ÑÌÎËÎÑÊÈÏ Óêðà¿íè
3
²ðèíà ×åêàí³âñüêà Ïîåòêà ³ç ³ííèö³, íàðîäèëàñÿ 1992 ðîêó, ëàóðåàòêà ÷åòâåðòî¿ ïðå쳿 ë³òåðàòóðíîãî êîíêóðñó âèäàâíèöòâà «Ñìîëîñêèï» çà 2015 ð³ê. Ò³øàòü íîâ³ óñï³õè â³ííèöüêî¿ ë³òåðàòóðíî¿ øêîëè, òàê³ äîðå÷í³ é ëîã³÷í³ íà ôîí³ çàãàëüíîãî ïîæâàâëåííÿ öüîãî öåíòðàëüíîóêðà¿íñüêîãî ì³ñòà. Ïîåç³ÿ ²ðèíè ×åêàí³âñüêî¿ – êëàñè÷íèé ïðèêëàä â³ðø³â ãåðìåòè÷íèõ, íàïîâíåíèõ ìåòàôîðàìè ³ áàãàòîçíà÷íèìè íàòÿêàìè, ç ³ãðàìè íà ´ðóíò³ êîìóí³êàö³¿ ÿê òàêî¿. Óñ³ ö³ ðå÷³, íåìîâ áðèçêè, äîðå÷íî ëÿãàþòü äîêóïè ³ ñòâîðþþòü ÿêèéñü çàãàëüíèé ö³êàâèé ³ ïðèâàáëèâèé îáðàç. * äàé ìåí³ äâàäöÿòü õâèëèí òèø³, ³ ÿ çàãðàþ òîá³ íåñïîê³éíå ìîðå ÿ çíàþ, ùî ïî÷óþ â³äìîâó àëå òðåáà ïèòàòè, áî æ ðàïòîì * Ïðèéøëà ³ ðîçïîâ³äຠïðî âåëèê³ âèíàõîäè ïðèéøëà ³ç â³íêîì õîâàëüíèì â öüîìó ìîÿ ïîòðåáà êâ³ò³â êàæå ³ ñìåðò³ Ïðèéòè íå çì³ã áî éäó÷è óïàâ ³ íàäáèëîñÿ ñêåëüöå ÿ áåç îêóëÿð³â ñë³ïèé ÿê êð³ò êàæå ÿ ñë³ïèé ÿê êð³ò áåç îêóëÿð³â ðâó÷êî é íàâïîìàöêè øëÿõ òîðóþ äå òà ùî ç â³íêîì ìîæå âîíà ìåí³ ñêàæå êóäè æ ÿ ïî÷àâ ³òè çðåøòîþ Ïðèõîäèòè öå äîëÿ ùàñëèâèõ ðåøòà ìàþòü ëèøå òî÷êè â³äë³êó íåïåâí³ ïî÷àòêè ¿õ âîíè íàçèâàþòü äîìîì äåÿê³ íàâ³òü ð³äíèì äèâí³ àð쳿 ó öèâ³ëüíîìó ñóíóòü ó áåçâ³ñòü âïåðòî ñòâåðäæóþ÷è ùî çíàþòü çâ³äêè ïðèéøëè
ñè÷àííÿ ñóêîíü òâî¿õ äçèæ÷àííÿ áäæ³ë ó âîëîññ³ òè – ÿê ñâ³ò, ùî ïåðåêîíóº ìåíå çàâ÷àñíî: íå ñòàâàé, áî ï³ä ö³ºþ äîøêîþ ïàñòêà ³ ïîâåðõ íèæ÷å ÿ âæå áåçë³÷ ðàç³â ÿê íà ïåðøîìó ëåæó áåçñèëèé à ìåí³ êàæóòü ïàñòêà, ïàñòêà ï³ä ö³ºþ äîøêîþ êîæíà âèðàçêà íà ìîºìó ò³ë³ – òâîÿ íîâà ñóêíÿ, ³ òè óñì³õíåíà êàæåø: çàâòðà ïîãðàºø à çàðàç äàâàé ïîëåæèìî çàâòðà áóäåìî ùå íà ïîâåðõ íèæ÷å ³ òè çíîâó íå ñõî÷åø ÷óòè ïðî ìóçèêó ÿ çíàþ; óòêíóâøèñü íîñîì òîá³ â âîëîññÿ ñëóõàþ ÿê ïàäàþòü êðàïë³ ç³ ñòåë³ â òàð³ëêó ç âå÷åðåþ â³ðþ: öåé äîù ó ê³ìíàò³ çìóñèòü çàòèõíóòè òâî¿õ áäæ³ë * ì³æ äâîõ âèòåñàíèõ ïåðèë ç³áðàâñÿ ÿ ïî÷èíàòè ñõîäæåííÿ
äâàäöÿòü äîâãèõ ðîê³â çáèðàþñÿ ïî÷èíàòè ñòóïí³ ìî¿ ÷àãàðíèêàìè ïîðîñëè à íà ñõîäàõ òåïåð ìóðàøíèêè á’º äçâ³í; ëóíà ³ ïëåñà íà áåçâîäíèõ ïîâåðõíÿõ çåìëÿ âèøòîâõóº ìî¿ ñòóïí³ – ¿é ìî¿ áåçä³ÿëüí³ ñòóïí³ çàâäàþòü áîëþ ïðè îáåðòàõ õîäè-íî ñþäè, ìàëåíüêå, çàéöÿ ïîêàæó à ÿ òàê ³ íå ï³øîâ çà äâàäöÿòü ðîê³â äçâ³í êàæå, ùî âæå ÷àñ, ³ ÿ òðàêòóþ éîãî íåïðàâèëüíî ÿê ³ íå áà÷ó çàðàç, ùî ïåðèëà çðîñëèñÿ, ÿê ³ íå â³ä÷óâàþ êîðåí³â ó ïàëüöÿõ ìî¿õ í³ã ÿ äóìàþ: îñü â³í, ÷àñ ìîãî ñõîäæåííÿ ÷óþ ãóë ë³òàê³â, à öå â³òòÿ ëîïîòèòü íàä ìóðàøíèêàìè ïðèâ³òíèé äâàäöÿòèë³òí³é ãàé, ïîñåðåä ÿêîãî ÿ ñòîþ ùàñëèâèé * ñê³ëüêè ìîæíà ïàäàòè äóìàþ ÿ ùîðàçó êîëè äèâëþñÿ íà òåáå íå õîëîäíèé íå ñòðèìàíèé íå ñïîê³éíèé íå ìîâ÷àçíèé íå çàäóìëèâèé ñóìà óñüîãî íàéìåíø çâàáëèâîãî ñòî¿ø ó ñâîºìó íå ïëàù³ íå êàïåëþñ³ äèâèøñÿ íå ïðÿìî â î÷³ íå êóäèñü ó ïðîñò³ð à ÿ ïàäàþ âñå íèæ÷å íèæ÷å çàëåæíà â³ä óÿâíîãî
¹ 12 (244), ãðóäåíü, 2015 ð³ê ×ÀÑÎÏÈÑ ÒÂÎÐ×ί ÌÎËÎIJ
ïðîâàëþþ÷èñü ó ì’ÿêèé ´ðóíò ãëèáøå íàïîâíþþ÷è ëåãåí³ ð³ëëåþ ³ ´ðóíòîâèìè âîäàìè çí³ìè îêóëÿðè îäÿãíè îêóëÿðè çí³ìè îêóëÿðè ñê³ëüêè ìîæíà ïàäàòè à âò³ì ñüîãîäí³ ìîæíà é íå ï³äâîäèòèñü ³ çðåøòîþ íàâ³ùî ðóõàòèñü êîëè í³õòî íå êëè÷å ëåæèø ñîá³ íà âîëîãîìó áàðâ³íêó ³ ÷åêàºø ïîêè ïðèéäóòü ç³ ñï³âàìè ³ õîðóãâàìè äèâëþñÿ íà òåáå, ÿê òè ñòî¿ø ³ ïëà÷åø ³ äóìàþ, ùî êðàùå âæå âñå æèòòÿ ïàäàòè áî òîä³ õî÷à á çíàºø ùî êóäèñü ðóõàºøñÿ çðåøòîþ, âíèç – öå íå çàâæäè çëå 1 ùî öå çà äèâî íà ìîºìó ïîäâ³ð’¿ áåçôîðìíà ïîñòàòü ñòî¿òü ³ ñâ³òèòüñÿ ñóñ³äè êàæóòü ùî áà÷àòü ¿¿ òóò ÷àñòî ïîíóðî ïðîõîäÿòü ïîâç íå ïîñì³õàþ÷èñü õàé ìåí³ ãðåöü ÿêùî ÿ ùîâå÷îðà òóò ³ ùîâå÷îðà ïëà÷ó ó òåìí³é ê³ìíàò³ íå ïîì³÷àþ÷è ñÿéâà à â ÷îëîâ³êà ç ìàíñàðäè íåìຠñíó ì³ñÿöÿìè â³ä òîãî ñâ³òëà âîíî çáèëî ìåíå ç í³ã êîëè ÿ çàéøëà ïîçè÷èòè ãàñîâó ëàìïó ÿ ïîâîë³ ï³äâåëàñü ³ çà÷èíèëà äâåð³ îáïàëåíèìè äîëîíÿìè 2 ó òîãî ðóäîãî õëîïöÿ ï³ä³éìàºòüñÿ öóêîð ÿê ò³ëüêè â³í áà÷èòü ¿¿ çäàëåêó â³í êàæå ùî òî éîãî ìàò³ð ÿêó â³í íå çíàâ í³êîëè à ÿ íå ïåâíà êîìó â³ðèòè ÿ í³êîëè íå çíàþ êîìó â³ðèòè ³ ùî äóìàòè! òðåáà ïðîñèòè Áîãà ùîá â³í çàáðàâ öüîãî ÿíãîëà ÿêùî öå ÿíãîë ÿ õî÷ó ñïîê³éíî ïëàêàòè â òåìí³é ê³ìíàò³ ³ íå çíàòè ïðî ñÿÿííÿ
ßðîñëàâà Ëèòâèí: Õóäîæíèöÿ â ì³ñò³ ßðîñëàâà Ëèòâèí. Ðîçà ³òð³â. – Êè¿â: Ñìîëîñêèï, 2015.
öÿ ãåðî¿í³. Íàøà õóäîæíèöÿ ï³øëà ïðàöþâàòè ó ï³àð-àãåíö³þ. Àëå íå ó çâè÷àéíó «êîíòîðó», ÿêà ðîçêðó÷óâàëà áè, ïðèÎëåã ÊÎÖÀÐÅ ïóñò³ìî, ñóïåðìàðêåòè, ïîë³òèê³â ÷è âèðîáíèê³â ïðàëüíèõ ïîðîøê³â, à äî ô³ðìè, Íîâå ñìîëîñêèï³âñüêå ëàóðåàòñüêå âèäàííÿ. Âèéøëà äðóêîì êíèæêà îäí³º¿ ç ÿêà îï³êóºòüñÿ ñöåí³÷íèì ³ì³äæåì… ïðîïåðåìîæíèöü ë³òåðàòóðíîãî êîíêóðñó çà 2015 ð³ê ßðîñëàâè Ëèòâèí «Ðîçà ³òð³â». ôåñ³éíèõ æåáðàê³â ³ âóëè÷íèõ ìóçèêàíò³â. Ö³êàâî, ùî öå ïðîçà – à ìîëîä³ ïðîçà¿êè â öüîìó êîíêóðñ³ «îêíèæóþòüñÿ» çîâñ³ì Íà öüîìó âäÿ÷íîìó ´ðóíò³ ßðîñëàâà Ëèòíå òàê ÷àñòî, ÿê ïîåòè. âèí ñòâîðèëà ÷èìàëî çàáàâíèõ êóðéîç³â àáî ïðîñòî ö³êàâèõ ñþæåòíèõ õîä³â. àìå ÷àñ äàòè êîðîòêó á³îãðàô³÷íó íèöþ – ãåòü ÿê ³ êíèæêó: Ðîçà ³òð³â. Íà Äåòàëüí³øå ïåðåïîâ³äàòè ïî䳿 êíèæäîâ³äêó. ßðîñëàâà Ëèòâèí íàðîäè¿¿ âåñåëîìó, ïëóòàíîìó, êàëåéäîñêîï³÷êè íå áóäåìî. Çàçíà÷èìî ëèøå, ùî ¿¿ íå ëàñÿ 1986 ðîêó. Æèâå ó Á³ë³é Öåðêâ³.  ¿¿ íî-ñòðîêàòîìó «æèòòºâîìó ³ òâîð÷îìó íàçâåø àêöåíòîâàíî ãîñòðîñþæåòíîþ, àêòèâ³ äî ïîÿâè íîâî¿ êíèæêè áóëî âæå øëÿõó» òðàïëÿþòüñÿ ïî÷óòòÿ äî ñèìïààëå ïðè öüîìó ³ñòîð³ÿ õóäîæíèö³ Ðîçè äâà âèäàí³ ðîìàíè – «²ãðè» òà «Ïóõíàñòè÷íîãî àíòèãåðîÿ – â³í ç³áðàâ ó ñîá³ äîáðå òðèìàºòüñÿ êóïè òà «òðèìົ ñâîòà», – à òàêîæ ëàóðåàòñòâî â ë³òåðàòóðí³é ìàéæå âñ³ çàãàëüíîïðèéíÿò³ íåäîë³êè ÷îãî ÷èòà÷à (íó, ïðèíàéìí³, íåáàéäóæîãî ïðå쳿 «Êîðîíàö³ÿ ñëîâà». ëîâ³êà: áàá³é, ïèòóùèé, óòðèìàíåöü, îäíî÷àñíî äî ëþáîâíèõ ïåðèïåò³é ³ ñàìîçàêîõàíèé, áàéäóæèé, íàõàáíèé (îò ñó÷àñíîãî ìèñòåöòâà – ñàìå òàê ìîæíà ò³ëüêè ç òðåïåòîì ñòàâèòüñÿ äî ìèñòåöòîêðåñëèòè òóò îñ³ êîîðäèíàò). Îõî÷³ ùå âà ³ Ðîçó ñïðèéìຠíå ÿê ÷åðãîâèé îá’ºêò, ìîæóòü ïîôàíòàçóâàòè íà òåìó ð³âíÿ õî÷ ³ íå çáèðàºòüñÿ çì³íþâàòè çàðàäè íå¿ àâòîá³îãðàô³çìó òâîðó – àäæå â³äîìî, ùî ñâî¿ çâè÷êè òà ïîðÿäêè). Öå êîõàííÿ áàâ ßðîñëàâè Ëèòâèí º ÿê äîñâ³ä ðîáîòè ó ãàòî ÷îãî â ¿¿ ñâ³ò³ ëàìàº, ïåðåâåðòàº, á’º, ãàëóç³ public relations, òàê ³ ìàëþâàííÿ. àëå é ñòâîðþº äëÿ íüîãî ñïðàâæíº ìàãíÂçàãàë³, ßðîñëàâà, õî÷ ïîêè ³ íå âåëüìè ³òíå, ñèëîâå ïîëå. Çóñòð³÷³ é ðîçñòàâàíìåä³éíà ïåðñîíà, àëå ïîñòàòü ö³êàâà òà íÿ º òëîì äëÿ áàãàòüîõ ³íøèõ ïîä³é (òîáð³çíîìàí³òíà. òî àâòîðêà, íà ùàñòÿ, íå îáìåæèëàñÿ Ó «Ðîç³ Â³òð³â» îäèí ³ç íàéâàæëèâ³øèõ ñóòî «ìåëîäðàìàñìèñëîâèõ ïëàí³â – òè÷íèì» ë³òåðàòóðöå ïîðòðåò ñó÷àñíèì àñïåêòîì). ÍàÖþ òà ³íø³ êíèæêè ìîæíà çàìîâèòè íîãî óêðà¿íñüêîãî ïðèêëàä, öå âèó êíèãàðí³ «Ñìîëîñêèï» ì³ñòà ³ éîãî êóëüñòàâêà Ðîçè, íà ÿêó Åëåêòðîííà ïîøòà: òóðè. Çá³ãîâèñüêî âîíà çàïðîñèëà knyharnia@smoloskyp.org.ua íàéðîçìà¿ò³øèõ ñâîãî øîêîâàíîãî Òåëåôîí: +38 044 425 23 93 ëþäåé, â³ä çàêðèÆàíð «Ðîçè ³òð³â» íåñêëàäíî ðîçòàïðèõèëüíèêà ç íîòèõ ³ çàäóìàíèõ øóâàòè íà òðàäèö³éíîìó äëÿ ñó÷àñíî¿ âî¿ ðîáîòè – â³í ìåíåäæåð³â, íåçðîçóì³ëèõ ðîçõðèñòàí³é óêðà¿íñüêî¿ (òà íå ëèøå óêðà¿íñüêî¿) ïðîóÿâëåííÿ íå ìàâ, ùî ïðàöþº ç õóäîæíèòâîð÷³é ãîëîâí³é ãåðî¿í³, äî «ïîðîäèñòî¿ çè ïîðóá³ææ³ ðîìàíó ³ ïîâ³ñò³. Öå òàêèé öåþ. Àáî ì³ñòà ³ ì³ñöÿ ç ¿õí³ìè ì³íëèâèìîëîä³», ùî çàéìàºòüñÿ ãîëîâíî åêñïëóñîá³ ìîíîëîã ìîëîäî¿ òàëàíîâèòî¿ õóäîæìè íàñòðîÿìè. Êè¿â, Ëüâ³â, Êàðïàòè… àòóâàííÿì âëàñíî¿ ñåêñóàëüíîñò³, â³ä ³íîíèö³ ïðî ñâî¿ ïðèãîäè, ïðèñòðàñò³, ëþáîâ, ², çâè÷àéíî, íàéâåñåë³øà ñþæåòíà ë³í³ÿ çåìíèõ ãîñòåé äî õóäîæíèê³â, ÿê³, âñóïåòâîð÷³ñòü, äðóç³â ³ ìàíäðè. Çâàòè õóäîæ«Ðîçè ³òð³â». Öå âæå çãàäàíà íîâà ïðà-
Ñ
ðå÷ ñòåðåîòèïàì ïðî ñó÷àñíå ìèñòåöòâî, ÷àñòî íå öóðàþòüñÿ ³ ô³ãóðàòèâíîñò³, òà, çðåøòîþ, äî ðîçìà¿òî¿ óðáàí³ñòè÷íî¿ áîãåìè. гçí³ ñòàíè öüîãî ì³ñòà: òî çàòèøíèé êðàñèâèé ëàá³ðèíò, ó ÿêîìó ìîæíà òèõî ñèä³òè ³ íàñîëîäæóâàòèñÿ êîæíîþ ñåêóíäîþ ñïîêîþ, òî ñ³ðèé ïðîñïåêò, ïðîäóâàíèé óñ³ìà â³òðàìè, ïîâíèé çàëÿïàíî¿ ðåêëàìè òà íàòîâï³â, ùî ïîñò³éíî ñêð³çü çàï³çíþþòüñÿ. Òàê ñàìî ì³íëèâèé ³ íàñòð³é ñàìî¿ êíèæêè. Äåñü ÷èòà÷ çàíóðèòüñÿ â ñïðàâæí³ñ³íüêó ñåíòèìåíòàëüí³ñòü, òðåáà â³äçíà÷èòè, ïñèõîëîã³÷íî âèðàçíó ³ ïåðåêîíëèâó. Äåñü ïåðåä íàìè – äîáðÿ÷à êîíöåíòðàö³ÿ ãóìîðó. ² íàé÷àñò³øå – äîáðå ïðîðîáëåí³ ä³àëîãè. Òà ãîëîâíà ÷åñíîòà «Ðîçè ³òð³â», ÿê íà ìåíå, öå ¿¿ æâàâ³ñòü, åíåðã³éí³ñòü ³ òåìïåðàìåíò. Òå, áåç ÷îãî äîáðî¿ êíèæêè íå áóâàº.