenfestival Op zaterdag 8 maart organiseren PINT-regio Noord en Stadsschouwburg
Noord Nederlands Toneel speelt ‘Oresteia’
De Harmonie voor de tweede maal het Noordelijk Lentebieren-festival. Tijdens
Van 20 februari t/m 17 april speelt het Noord
dit eendaagse festival kun je in een plezierige ambiance van bijzondere bieren
Nederlands Toneel ‘Oresteia’ een actuele
genieten. Op het Noordelijk Lentebierenfestival zullen ambachtelijke Neder-
bewerking van de Griekse tragediedichter
landse brouwerijen circa 30 à 40 lentebieren presenteren. Van elke deelne-
Aeschylus. Oresteia vertelt het verhaal van
mende brouwerij is er een deskundige aanwezig die de bieren tapt of schenkt
Klytaimnestra, een sterke zelfbewuste vrouw
en je alles kan vertellen over het bier, de brouwerij en het brouwproces.
die in een verlangen naar vrijheid de strijd
Bron: www.harmonie.nl
aanbindt tegen haar ‘onderdrukker’. Slim, geraffineerd en provocerend keert zij zich tegen het onrecht dat haar en haar gezin is aangedaan. Vanuit een positieve energie strijdt ze voor een betere wereld waar elke stem gehoord wordt en het recht zijn loop heeft. Bron: www.nnt.nl
Scratch Map De Scratch Map is een mooie persoonlijke wereldkaart, waarbij je de landen waar je al een keer bent geweest met een muntje kunt wegkrassen. Iedereen die graag op reis gaat weet dat je niet elk plaatsje op de landkaart makkelijk
27
kunt terugvinden om het iemand te laten zien. Maar ingewikkeld hoef je het jezelf niet te maken met de persoonlijke Scratch Map. Bespaar jezelf de ellende van
Kwetters!
overbodige pennensets, stickers of punaises om je reizen bij te gewoon iedere keer als je ergens
Atelier Drents Museum
geweest bent, het land of de
Met de tentoonstelling
plaats weg.
Atelier Drents Museum viert het Drents
Bron: www.megagadgets.nl
Schildersgenootschap (DSG) t/m 11 mei
houden op je wereldkaart. Kras
haar zestigste verjaardag in het Drents Museum. 24 Kunstenaars hebben zich door onder andere het gebouw, tentoonstel-
Vijf opvallende Facebook-weetjes
lingen, interieurs, stijlkamers en het depot
• Als Facebook een land zou zijn, dan zou het het derde
van het museum laten inspireren met als
grootste land van de wereld zijn op China en India na.
resultaat een bonte parade van onder meer
• Facebook is beschikbaar in meer dan 70 talen.
schilderijen, tekeningen, foto’s en keramiek.
• Facebook is goed voor 1 minuut van iedere 7 minuten die iemand online door-
Het Drents Schildersgenootschap is een
brengt (ter wereld) en 3 minuten in iedere 4 minuten op een sociaal netwerk.
kring van professionele kunstenaars, foto-
• 543 miljoen maandelijkse actieve gebruikers maken gebruik van Facebook op mobiel.
grafen en grafisch ontwerpers die in Drenthe
• Dagelijks worden er meer dan 300 miljoen foto’s naar Facebook geüpload.
werkzaam zijn.
Bron: boek ‘Think like Zuck’
Bron: www.drentsmuseum.nl • INVESTEREN IN ONTWIKKELING
NOM participeert in Royal Hoitsema Labels
Een goede basis voor een mooie toekomst
28
Bewust of onbewust moet u Royal Hoitsema Labels wel kennen. De etiketten die het 360 jaar oude bedrijf uit Groningen levert sieren de producten van merken als FrieslandCampina, British American Tobacco, Heineken en AB InBev. Eind vorig jaar werd Royal Hoitsema Labels verkocht aan de NOM, Sterk Advies BV en de nieuwe algemeen directeur Alex Wiersma. ’De NOM heeft gedurende het gehele traject intensief en positief kritisch meegekeken.’ •
FEBRUARI 2014
}
}
Na zijn middelbare school ging hij Geo Informatica studeren aan de Hogeschool van Utrecht. Hij kwam er naar eigen zeggen iets te laat achter dat het vakgebied eigenlijk niets voor hem was. Toch ronde Alex Wiersma de studie met succes af, in 1987 om precies te zijn. Wat volgde was een mooie carrière waarin hij directie-, management- en adviesfuncties vervulde in uiteenlopende branches. Bijna negen jaar was hij actief in de verpakkingsindustrie. Recent nog als interim directeur van een internationale verpakkingsgroep. Maar Alex Wiersma wilde meer. Hij had behoefte aan een nieuwe impuls. ‘Sinds 2009 ben ik op zoek naar een bedrijf waarin ik kan participeren en dat ik als ondernemer kan leiden’, licht hij toe. ‘Via mijn netwerk kwam ik in contact met Ruud van Dijk, Investment manager van NOM Finance. Ruud vertelde dat Royal Hoitsema Labels uit Groningen te koop stond en dat het bedrijf in samenspraak met NOM Finance een
interim-directeur aangesteld die samen met het zittende
traject was opgestart om een geschikte overnamekandi-
management de continuïteit van Royal Hoitsema Labels
daat en mede-investeerder te vinden. Zijn verhaal maakte
moest borgen. In april 2013 werd, mede op verzoek van
mij nieuwsgierig en vooral enthousiast.’
de familie van de verkopende partij, het traject met Alex Wiersma voortgezet. Hij schreef een businessplan en
Goed gesprek
onderging tevens een assessment. ‘Bij het maken van een
Royal Hoitsema Labels produceert etiketten voor de
businessplan moet een aantal zaken helder zijn’, vertelt
food-, beverage en tabaksindustrie. Er wordt wereldwijd
Alex. ‘Zie ik voldoende perspectief? En weet ik dat per-
geleverd aan gerenommeerde opdrachtgevers als Heineken,
spectief ook duidelijk te maken aan banken? Normaal ge-
FrieslandCampina, Imperial Tobacco, British American
sproken sluit je dat kort met de betreffende ondernemer,
Tobacco, AB InBev en Vrumona. De onderneming is
maar dat kon nu niet. Van de zaakwaarnemer van de
opgericht in 1653 en behoort daarmee tot één van de
familie heb ik toestemming gekregen om uitgebreid met
oudste bedrijven van Nederland. In 1953 kreeg Royal
het management te praten. Hun ideeën over de toekomst
Hoitsema Labels het predikaat ‘Koninklijk’, een loffelijke
van Royal Hoitsema Labels heb ik in het businessplan
toevoeging die onderstreept dat het voldoet aan de hoogste
gecombineerd met mijn eigen visie. Het is daardoor een
kwaliteitseisen en een betrouwbare partner is voor haar
bijzonder document geworden omdat je in een manage-
relaties. Niet verwonderlijk dus dat de interesse van Alex,
ment buy-in traject vrijwel nooit de mogelijkheid krijgt
een man met hart voor de verpakkingsindustrie, meteen
om zo gedetailleerd een businessplan te maken.’
29
was gewekt. Kort na de eerste ontmoeting met Ruud zaten ze samen om tafel met Fred Stutterheim, de toen-
Kritisch
malige directeur/grootaandeelhouder. Het werd een goed
Op 8 november 2013 werd Royal Hoitsema Labels ver-
gesprek. Zo goed, dat werd besloten om snel met elkaar
kocht aan NOM Finance, Sterk Advies (eigendom van de
verder te praten. Een dag voor de tweede afspraak kwam
ervaren en succesvolle ondernemer Fred Sterk) en Alex
echter het trieste bericht dat Fred Stutterheim plotseling
Wiersma. Alex werd benoemd tot algemeen directeur van
was overleden. Van 1985 tot aan zijn overlijden in maart
Hoitsema. ‘Alle partijen hebben een minderheidsbelang,
2013 voerde hij de directie.
wat zorgt voor meer stabiliteit in de besluitvorming’, benadrukt hij. De NOM heeft gedurende het gehele traject
Businessplan
intensief en positief kritisch meegekeken. ‘Een professionele
Het proces werd logischerwijs even stilgelegd. Wel
club die hoge eisen stelt aan een participatie. Ook de
werd direct na het overlijden van Fred Stutterheim een
samenwerking met Ruud van Dijk heb ik als uiterst pret-
• INVESTEREN IN ONTWIKKELING
}
30 }
tig ervaren. Hij is toegankelijk, maar bovenal erg scherp.’
Strategische focuspunten
Met de overname door genoemde partijen is een goede
Inmiddels is Alex alweer een paar maanden als algemeen
basis gelegd voor een mooie toekomst. Aan Alex de taak
directeur binnen Royal Hoitsema Labels actief. Dat doet
om de groei en de ontwikkeling die het bedrijf de afgelo-
hij met zichtbaar veel plezier. Op de vestiging aan de
pen jaren heeft doorgemaakt versneld voort te zetten.
Peizerweg in Groningen verhaalt hij enthousiast over de weg die hij met het bedrijf wil inslaan. ’De afgelopen jaren is er veel tijd en aandacht besteed aan het inten-
Royal Hoitsema Labels pronkt op shirts FC Groningen
siveren van bestaande klantcontacten en het verder
Afgelopen 12 februari kreeg Royal Hoitsema Labels een
bij nieuwe relaties. Wij zijn snel maar zorgvuldig een
eervolle vermelding achterop de shirts van FC Groningen.
commercieel apparaat aan het opbouwen. Het tweede
Dit gebeurde tijdens de thuiswedstrijd tegen FC Twente. Het
focuspunt is Lean Six Sigma, een doelgerichte aanpak
bedrijf ontving de prijs van de CleanCampagne omdat het
die moet zorgen voor een duurzame verbetering van het
duurzaamheid op succesvolle wijze een plek geeft in haar
bedrijfsresultaat. De methodiek moet ons in staat stellen
hele bedrijfsvoering. Zo is onder meer geïnvesteerd in een
om de kostprijs van onze producten significant te ver-
nieuw ketelhuis. Dit heeft gezorgd voor een drastische daling
lagen. De combinatie van Sales en Lean Six Sigma moet
van het energieverbruik. Tevens is een nieuwe afvalinstallatie
Royal Hoitsema Labels de komende jaren nog succes-
aangeschaft. De CleanCampagne, onderdeel van het uit-
voller maken. Het begin is, gezien het aantal actuele
voeringsprogramma van de Energy Valley Topclub, stimuleert
grote leads, in elk
het MKB hun bedrijf te verduurzamen.
geval veelbelovend.
uitbouwen van processen. Momenteel zijn er een tweetal belangrijke strategische focuspunten. De eerste is de commerciële uitbouw door het aantrekken van nieuwe omzet
•
FEBRUARI 2014
|
Ruud van Dijk Investment manager NOM T (06) 215 185 09 • E vandijk@nom.nl
Groningen kent veel initiatieven om jonge ondernemers te stimuleren. Sinds eind 2013 is er een nieuw project: i3event, een initiatief van Rabobank Stad en Midden Groningen, Kamer van Koophandel, Flinc, gemeente Groningen en de Vereeniging van Handelaren Anno 1847. i3event staat voor ‘idea’, ‘invest’ en ‘initiate’ en verwijst naar het proces om van een goed idee naar een nieuwe onderneming te komen. En dat is precies wat het event beoogt: door een praktische organisatie ondernemers met goede ideeën direct in contact brengen met (private) investeerders en daadwerkelijk nieuwe bedrijvigheid realiseren.
GamePond op weg naar nieuwe onderneming Rieneke Schaap, Gidi van Liempd en Merel
Tijdens de eerste bijeenkomst eind 2013
plannen presenteerden aan een groep van
van der Wees zijn deelnemers aan i3event.
maakten alle deelnemers kennis met elkaar
investeerders.’
Met GamePond, een game-platform,
en elkaars projecten. Dat varieerde van in-
Gidi is enthousiast over de aanpak van het
vergelijkbaar met de Wii, willen ze mensen
teressante ‘groene’ internettoepassingen en
event. ‘We hebben interessante contacten
met plezier laten bewegen in het zwembad.
app’s op het gebied van health, industriële
opgedaan, waaronder bijvoorbeeld een in-
toepassingen tot nieuwe horeca-concepten
dustrieel ontwerper. Het was ook leerzaam
Gidi van Liempd vertelt hoe GamePond
en duurzame meubelen voor thuis of op
om met de andere deelnemers te spreken.
bij het event betrokken raakte: ‘We hadden
school.
Je merkt dan toch dat je allemaal last hebt
met ons basisplan een game jam in Eind-
Daarna gingen de ondernemers met hulp
van dezelfde problemen en krijgt tips en
hoven gewonnen, een wedstrijd waarbij
van coaches uit het bedrijfsleven aan de
adviezen over wat je beter wel of misschien
we een game moesten maken voor in het
slag met het verfijnen van hun bedrijfs-
juist niet zou kunnen doen. Wat ik heel
zwembad. Daarna bedachten we dat we
plan. Ook konden ze workshops volgen op
prettig vind is dat er ervaren mensen zijn
eigenlijk verder wilden: ons project van
het gebied van pitchen voor investeerders,
die je willen helpen bij het opzetten van
één game naar een platform ontwikkelen.’
financiering van een nieuwe onderneming
een bedrijf. We hebben tot nu toe echt
Via via hoorden de teamleden van
en business model-innovatie.
goede begeleiding gehad.’
GamePond over i3event. Gidi vulde de
Gidi vertelt: ‘Het traject verloopt best snel.
inschrijfformulieren op de site in, een
Onze coach dwong ons over een aantal
Alle deelnemers zijn zich momenteel aan
selectiecommissie (vertegenwoordigers van
zaken serieus na te denken en dingen goed
het voorbereiden voor een presentatie in
de organiserende partijen) selecteerde uit
op papier te zetten. Dat moest ook wel,
maart. Dan worden de resultaten gepresen-
33 aanmeldingen de 16 meest kansrijke
want afgelopen januari hadden we onze
teerd: is het gelukt financiering te vinden
ideeën en jawel, GamePond zat erbij.
eerste Pitch & Match, waarin we onze
en kan het bedrijf daadwerkelijk starten?
Krachtige organisatie door samenwerking en bundeling van expertise De initiatiefnemende partijen brengen
binatie van de initiatiefnemende partijen
woordig echt veel meer tijd en energie dan
elk hun eigen visie en expertise mee als
perfect aanvullend, vindt Maarten God-
vroeger.’ Agatha Dooper van Rabobank
het gaat om het stimuleren van innova-
dijn, projectmanager van Flinc. Hij ziet
Stad en Midden Groningen benadrukt dat
tief ondernemerschap. Voor wethouder
dat ook als de kracht van het event. ‘Zo
de Rabobank als coöperatieve bank als
Economische zaken en Innovatie van de
kunnen we ondernemers op verschillende
geen ander weet dat je samen meer bereikt
gemeente Groningen Joost van Keulen is
manieren inhoudelijk adviseren en helpen
dan alleen, door mensen met elkaar te
i3event ‘een krachtig instrument om het
met contacten.’ Sieger Dijkstra, voorzit-
verbinden en kennis met elkaar te delen.
potentieel aan kleine ondernemingen die
ter van de Vereeniging van Handelaren
‘Het i3event laat een nieuwe manier van
dagelijks hard werken aan het vinden van
Anno 1847, vindt het helemaal van deze
denken zien: over het opzetten van een
creatieve oplossingen te stimuleren en
tijd om bedrijven in plaats van een prijs
onderneming en het zien van kansen in
aan te jagen en eventuele belemmeringen
toe te kennen te helpen met het vinden
de markt.’
daarbij weg te nemen.’ Hierbij is de com-
van financiering. ‘Want dat kost tegen• INVESTEREN IN ONTWIKKELING
www.i3event.nl
31
IWC en ATB aanjagers innovatieve desinfectie
Proefkonijn pootaardappel Hoe ontstaan innovaties? Wanneer mensen met vernieuwingsdrang bij elkaar komen, de beroemde ‘klik’ hebben en elkaar inspireren tot het delen van kennis. Neem de samenwerking tussen de bedrijven Innovative Water Concepts (IWC) in het Friese Grou en ATB Nederland in Wapserveen. De partijen werden door Alex Berhitu van de NOM bij elkaar gebracht en hadden al direct een goed gevoel over elkaar. Samenwerking leek aantrekkelijk. Het gevolg: een onderzoek naar de manier waarop je door een combinatie van innovatieve techniek de reiniging van onder andere foodproducten en bijbehorende installaties efficiënter én duurzamer kunt maken. De pootaardappel mocht voor proefkonijn spelen. En zie daar: minder besmettingen, minder spoelwater. Goed voor economie én ecologie. De NOMMER sprak met de betrokkenen. 32
ATB Nederland
Innovative Water Concepts
Een korte voorstelronde van de hoofdrolspelers: het
Dan het Friese Innovative Water Concepts (IWC) van
bedrijf ATB Nederland van onderneemster Gentia Lok-
Tjerk Nijdam. Dit bedrijf heeft een reinigingstechniek
kers is één van de weinige specialisten op het gebied van
ontwikkeld waarmee allerlei soorten voedsel, van fruit
desinfectie van lucht en water door middel van ionisatie
tot kippen, maar ook de bijbehorende industriële appa-
(zie kader). Die techniek van ioniseren is in de loop der
ratuur, onder hoge druk gereinigd kan worden. Dit met
decennia steeds verder doorontwikkeld. Voor ATB voert
een mengsel van lucht en water. De techniek (Undine)
het spoor van betrokkenheid in zekere zin terug tot voor
is gebaseerd op een innovatief apparaat waar speciale
de jaren dertig, zo legt Lokkers uit. ‘De opa van mijn
sproeikoppen in zitten. ‘In veel industrieën blijf je maar
Duitse zakenpartner heeft de ionisatietechniek al onder-
spoelen’, zo legt Nijdam uit. ‘Het grote voordeel van onze
zocht om in die tijd de lucht in duikboten te verbeteren.
techniek is dat je zestig procent minder water kwijt bent.
Technisch lukte dat toen niet. Na de val van de muur is
Al onze klanten bij elkaar besparen zo opgeteld iedere dag
deze techniek weer uit de la gekomen en samen met de
al twintig miljoen liter water. Kun je nagaan wat dit op
universiteit van Bremen verder ontwikkeld. Die tech-
internationale schaal kan betekenen.’
niek wordt door ons tegenwoordig niet alleen toegepast bij het zuiveren van lucht, maar ook van water. Dat is
NOM Business Development
mondiaal gezien een unicum. Het grote voordeel is dat je
Alex Berhitu van de NOM herkende de potentiële kracht
door zuivering met ionen geen chemicaliën nodig hebt.
van een alliantie en zorgde voor een nadere kennismaking
Het is bovendien veilig voor mens en milieu en er zijn
tussen ATB en IWC. En het klikte. Men bedacht dat het com-
geen schadelijke reststoffen. De methode wordt op dit
bineren van elkaars technieken wel eens tot spectaculaire
moment vooral veelvuldig ingezet in de bierindustrie.’
verbeteringen zou kunnen leiden, die voor de industrie
•
FEBRUARI 2014
kostenefficiënt zou kunnen zijn, maar die ook voor het milieu goed nieuws zouden kunnen betekenen. Als proefkonijn werd de pootaardappel genomen, daar dit
Ionisatie voor dummies
product gevoelig is voor besmetting, bijvoorbeeld door contact met rotte knollen tijdens de oogst.
ATB desinfecteert water en lucht door middel van ‘ionisa-
Samen met de onderzoeksafdeling Life Science Research
tie’. Vraag is: wat is dat?
& Development (LSRD; een samenwerking tussen de
Wel, na een onweersbui voelt de lucht zuiver aan. Metingen
scholen Van Hall Larenstein en NHL) werd een consorti-
onthullen hoe dit komt: door de elektrische ontlading
um gestart, waar ook enkele andere bedrijven in partici-
heeft op een natuurlijke wijze ionisatie plaatsgevonden.
peerden. Sytze Wiegersma van LRSD herinnert zich: ‘Na
Het komt er op neer dat een zuurstofatoom door de
wat oponthoud bleek dat ons onderzoek geschikt was
vrijgekomen elektrische lading van het onweer wordt
voor subsidiëring in het kader van het programma Fryslân
gesplitst. Zuurstofatomen veranderen door die splitsing
Fenijt. En dus hebben we samen met Praktijkonderzoek
in positief en negatief geladen zuurstofionen en die laten
Plant & Omgeving (onderdeel van de Universiteit Wage-
via een vrij complex proces koude verbranding ontstaan,
ningen, red.) onderzocht of een combinatie van tech-
waardoor verontreinigingen worden opgeruimd. De door
nieken voor het reinigen van pootaardappelen tot betere
ATB gemaakte ionisatoren werken met hetzelfde principe,
resultaten zou leiden. We kwamen tot de conclusie dat
alleen in versterkte mate en met weinig energie.
dit duidelijk het geval was.’ Percentages zijn moeilijk te noemen, zo stelt Wiegersma. ‘Het blijft microbiologie en dat is complex. Maar het feit dat je substantiële verbeteringen ziet in de desinfecterende performance is een heel
dan gezamenlijk een of twee methoden hebben verfijnd
mooi uitgangspunt voor verder onderzoek.’
die dan concreet worden toegepast en waar de industrie
Lokkers van ATB vult aan: ‘En dat is precies wat we graag
weer een stukje efficiënter en schoner van is geworden.’
willen. We zien businesskansen. Het zou bijvoorbeeld
Lokkers durft nog een stapje verder te gaan. ‘Ik heb een
mooi zijn wanneer vervolgonderzoek ons een basis geeft
groen hart. De aanzienlijke milieuvoordelen die we de
om daadwerkelijk apparaten te leveren voor diverse
komende vijf jaar hopen te realiseren zijn voor ons beider
industrieën.’
bedrijven een belangrijke motivatie. Maar op zakelijk
33
vlak ben ik ook ambitieus. Ik zou het erg mooi vinden
En de toekomst?
om tegen die tijd in mijn specifieke segment marktleider
Waar de partners over vijf jaar willen staan? ‘Moeilijk
te zijn.’
te zeggen’, stelt Nijdam van IWC. ‘Maar ik hoop dat we ‘Nommer’ Berhitu hoort het gesprek met een aimabele glimlach aan. ‘Het is natuurlijk allemaal pionieren wat hier gebeurt, je kunt niet alles voorspellen. Maar het is mooi om te zien hoe, op basis van je eerste technologische
Over Life Sciences R&D
inschatting, balletjes gaan rollen. En het enige wat er voor nodig was, was een kopje koffie in een wegrestaurant
Life Sciences R&D is een onderzoeksafdeling binnen het
in Heerenveen.’
samenwerkingsverband Life Sciences&Technology. De afdeling voert al tien jaar toegepast onderzoek uit binnen alle segmenten van life sciences. Life Sciences R&D maakt daarbij gebruik van een combinatie van onderwijs en projectingenieurs voor het opzetten en uitvoeren van projecten, dit in samenwerking met ondernemers.
• INVESTEREN IN ONTWIKKELING
Alex Berhitu Business Development Manager Watertechnologie NOM T (06) 255 472 69 • E berhitu@nom.nl
Nadat de NOM al eerder een online marketing strategie had weggegeven aan ondernemers in Friesland en Drenthe, was het nu de beurt aan Groningen. Maar liefst 25 ondernemers vulden de vragenlijst in en maakten duidelijk waarom zij deze even praktische als waardevolle kennisprijs wilden winnen. Maar goed, er kon er natuurlijk maar een de winnaar zijn.
Viaconcept wint dé online mar Tijdens de high tea van de NOM op de Promotiedagen Noord-Nederland (2013) werd de prijs door niemand minder dan Sander Oosterhof, manager NOM Business Development, uitgereikt aan Sjoerd Lautenbach van Viaconcept, het reclamebureau van Rik Huisman in Groningen. Waarom Rik deze prijs zo graag wilde winnen? Omdat, zo gaf hij aan in zijn motivatie, hij niet zomaar een online strategie wilde winnen, maar juist het advies en de visie van Schelte Meinsma. Ja. Met zo’n antwoord scoor je. Duidelijk verhaal.
34
Rik Huisman, directeur en eigenaar van Viaconcept, is door de wol geverfd. Al in 1988 begon hij zijn eerste onderneming in reclame en grafische vormgeving. Hij weet het zich nog goed te herinneren. ‘Er was toen ook crisis. Mijn eerste kantoor was in mijn auto, een oude Mitsubishi Galant.’ In de jaren erna heeft Huisman zijn activiteiten verder geprofessionaliseerd. Op huismanzeilen.nl is te zien dat hij slim werk heeft gemaakt van zijn hobby, zeilen. Maar de hoofdactiviteit blijft Viaconcept. Met Viaconcept werkt hij eraan om de communicatie van bedrijven te verbeteren. Het bedrijf is actief op het snijvlak van vormgeving, communicatie en internet en werkt voor alle soorten MKBbedrijven. ‘De laatste jaren verandert er veel binnen mijn vakgebied’, vertelt Huisman. ‘Er wordt steeds meer online gecommuniceerd en die ontwikkelingen gaan snel. Daar wil ik op voorbereid zijn. Met Viaconcept zitten we op dit moment nog een beetje in de transitie van offline naar online. Het is ons doel om bedrijven op het hoogste niveau te adviseren en coachen, zodat zij verder kunnen groeien. We helpen onze klanten wel met hun online strategie, maar voor onszelf kwamen we er maar niet aan toe. Terwijl dat natuurlijk wel moet. Een tevreden Rik Huisman, directeur en eigenaar van Viaconcept, geniet van zijn prijs.
•
FEBRUARI 2014
Diensten concretiseren
te pakken en niet te lang stil te staan bij dingen. Het is
Rik wilde dan ook graag eens van gedachten wisselen
goed om steeds aandacht te besteden aan verbeteren en
met Schelte. Volgens hem dé specialist en autoriteit op
innoveren, want stilstaan is meer dan ooit achteruitgaan.’
het gebied van het bepalen van een strategie, het meetbaar maken van resultaten en het online bepalen van budgetten gerelateerd aan verdiensten.
Schelte Meinsma adviseert
Schelte en Rik hebben twee middagen bij elkaar gezeten
keting strategie
Focus
Ook voor Schelte waren de gesprekken met Viaconcept inspireen met elkaar de actuele stand van zaken en de gewenste
rend. Hij geeft aan genoten te hebben van de leergierigheid en
doelstellingen besproken. Dit leidde tot werkelijk
het enthousiasme. ‘Viaconcept was op zoek naar een nieuwe
waardevolle tips en adviezen. ‘Door mijn eigen werk-
propositie maar vooral naar een betere online profilering. Ik
zaamheden meer als producten te zien en er concretere
heb ze geadviseerd concreter te worden over hun aanbod, in
proposities van te maken, zullen mijn klanten ze gemak-
taal en in producten, maar ook om persoonlijker te commu-
kelijker herkennen en kan ik er tegelijkertijd zelf beter
niceren.’ Volgens Schelte kiezen potentiële klanten er steeds
op sturen’, verklapt Rik. ‘Online kun je dan bijvoorbeeld
vaker voor zich eerst online te oriënteren. Dat betekent dat je
vertellen dat al zoveel mensen tevreden zijn over mijn
als bedrijf goed moet nadenken hoe je je business presenteert.
product x, ze kunnen het product liken en er hun vrien-
Waar ondernemers nogal eens last van hebben is dat ze te veel
den over vertellen. Dat werkt. Ik kan daarmee ook goed
willen vertellen. En vervolgens verdwalen in verhalen over alles
communiceren op de platforms waar we met Viaconcept
wat ze doen. Terwijl een bezoeker in de praktijk gemiddeld
op te vinden zijn, Facebook, LinkedIn, onze website
maar drie pagina’s bekijkt. ‘Focus is dus heel belangrijk. Waar
natuurlijk en in nieuwsbrieven.’
wil je op gevonden worden? Wat wil je met je site bereiken? In het geval van Viaconcept waren dat vooral de quickscan en
Tevreden
de contactopname. Dat kwam niet direct uit de site-analyse.
Kennis delen met andere ondernemers werkt. ‘Mijn ont-
En dus hebben we daarvan actiepunten gemaakt. Verder vond
moeting met Schelte heeft geresulteerd in een betere
ik het een gemiste kans dat de mensen achter het bedrijf niet
internetstrategie voor mijn eigen website, viaconcept.nl’,
op foto’s zichtbaar waren. Voor het type bureau dat zij hebben
vertelt Rik tevreden. ‘Daar ga ik mee aan het werk. Van-
draait het juist steeds meer om de mens.’
zelfsprekend zullen ook mijn klanten daarvan profiteren.
www.scheltemeinsma.nl
Die kan ik nu nog beter adviseren over hun online strategie. Andere ondernemers adviseer ik ook om door
! A Schelte’s tips voor iedereen die buiten de prijzen viel maar ook online wil scoren R T X E Ook meegedaan maar geen persoonlijk online marketing advies gewonnen? De NOMMER heeft Schelte Meinsma bereid gevonden nog een tweetal tips met alle andere noordelijke ondernemers te delen. Tip 1: Maak gebruik van je referenties
Tip 2: Gebruik Google Analytics
Online bescheiden zijn is niet nodig. Aanbevelingen
Analytics niet goed ingericht. Zonde! Hier staan alle gedetailleerde gegevens
en reviews van klanten zijn vaak écht geloofwaardig
van je site. Met deze informatie kun je campagnes meten, weet je op
en kunnen de conversie op je site verbeteren.
welke zoekwoorden je gevonden wordt en wat je paginaweergaves zijn. • INVESTEREN IN ONTWIKKELING
Bij veel ondernemers is Google
35
Hei-tech ontwikkelt en levert douchewarmtewisselaars voor nieuwbouwwoningen. De onderneming uit Emmen is met stip marktleider. Vooral door het energiebesparende karakter van de producten is de potentie in binnen- en buitenland enorm. Om kansen ook daadwerkelijk te benutten is gekozen voor een versterking van het management. NOM Finance en de Stichting ir. G.J. Smid Fonds zien toekomst in de nieuwe strategische koers van Hei-tech. Vandaar dat is besloten om samen risicodragend kapitaal beschikbaar te stellen.
NOM en ir. G.J. Smidfonds helpen Hei-tech doorgroeien
‘Het buitenland klopt letterlijk Veel warmte gaat bij het douchen rechtstreeks met het douchewater het riool in. Doodzonde, maar volgens Hei-tech ook volstrekt onnodig. Het bedrijf uit Emmen ontwikkelt apparaten die het leidingwater dat naar de douche gaat verwarmen met het afvalwater dat naar
36
het riool gaat. Douchewarmtewisselaars worden ze genoemd. Hei-tech produceert en levert ze in verschillende soorten en maten. Voor douchegoten, douchebakken en voor doucheafvoerpijpen. Overal waar gedoucht wordt of warm water naar het riool wordt afgevoerd kunnen ze worden toegepast. Een voornaam product is de Recoh-
alleen een flinke gas- en geldbesparing op, maar draagt
vert, een buisvormige warmtewisselaar. Evenals de
het ook bij aan een verlaging van de energiecoëfficiënt
andere producten van Hei-tech levert de Recoh-vert niet
(EPC).
Eigen middelen Hei-tech is opgericht door Jacob Heidemans. Naast het ontwikkelen van douchewarmtewisselaars hield hij zich ook bezig met onder meer finance en sales. Anders gezegd: hij deed vrijwel alles. Dat zorgde ervoor dat kansen niet volledig werden benut. De potentie van de producten van Hei-tech is namelijk enorm. Zo wordt in circa 30% van alle Nederlandse nieuwbouwwoningen een douchewarmtewisselaar toegepast. Om Hei-tech nog beter op de toekomst voor te bereiden is gekozen voor een versterking van het management. Uiteindelijk werd die gevonden in de vorm van Tony Gordon en Harry Müller. Beiden namen veel kennis, ervaring én eigen financiële middelen mee.
•
FEBRUARI 2014
Kansrijke combinatie Tony Gordon, die al een lange werkrelatie met Heidemans heeft, is oprichter en mede-eigenaar van het Britse BPD Ltd, een gespecialiseerde toeleverancier aan de bouwsector. Harry Müller bekleedde diverse managementfuncties bij productiebedrijven en was de laatste acht jaar directeur van een service- en onderhoudsbedrijf. ‘Ik was onder de indruk van de mogelijkheden van Hei-tech en wilde via een MBI-constructie graag mijn bijdragen leveren’, vertelt hij. Müller is enthousiast over het driemanschap. Een zeer kansrijke combinatie, noemt hij het. ‘Tony heeft veel internationale saleservaring en een groot en
op de deur’ waardevol netwerk. Hij gaat zich daarom bezighouden met de internationale expansie van Hei-tech. Jacob kan zich volledig focussen op productontwikkeling, de productie en de productieautomatisering. Hij is een
Fonds erbij betrokken. Samen met deze stichting hebben
geweldige techneut. En zelf ben ik verantwoordelijk
we besloten om het bedrijf risicodragend kapitaal te
voor de sales in Nederland en een paar Europese landen
verstrekken. De financiële injectie is bedoeld om te
en voor het algemeen management van Hei-tech.’
investeren in nieuwe markten, de ontwikkeling van nieuwe producten en de ontwikkeling van internationale
Briljant
37
saleskanalen.’
Naast de financiële inbreng van Gordon en Müller had Hei-tech tevens extra werkkapitaal nodig. Want, zoals
Managementinformatie
Müller het omschrijft: ‘Het buitenland klopt letterlijk op
Harry was positief verrast door de werkwijze van de
de deur.’ Vandaar dat contact werd gezocht met de NOM.
NOM, zegt hij. Vooral door de terzake kundige en diep-
Na een nauwgezet onderzoek werd het enthousiasme
gaande vragen die hij en de andere managementleden
van Jan Martin Timmer, Investment Manager van NOM
kregen voorgeschoteld. ‘De NOM ging heel grondig te
Finance gewekt. Hij was onder de indruk van de pro-
werk. Het presenteren van een paar lichtzinnige ideetjes
ducten, maar vooral ook van de visie van het bedrijf
is onvoldoende om voor extra kapitaal in aanmerking te
en de samenstelling van het management. ‘Ze zijn echt
komen. We wisten dat onze plannen goed onderbouwd
complementair aan elkaar’, licht hij toe. ‘Jacob Heide-
waren. Maar het is natuurlijk prettig om dat van mensen
mans heeft het sinds de oprichting fantastisch gedaan.
met verstand van zaken herbevestigd te krijgen.’ Jan
Hij is briljant in het ontwikkelen van nieuwe producten,
Martin benadrukt dat Hei-tech liet zien volledig in control
het doorontwikkelen van bestaande producten en het
te zijn wat betreft de sturing van het bedrijf. ‘Met één
verbeteren van productiemethodes. Daar kan hij zich
druk op de knop weten ze waar ze staan. Ook tijdens
nu helemaal op storten. De kans is aanzienlijk dat Hei-
het onderzoek waren ze in staat om bij uiteenlopende
tech sneller groeit dan verwacht. En dat betekent dat de
scenario’s de daarmee samenhangende resultaten inzich-
onderneming in de nabije toekomst nog meer geld nodig
telijk te maken. Hun managementinformatie laat dus
heeft. Om te voorkomen dat Hei-tech te snel aan de
aan niets te wensen over. Dat zegt veel over een bedrijf.’
limiet zit, hebben we ook de Stichting ir. G.J. Smid
Jan Martin Timmer Investment manager NOM T (06) 292 408 99 • E jmtimmer@nom.nl • INVESTEREN IN ONTWIKKELING
SPOTLICHT
ONDERNEMING UITGELICHT
LIMIS: innoveren als core business
Sneak preview in de toekomst van de zorg Het is een behoorlijke expeditie, wanneer je vanaf de hoofdingang van het Medisch Centrum Leeuwarden (MCL) door de bijna eindeloze gangen loopt op weg naar LIMIS. Maar voor wie van innovatie houdt is een bezoek aan het ‘Institute for Healthcare Innovations & Training’ een heerlijk uitje. In propere lichtgekleurde ruimten werkt hier een team van medisch specialisten én business managers hand in hand aan vernieuwingen die de wereldwijde gezondheidzorg nieuwe dimensies geven. Enkele wapenfeiten: ‘ BlijvendinBalans’ -e-coaching voor mensen met overgewicht, de Virtuele OK en het ‘project naadlekkage’, waar de wereld op korte termijn nog veel van zal horen. De NOMMER sprak met directeur Hessel Bouma en kreeg alvast een sneak preview in de toekomst
38
van de gezondheidszorg. ‘Innovaties hebben een bijzondere eigen-
voor expertise en de side-by-side training
zijn we vérder gaan kijken. Onze missie
schap’, stelt Bouma. ‘Dat is dat je nooit
laparoscopie. Dit werd als enige in Ne-
is dat we zinvolle, innovatieve bijdragen
kunt voorspellen hoe en wanneer ze pre-
derland door de Inspectie goedgekeurd.
willen leveren aan het verbeteren van de
cies ontstaan. Ergens op de wereld heeft
Vanuit die situatie is LIMIS ontstaan.’
gezondheidszorg. Dus zijn we los van die
iemand een idee, de omstandigheden
De succesvolle ontwikkeling als trainings-
trainingen ook continu op zoek gegaan
blijken gunstig en páts; er groeit iets. Zo is
centrum was een goede zakelijke bodem
naar nieuwe innovaties. De spin-off van die
het in Leeuwarden ook gegaan. Aanvan-
om verder te ontwikkelen. Daarvoor werd
inspanningen is dat de gezondheidszorg op
kelijk met kijkoperaties in de buikholte,
in 2009 Hessel Bouma aangetrokken, die
bepaalde gebieden beter wordt en er ook
ook wel laparoscopie of minimaal-invasieve
eerder zijn sporen had verdiend als busi-
nog eens nieuwe bedrijvigheid ontstaat.’
chirurgie genoemd. Dat was rond het
ness manager bij onder andere Philips en
jaar 2000. In die tijd werkte chirurg
als kwartiermaker Healthy Ageing bij het
De strategie die Bouma schetst heeft al een
Jeroen Meijerink in het MCL, nu verbon-
Universitair Medisch Centrum Groningen
reeks opmerkelijke projecten opgeleverd,
den aan het VU medisch centrum. Hij
(UMCG). Hierbij ontwikkelde hij de
die de incubatieperiode al achter zich heb-
was buitengewoon geïnteresseerd in de
strategie en was hij onder andere oprichter
ben en op het punt staan op de markt te
methodieken voor zogenaamde knoops-
van het Healthy Ageing Network Noord-
worden gebracht. Een mooi voorbeeld is
gatoperaties en ging zich in deze techniek
Nederland (HANNN). ‘Ik vond LIMIS
de innovatie BlijvendinBalans, een
bekwamen. Zo begon het in Leeuwarden
een échte uitdaging, al klinkt dat mis-
te broeien. ‘Men gelóófde er in. Er werd
schien wat cliché. De minimaal-invasieve
door de MCL-directie geïnvesteerd in
chirurgie was zich wereldwijd razendsnel
vier nieuwe operatiekamers, zogenaamde
aan het ontwikkelen, met als gevolg dat
endosuites en het werd een specialisme.
Leeuwarden op dat gebied werd gezien als
Met als gevolg dat Leeuwarden uitgroeide
een zeer belangrijke hotspot. Er werden
tot dé plek waar iedere chirurg moest zijn
veel trainingen gegeven. Vanuit die positie •
FEBRUARI 2014
Je online lijfcoach door dik en dun
Een inkijkje in de virtuele OK
Verminderen naadlekkage Het zijn innovaties die de gezondheidszorg beter en tegelijkertijd efficiënter maken. De patiënt profiteert omdat de vaardigheden van specialisten beter worden, maar ook omdat operaties preciezer worden en de risico’s daarmee kleiner. Een mooi voorbeeld is een project dat bij LIMIS - in vergelijking met de gamingtoepassingen - een iets minder exotische naam heeft gekregen: ‘project naadlekkage’. ‘Een innovatie waar veel patiënten erg blij van zullen worden’, aldus Bouma. ‘In tien procent van alle darmoperaties wereldwijd treedt namelijk de gevaarlijke e-coaching programma voor mensen met
oog-hand coördinatie voor de chirurgen.
complicatie van naadlekkage op. Een pas
overgewicht. Mensen met overgewicht
Samen met Grendel Games en Olympus
geopereerde darm gaat dan lekken, wat
worden online geholpen hun leefstijl te
Medical Systems uit Hamburg is ook de
levensbedreigend is. We ontwikkelen nu
verbeteren en te komen tot een gezond
Virtuele OK (operatiekamer) ontwik-
een meetinstrument waarmee de chirurg
gewicht. Deelnemers krijgen persoonlijke
keld. Dat is een online trainingstool voor
kan meten op welke plek de doorbloeding
tips en adviezen. Het is een heel intelli-
OK-assistenten. Door te gamen leert men
van de darm het beste is. Dát is dan de
gent programma, ontwikkeld door onder
spelenderwijs om te gaan met ingewikkelde
plek die je moet kiezen voor je ingreep en
andere psychologen, diëtisten en bewe-
OK-apparatuur en in te spelen op reële
de daaropvolgende hechting. Het gevolg
gingsdeskundigen.
situaties. En wat zie je? Dat de trainings-
is dat het percentage naadlekkages naar
arbeid gigantisch toeneemt! Als er één
verwachting afneemt. Je kunt je voorstel-
Gaming
ding is dat we hebben geleerd dan is
len wat een dergelijke ontwikkeling de
Andere in het oog springende innovaties
het dat ieder mens van groot tot klein
komende jaren mondiaal kan betekenen
betreffen de introductie van gaming bij
verknocht is aan spelletjes.’
voor het welzijn van patiënten en ook de
opleidingstrajecten. Bouma: ‘De behoefte
Dat ook chirurgen zich niet aan die
efficiency in de gezondheidszorg.’
is begonnen op universiteiten en andere
menselijke eigenschap onttrekken wordt
En de toekomst? Mogen we verwachten
plekken waar chirurgen en OK-assistenten
volgens Bouma bewezen door het succes
dat LIMIS de komende jaren blijft groeien?
worden opgeleid. Die locaties waren dik-
van de ‘Nintendo Wii U Laparoscopie
Bouma: ‘Groei van onze organisatie zélf
wijls goed voorzien van allerlei simulatie-
Trainer’. ‘Dat is een trainingsgame waar-
is geen doel op zich. Wel hebben we de
apparatuur, maar die werden niet intensief
mee specialisten hun laparoscopische
ambitie om onze innovaties in het huidige
genoeg gebruikt. Iedereen vroeg zich af
vaardigheden kunnen verbeteren. Dat is
tempo door te ontwikkelen. Daarbij staat
hoe dat nu kon. Blijkbaar wordt werken
nu al een PR-succes. Niet alleen kan men
samenwerking centraal, met specialisten,
aan een simulator als onderdeel van een
nu thuis trainen, wanneer men maar wil;
maar ook met tal van toeleveranciers en
lange werk- of studiedag saai gevonden. In
ook kan men in het ziekenhuis een half
kennisinstellingen. En natuurlijk met be-
een samenwerkingsverband tussen UMCG
uurtje voor aanvang van een operatie nog
drijven die risico durven te nemen, omdat
en het gamingbedrijf Grendel Games (een
even het hoofd scherpen en de handen
ze een duidelijke marktvisie hebben. Dat
eerdere participatie van de NOM, red.)
soepel maken. De game is dan als het ware
soort samenwerkingsverbanden is de beste
en LIMIS wordt nu de ‘Nintendo Lap Wii
het equivalent van een warming up van
garantie voor groei.’
Trainer’ ontwikkeld ter verbetering van de
een sportman.’
www.limis.org
• INVESTEREN IN ONTWIKKELING
39
Masterclass Snelle Groeiers Of groei nu een bewuste ambitie is of een gevolg van succesvolle producten, diensten en prestaties, in alle gevallen heeft uitbreiding impact op een onderneming. Zeker als de ontwikkelingen opeens snel gaan. Welke 40
fases doorloopt een bedrijf bij groei? Hoe kun je effectief meebewegen en inhoud geven aan verandering? Deze en andere vragen zijn onderwerp van gesprek bij de nieuwe NOM-masterclass Snelle Groeiers. Bij de ontwikkeling van een onderneming is inspiratie
het zinvol om met elkaar in gesprek te gaan over hoe
minstens zo belangrijk als geld. Voor de NOM reden om
je groei in goede banen kunt leiden. We kozen bewust
naast financiële draagkracht ook inhoudelijke ondersteu-
voor een kleine groep deelnemers en inbreng van eigen
ning te bieden. Speciaal voor veelbelovende jonge bedrij-
casussen. Die openheid vooraf was best spannend, want
ven die gebruikmaken van Aanjaagfinanciering, organi-
pas na de eerste sessie hebben wij doelgericht sprekers
seerde NOM Finance samen met Syntens eind 2013 de
gezocht bij de thema’s die we met elkaar bepaald heb-
eerste editie van de nieuwe masterclass Snelle Groeiers.
ben. Dat maakte strakke inhoudelijke sturing iets lastiger,
Want groei kent een geheel eigen dynamiek en vraagt
maar de winst was groter: namelijk dat we echt konden
om zorgvuldige keuzes. Een enthousiaste groep van
inspelen op concrete groeivragen van ondernemers.’
dertien Noord-Nederlandse ondernemers ging in vier sessies aan de slag met concrete kwesties die spelen in hun
Behoefte aan uitwisseling
bedrijf. Daarbij werden ze ‘aangejaagd’ door inhoudelijke
Tijdens de inleidende bijeenkomst selecteerde de groep
adviseurs en externe sprekers, die specifieke expertise
drie overkoepelende thema’s die beurtelings centraal
combineren met ervaring in het ondernemerschap.
stonden in de navolgende sessies: groeistrategie & samenwerking, commerciële strategie & branding en
Inspelen op praktijk
tot slot interne organisatie & verandermanagement.
Groepsinteractie blijkt de grote motor achter het succes
‘We hebben per thema een ervaren expert gezocht die
van de masterclass. ‘Hoe verschillend de business van
zowel vanuit theorie als praktijk verdieping kon bieden’,
onze deelnemers ook is, ze hebben vergelijkbare vragen en
vertelt Chantal. ‘In combinatie met de inbreng van de
knelpunten als het om groei gaat’, stelt Chantal Leijen-
deelnemers was er meer dan voldoende gespreksstof. De
dekker, Investment manager NOM Finance. ‘Daarom is
behoefte aan uitwisseling blijkt groot. Dat blijkt ook uit •
FEBRUARI 2014
het feit dat een nieuwe lichting Snelle Groeiers al in de
Het kan eenzaam zijn om richting te vinden met je be-
startblokken staat voor de tweede masterclass - van weer
drijf, zeker als je pioniert en de onderneming door groei
vier sessies - die in maart start. Reden temeer om ons
verandert. Dat heeft ook invloed op je eigen rol in het
aanbod op dit vlak verder te ontwikkelen.’
geheel. Daarom hebben veel ondernemers behoefte aan een klankbord. Netwerkbijeenkomsten zijn meestal niet
Klankbord bieden
geschikt voor echt inhoudelijke verdieping, terwijl zo’n
De NOM zocht bij de opzet en uitvoering van deze mas-
masterclass die slag wél maakt.’
terclass samenwerking met innovatienetwerk Syntens,
Chantal constateert tot slot dat het klankbordeffect van
dat per 1 januari 2014 is gefuseerd met de Kamer van
de masterclass ook positief doorwerkt in het NOM-net-
Koophandel tot één nieuwe organisatie. ‘Wij hebben al
werk. ‘Het is waardevol dat de bedrijven die wij financie-
prikkelt ondernemerschap jarenlang ervaring in het organiseren van themabijeen-
ren elkaar weten te vinden om van elkaar te leren en te
komsten waar ondernemers in vertrouwelijke setting kun-
profiteren. Dat gaat gemakkelijker na die gezamenlijke
nen inzoomen op vraagstukken’, vertelt bedrijfsadviseur
sessies. We zijn blij dat deze beweging in gang is gezet,
KvK Karel Bolt. ‘De NOM creëert meerwaarde door zo’n
want ook goede netwerkcontacten dragen bij aan groei.’
masterclass te bieden aan bedrijven die zij financieren.
Ervaring deelnemers eerste masterclass Geert-Jan Geersing, &Talent:
Roy Lübbers, Pipe Proteq:
‘Ontmoeting, inspiratie en energie’
‘Verfrissend en gevarieerd klankbord’
‘Wij hebben een heldere groeiambitie. Alleen is groei bij ons een orga-
‘Wij bieden een nieuw beschermingsproduct voor buizen in de olie- en
nisch proces, waarbij de talenten van onze mensen het uitgangspunt
gasindustrie. Een vrij terughoudende markt, maar als er één schaap over
zijn. Dit betekent dat vaststaande stroomdiagrammen en systemen
de dam is… We praten met enkele grote partijen op de wereldmarkt
minder aan ons besteed zijn. De zin van deze masterclass zat voor mij
die serieuze interesse hebben. Als dat positief uitpakt, kan het snel gaan
vooral in de ontmoeting met andere ondernemers. Hun ervaringen
met onze business. Door de masterclass Snelle Groeiers ben ik beter
brachten nieuwe inspiratie en energie voor het aanscherpen van onze
voorbereid op de veranderingen die dat teweeg zou brengen. Boven-
eigen ideeën. Een mooi effect op de ontwikkeling van &Talent.’
dien heb ik bruikbare adviezen gekregen voor de situatie waar we nu in
41
zitten. Want groei begint met keuzes maken en focus.’ ‘De passie van de andere deelnemers voor hun producten en diensten is vanuit mijn vak als psycholoog en talentontwikkelaar bekeken
‘Het was verfrissend om zo’n gevarieerd klankbord te hebben binnen de
fascinerend. Leerzaam ook, omdat het laat zien hoezeer die passie een
groep. Heel uiteenlopende bedrijven en dus ook verschillende groeipro-
drijfveer is voor groei. De grote uitdaging is vervolgens om op een
cessen. Toch was er veel herkenning in de vragen die leven. Dat maakt
manier te groeien die past bij jouw bedrijf. Al betekenen zo’n eigen
dat je elkaar rake tips kunt geven en aan het denken wordt gezet. Met al
kijk en ontwikkeling heus niet dat je het wiel opnieuw moet uitvinden.
die diverse bedrijven in portefeuille heeft de NOM een enorm sterk net-
We ontdekten tijdens de masterclass voldoende overeenkomsten en
werk. Het is een goede zaak dat er door zo’n masterclass verbindingen
centrale thema’s. Volgens mij kon iedereen iets van waarde halen en
ontstaan met ruimte voor diepgang op inhoudelijke vraagstukken.’.
brengen.’
Chantal Leijendekker Investment manager NOM T (06) 502 021 61 • E leijendekker@nom.nl
Jan Martin Timmer Investment manager NOM T (06) 292 408 99 • E jmtimmer@nom.nl • INVESTEREN IN ONTWIKKELING
De dynamiek van verandermanagement Groei betekent verandering. Het thema verandermanagement was daarom een dankbaar gespreksonderwerp bij de vierde sessie van de masterclass Snelle Groeiers (zie pagina 40 en 41). Nicole van der 42
Ouw, specialist in het creëren van doorbraken, liet ondernemers ervaren dat ze bij de ontwikkeling van hun bedrijf vaak een essentiële factor over het hoofd zien: zichzelf. Want dáár begint verandering. ‘Dat lijkt een open deur en precies daarom gaan zoveel
ondernemer van de toekomst creëert. Zodat ze zin hebben
ondernemers voorbij aan hun eigen rol’, zegt Nicole, die
de schouders er met elkaar onder te zetten.’
vanuit haar bedrijf Creatief Verandermanagement actief is als adviseur, trainer en coach. ‘De kernvraag bij groei
Doorbraakdenken
is welke plek de ondernemer zelf kan innemen om het
Als sparringpartner adviseert Nicole ondernemers met
bedrijf beter te laten functioneren. Blijven doen wat je
groeiende bedrijven over hun grootste ontwikkelpunten.
altijd al deed, is een grote valkuil. Je laten leiden door de
‘Denk bijvoorbeeld aan: overzicht houden, in contact
waan van de dag trouwens ook. Want als je niet uitkijkt,
blijven met product en klanten, medewerkers motiveren,
zijn het de klanten die de richting van jouw bedrijf gaan
balanceren tussen beheersing en flexibiliteit en last but
bepalen.’
not least de eigen rol binnen het bedrijf. Bij de masterclass Snelle Groeiers zijn we daar in alle openheid flink mee aan
De onderstroom
de slag gegaan. Want vooral door denkpatronen te door-
‘Bij groei komt het aan op keuzes maken, focussen op je
breken en nieuwe perspectieven te verkennen, ontstaat
specifieke krachten en die goed leren vermarkten’, stelt
ruimte voor groei en verandering.’
Nicole. ‘Bovendien is het van wezenlijk belang om - naast bedrijfsmatige aandachtspunten - gevoel te ontwikkelen voor de onderstroom in de organisatie. Want het kost
Wilt u ook meer weten over de dynamiek van verander-
bakken met energie als die onderstroom de verkeerde
management, stuur dan een mail naar Giny Hulsebos via
kant uit beweegt. De kunst is om visie te ontwikkelen
communicatie@nom.nl. Mogelijk is Nicole van der Ouw
en je medewerkers mee te krijgen in het beeld dat jij als
gastspreker bij een volgende NOM on Tour!
•
FEBRUARI 2014
groenspiratie Noord-Nederland waar het gras groener is ... Dat het gras in Noord-Nederland groener is, dat weet u, maar dat de groener-gras-tas veel gebruiksmogelijkheden heeft misschien nog niet. Daarom enige inspiratie op deze pagina! Nieuwe ideeën van uw kant zijn ook zeker welkom. Wellicht staat uw foto met de tas in de volgende NOMMER!
43
... trouwens, niet alleen groener, ook nog ’s SMARTer ... In de volgende NOMMER meer over het verhaal achter dit spetterende nieuwe logo. Lees hier alvast over op nom.nl: www.nom.nl/homepage/noord-nederland-als-region-smart-factories/ • INVESTEREN IN ONTWIKKELING
Nieuw ++ Nieuw ++ Nieuw ++ Nieuw ++ Nieuw
s r e m e n r e d n o r o o V
n a V
e e id
n e ĂŤ e d i e v e i t a v o n n i met
p r a a n .nl
ho + + nline o i e m Per 1
om ud n
t c u rod
! aten g e in d