ÑÌÎËÎÑÊÈÏ Óêðà¿íè
3
Ïàâëî Êîðîá÷óê Ìàáóòü, áàãàòüîì íàøèì ÷èòà÷àì ö³êàâî – à ÿê òàì ñïðàâè â äàâíüîãî é çíàìåíèòîãî ñìîëîñêèï³âñüêîãî ëàóðåàòà Ïàâëà Êîðîá÷óêà? Ïîñï³øàºìî âäîâîëüíèòè ³íòåðåñ. Ó Ïàâëà Êîðîá÷óêà ãîòóºòüñÿ äî äðóêó íîâà êíèæêà «Õâîÿ» (ñïðàâæíÿ ìîäà â ìîëîäèõ óêðà¿íñüêèõ ïîåò³â íà ðîñëèíí³ íàçâè çá³ðîê, ³ öå äîáðå), â³í áàãàòî é àêòèâíî âèñòóïຠ(çîêðåìà, íåùîäàâíî ïðåäñòàâëÿâ óêðà¿íñüêó ïîåç³þ ó Âðîöëàâ³). À ïîêè – äëÿ âàñ éîãî íîâ³ òà íàéíîâ³ø³ â³ðø³, çäàºòüñÿ, á³ëüø çàäóìàí³, í³æ ðàí³øå, àëå ç ô³ðìîâîþ Êîðîá÷óêîâîþ ìîâíîþ ãðîþ, ç õàðàêòåðíèì øèðî÷åííèì ãîðèçîíòîì ³ òî÷êîþ ïîñåðåäèí³, â ÿêó â³í íåîäì³ííî âëó÷èòü. Ðàé ³ñíóº òîìó, ùî ïîâ³òðÿ – öå âèâåðíóò³ ëåãåí³, òîìó, ùî âèâåðíóòà íàñò³æ âåñíà – öå îñ³íü, òîæ ³ áóäü-ÿêà ëþäèíà íå âìèðàº, à ëåãåíüêî âèâåðòຠñåáå íåñâ³äîìî ³ ïðîøêóº, ÿê ÿ ó ìåòðî, – äîäîìó.
íàïåâíî, ÿ íå ïîìðó Íàïåâíî, ÿ íå ïîìðó, – íå ïîì³÷àâ çà ñîáîþ òàêîãî. Áóäü-ÿêó ñìåðòü ÿ ñïðèéìàþ ÿê çóñòð³÷ ëþäèíè ç ñîáîþ. ß ùîðàçó âèõîäæó ñóõèì ³ç õâîðîá, ò³ëüêè î÷³ – âîëîã³. Ñòóïàþ ïî âóëèö³ êâîëî, í³áè íàâ÷àþñü õîäèòè ³ êîæíà ï³äëîãà ñòຠâîäîþ, ³ äåíü âèÿâëÿºòüñÿ âäàëèì, à ð³ê – ïëîäîâèòèì. Ïðîòå â ö³é êðà¿í³ íà áóäü-ÿê³ ïðîÿâè ³ îçíàêè ñâîáîäè – º øâèäê³ äîïîìîãè ÷è àâòîçàêè. ² êîæåí ìຠíà ïàì’ÿò³ ö³ ñêðóøí³ é òÿæê³ ìîìåíòè. ² êîæåí ñòàº, ÿê ïîë³ñüê³ ë³ñè, ìóäð³øèì ³ ìîâ÷àçíèì. Ëþäèíà – öå ñóòè÷êà ³ ñïîëóêà áåçë³÷³ åëåìåíò³â, ³ ö³ ñóïåðå÷íîñò³ íå äîçâîëÿþòü äîñÿãòè åòàëîíó. Âò³ì, çàðàäè äîñÿãíåííÿ íîâèçíè ìè ùîðàçó ãîòîâ³ äî íîâîãî ïåðåëîìó. Êîëè àòðîôîâàí³ âñ³ íàñîëîäè, òî á³ëü ìຠïðèñìàê ñâîáîäè. Ñìåðòü îæèâຠëèøå òîä³, êîëè ìè âìèðàºìî. Âåñü ³íøèé ÷àñ âîíà íå çäîãàäóºòüñÿ ïðî íàñ çîâñ³ì. Ìè ïðèäóìàëè ðàé, ùîá ïîãðîæóâàòè ñìåðò³ ðàºì.
Íåáî ñüîãîäí³ – íå íåáî, à ïîðâàíèé âîäÿíèé ìàòðàö. ß éäó ó ìåòðî ³ç ë³êàðí³ ïîâ³ëüíî, ÿê ïëèòà òåêòîí³÷íà. Öåé á³ëü ìåí³ íå çàáîðîíèòü ïðî¿õàòè òèñÿ÷³ òðàñ, ó ÿêèõ, ÿê â ìîëèòâ³ í³÷í³é, ³ äîñÿãàºòüñÿ ïðîùà, ÿêó íàì íàø³ïòóº äåõòî â³÷íèé, ³ ðîçó쳺ø, ùî âñ³ ñòàíö³¿ – öå Êîíòðàêòîâà ïëîùà. Áî ïîäîðîæ³ îáò³êàþòü ìåíå, í³áè êàì³íü â ïîòîö³, à ñàì ÿ çàâæäè çàëèøàþñÿ â îäí³é òî÷ö³. ²íîä³, êîëè ñèëüíî áîëèòü, òî øêîäóºø, ùî íå çàâæäè. Áî õî÷åòüñÿ, ùîá ìåíå ïîâí³ñòþ äîêîíàëî. Àëå äåõòî â³÷íèé êàæå ìåí³: «Çàæäè. Òàê, ÿê ó ìîð³ âñ³ õâèë³ âèãëÿäàþòü ³äåíòè÷íî, ÿê ïîºäíàííÿ ìóäðîñò³ é áîæåâ³ëëÿ º äîñêîíàëèì, òàê ³ òâ³é á³ëü ìóñèòü ñòàâàòè çâè÷íèì». ² â³ä÷óâàþ, ùî ñàìå òîìó, ÿ íå ïîìðó, íàïåâíî, ÿ íå ïîìðó…
ãîëîâà êîìàíäèðà …ïðèñâÿ÷óºòüñÿ Ïàâëó Ñêøåòóñüêîìó, ÿêèé ³ º ö³ºþ ëþäèíîþ «ç õðåñòîì íà ïëå÷³».
¹ 4 (248), êâ³òåíü, 2016 ð³ê ×ÀÑÎÏÈÑ ÒÂÎÐ×ί ÌÎËÎIJ
Íå ï³ä íåáîì ñìåðòí³, íå íà çåìë³, íå â ïîñòåë³ ñâî¿é, íå â òðóí³, íå â çåìë³ ç ÷åðâàìè, íå â çîë³, ñìåðòí³ â ìóçèö³, ÿêà – í³. Âàñèëü Ãåðàñèì’þê çåìëÿ çàâæäè ãîðèòü çåëåíèì âîãíåì. öå âèõîäèòü åíåðã³ÿ âêëàäåíèõ â íå¿ ëþäåé. çåëåí³ ïîëÿ íåâèìîâëåíèõ ôîíåì. çåëåí³ ïîëÿ ìàòåðèíñüêèõ ãðóäåé. ëåæàòü ó çåìë³ é íå ñêðåñíå çåëåíà êðèãà. à äóø³ á’þòüñÿ îá õìàðè, àæ çàì³ñòü íåáà – ñèíö³. æèâ³ æ ãîðòàþòü ö³ òðàâè, ìîâ íåïðî÷èòàíó êíèãó. õîäÿòü ëîâèòè ðóêàìè äóø³, ìîâ ðèáó â ð³ö³. òè ³ç ÷åðâîíèì õðåñòîì íà ïëå÷³ òà ÿíãîëîì øóêàºø íå äóøó, à ãîëîâó êîìàíäèðà. ëîâèø îñòàííþ éîãî ôîíåìó, íàãîëîñ ñåðåä ìåðòâîãî ñòîãîëîññÿ, â í³ìîìó âèð³. êîìàíäèð, îá ÿêîãî çàïàëþâàëèñÿ ñ³ðíèêè. êîìàíäèð, ùî çàãóáèâñÿ ïîì³æ òðüîõ áóê³â. ñìåðòü çàâæäè õîäèòü íà â³äñòàí³ ë³âî¿ ðóêè. ³ âêëàäຠâ³÷í³ñòü ó ïðàâó ðóêó. ó òðàâ³, ùî ãîðèòü, çíàõîäèø ïàñìî âîëîññÿ. í³áè ï³ð’ÿ â³ä ïòàøêè, ÿêó ïðîêîâòíóâ õèæàê. ³ òåáå ëåäü ñàìîãî íå çàáèðຠîöå ñòîãîëîññÿ. êîëå ñåðöå ³ ïîëå. ³ òîðæåñòâóº æàõ. çåëåíèé âîãîíü ïàëຠäî êðàþ çåìë³. ãîëîâó êîìàíäèðà íå â³äñï³âàòè â òðóí³. ãîëîâà íå â çåìë³ ç ÷åðâàìè, íå ó çîë³. éäåø äî ð³÷êè ïîìèòè äîëîí³, ÿê³ – ó âîãí³. âîäà çàâæäè ïàëຠñèí³ì âîãíåì. öå òå÷å åíåðã³ÿ âêëàäåíèõ â íå¿ ò³ë. ñèí³ îçåðà äçåðêàëÿòü îáëè÷÷ÿ îäíå. ñèí³ îçåðà ç áåçë³÷÷þ ð³âíèõ ê³ë. íàì â³ä÷óâàòè é íàäàë³ ¿õí³ æèòòÿ. äî ÷îëîâ³ê³â ó ñíè çàâ³òàþòü é ïîïðîñÿòü êóðèòè. à ó æ³íîê ïîïðîñÿòü çà÷àòè â³ä íèõ äèòÿ. ³ æ³íêàì áóäå í³÷èì êðèòè.
ÌÅÒÐÎÔÎÁ²ß: Îðôåé, Åâð³ä³êà ³ çäèâîâàíèé Øåêñï³ð Êàòåðèíà ÄÅÂÄÅÐÀ ̳ô ïðî Îðôåÿ â³äðîäæóºòüñÿ â ñâ³òîâ³é êóëüòóð³, é ë³òåðàòóð³ çîêðåìà, í³áè êàçêîâèé ôåí³êñ. Ïîåòè÷íà çá³ðêà Ìèðîñëàâà Ëàþêà «Ìåòðîôîá³ÿ» (ÂÑË, 2015) – öå ùå îäíà ³íêàðíàö³ÿ àíòè÷íîãî ì³ôó, ÿêà âàðòóº ÷èòàöüêî¿ óâàãè. «Ìåòðîôîá³ÿ» – çðàçîê êîíöåïòóàëüíî¿ êíèãè. Çá³ðêà ìຠñòðóíêó ñòðóêòóðó (10 ðîçä³ë³â ïî 10 â³ðø³â, ïîâ’ÿçàíèõ îêðåìîþ ï³äòåìîþ, îáðàçîì ÷è ñëîâåñíèì ïðèéîìîì). Ñâîºð³äíîþ ðîäçèíêîþ ¿¿ ñòàâ îñòàíí³é ðîçä³ë («Çîøèò äëÿ êîëÿäè»). Êîæåí ÷èòà÷ çíàéäå òóò âëàñíîðó÷ ïåðåïèñàíèé àâòîðîì ôðàãìåíò êîëÿäêè. Îôîðìëåííÿ êíèãè – ðîáîòè ñêóëüïòîðà é õóäîæíèö³ Æàííè Êàäèðîâî¿. Ôðàãìåíòè ìîçà¿ê âèêëèêàþòü àñîö³àö³¿ ç ³íòåð’ºðîì ìåòðî, à òàêîæ ï³äêðåñëþþòü îñîáëèâîñò³ ïîåòè÷íîãî ñâ³òó àâòîðà, äå ìèòòºâå é â³÷íå ÷àñòî ìèñëÿòüñÿ ÿê ð³âíîçíà÷í³ ïîíÿòòÿ. Ïåðøèé ðîçä³ë «Ìåòðîôî᳿» («Äàòà ñìåðò³ ³ äàòà íàðîäæåííÿ») â³äêðèâຠ«Àâòîá³îãðàô³ÿ», ÿêà ïîâåðòຠíàñ äî ïðîáëåìè ³íòåðïðåòàö³¿ àâòîðîì âëàñíîãî æèòòÿ ó ïîå糿. Äåÿê³ òâîðè íàãàäóþòü äîòåïè, ïîáðåõåíüêè («Ãàðí³ äåðåâà»), ³íø³ – çâó÷àòü ÿê ðàïòîâ³ îäêðîâåííÿ, êîòð³ ñë³ä âèìîâëÿòè ñòèõà: «³ òðåáà íàðåøò³ ïðîøåïîò³òè / ùî êîëè ñí³æèíêà çàñòèãຠíà íàø³é äî-
ñòàíîâèùå óêðà¿íñüêîãî Ñõîäó: «íàñ çàáóëè íåìèòèõ íà 1200ìåòðîâ³é ãëèáèí³… òóò íàñ ñò³ëüêè ëþäåé / âè íå ïîâ³ðèòå – òóò ñò³ëüêè ëþäåé ³ç êðîâ³». Ëàþê íå ñóäèòü ³ íå êîìåíòóº, çàëèøàºòüñÿ í³áè ïîçà ïëåòèâîì âëàñíîãî òåêñòó. ² õî÷ ³ ïîïåðåäæຠ«íå òðèìàéòåñÿ çà ìåíå / ÿ âàñ í³êóäè íå âèâåäó», òàêè âèâîäèòü, ÿê ì³í³ìóì, äî íîâîãî ñïîñîáó (÷è òî ìîæëèâîñò³) ìîâèòè ïðî â³éíó. Ðîçä³ë «Øê³ëüí³ äåðåâà» – öå ðîçìîâà ïðî äèòèíñòâî. Ïðîñò³ð öüîãî ïîåòè÷íî-øê³ëüíîãî ñàäó äàëåêèé â³ä ³äåàë³çàö³¿ òà ³äè볿. Ïîåò çíຠçàêîíè æèòòÿ: «ìè âèðîñëè ï³ä òîáîþ äóáå – / êîëèñü / îäèí ³ç íàñ / çðóáຠòåáå» («Äóá»). ²ðîí³ÿ ìåæóº ç ë³ðèçìîì, àëå îñòàíí³é çàâæäè äàëåêèé â³ä ïàòåòèêè.
ëîí³ / ñòàºìî íàéæîðñòîê³øèìè ó ðîäó» («Íàéæîðñòîê³ø³»). Óò³ì, óñ³ âîíè ïîêàçóþòü, ùî Ëàþê óæå äîñòàòíüî çð³ëèé ³ ñèëüíèé íà åñòåòèêà â³äìèðàííÿ é çíèïîåò, çäàòíèé ãîâîðèòè ïðî ùåííÿ: «äåêîëè òóãî îáìîòóþ ñìåðòü. ì³çèíåöü / ³ ñïîñòåð³ãàþ / ÿê â³í Ðîçä³ë «Êðàñà» çà÷àðîâóº êî/ñèí³º» («Àëþì³í³ºâèé äð³ò»). ëîðèñòèêîþ, óâàæí³ñòþ äî äåòàÏîåç³ÿ Ìèðîñëàâà Ëàþêà â ëåé (òàê Áîãîðîäèöÿ, ùî «ó íå¿ ïåâíîìó ñåíñ³ äóæå «ò³ëåñíà», ïóðïóðîâèé ìàê ó âîëîññ³», ùî âèðàæåíî ó ìåòàôîðèö³ âðåøò³ ïîäຠïàñ «÷îðíîþ ìàâ³ðø³â. ²íêîëè çäàºòüñÿ, ùî ãîðëåíüêîþ òóôåëüêîþ», ³ ìè òàºø õèìåðíèé àíàòîì³÷íèé àòñïðàâä³ áà÷èìî öþ êðàñèâó ëàñ: «ÿ áà÷ó òå ñåðöå ç³ øâàìè / æ³íêó («Âèíàéäåííÿ ïèñåìíîñò³: òó ñèñòîëó ³ ä³àñòîëó / òîé ÷åðâîãíåííî-çîëîòèé»). Îáðàçè âîíèé ãëàä³îëóñ ñåðöÿ» («Öâèíâèíèêàþòü ³ç òåìðÿâè é íàòàð ãëàä³àòîð³â»). ²íêîëè ãàäóþòü äàâíî çàáóò³ êîëüîñàì ñâ³ò ç éîãî ð³êàìè é äåÖþ òà ³íø³ êíèæêè ìîæíà çàìîâèòè ðîâ³ ñíè: «ïîñåðåä ÷îðíî¿ ðåâàìè ìèñëèòüñÿ ÿê îäíå ó êíèãàðí³ «Ñìîëîñêèï» íî÷³ íà ñèíüîìó îçåð³ / æîââåëèêå ò³ëî («Êðàñíà»), àáî Åëåêòðîííà ïîøòà: òèé òðàìâàé çóïèíÿºòüñÿ ³ ïðîâîäèòüñÿ ïàðàëåëü: knyharnia@smoloskyp.org.ua âåçå ìåíå» («Á³ëèé»). «ñòîÿâ á³ëÿ ïåðåëàìàíèõ Òåëåôîí: +38 044 425 23 93 Ìèðîñëàâ Ëàþê îäèí ³ç äåðåâ / ³ â óì³ ïåðåðàõîâóíåáàãàòüîõ ñó÷àñíèõ àââàâ / óñ³ ëàòèíñüê³ íàçâè òîð³â, ñïðîìîæíèõ ïåðåîñê³ñòîê ëþäèíè» («Ô³çè÷íà ìèñëþâàòè â³éíó ÷åðåç ïîåç³þ. Ìîæëèâî, ÿ ïîìèëÿþñü, àëå áóäîâà»). Ò³ëî – ÷è íå ºäèíèé Òåìà â³éíè ðîçãîðòàºòüñÿ ó ïîìåí³ çäàºòüñÿ, ùî â íàñòóïíèõ ñïîñ³á îñÿãíåííÿ ä³éñíîñò³, àëå åì³ «Âîçäóõ», ùî òàêîæ óâ³éøðîçä³ëàõ («Ñèí³é ïàëåöü», «Çàâîäíî÷àñ ³ ñèìâîë ïðèðå÷åíîñò³ ëà äî ðîçä³ëó. Ñâ³ò, ÿêèé çðèíຠêèíóò³ áóä³âë³», «Âèãóë äèêèõ ëþäèíè áóòè îáìåæåíîþ ïåðåä íàìè, çäàºòüñÿ àáñóðäòâàðèí ó íåéìîâ³ðíèõ ïåéçà(«Â³ä÷óâàííÿ»). íîþ ñóì³øøþ êðàñè é ïîòâîðæàõ», «Ðîçìîâëåííÿ») ÷àñ â³ä Ïåâíî, íåìîæëèâî ïèñàòè ïðî íîñò³. Íå çíàþ, ÷è ìîæëèâî ÷àñó âèðèíຠìîòèâ çàìèëóâàí«Ìåòðîôîá³þ», íå çãàäàâøè ïðàâäèâ³øå é òî÷í³øå îïèñàòè íÿ ñìåðòþ. Ç’ÿâëÿºòüñÿ ñâîºð³äïðî Åçðó Ïàóíäà. Äâà ðîçä³ëè
êíèãè («Ñîíåòè äî Åçðè – 1», «Ñîíåòè äî Åçðè – 2») ïðèñâÿ÷åíî ñàìå ö³é ñóïåðå÷ëèâ³é ³ ãåí³àëüí³é ïîñòàò³. Ñàìå ó «ïàóíä³âñüê³é» ÷àñòèí³ íàéâèðàçí³øå âèÿâëÿºòüñÿ ñâîºð³äíèé íåôîðìàëüíèé ôîðìàë³çì Ëàþêà. Øåêñï³ð áóâ áè ïîäèâîâàíèé, ÿêáè ä³çíàâñÿ, ùî ÿêèéñü çóõâàëåöü ó ÕÕ² ñòîë³òò³ ïèñàòèìå ñîíåòè ïðî øèôåð ÷è ïðî òå, ÿê éîìó çóñòð³âñÿ «ìóæèê áåç çóá³â ó íàêîëö³ é øê³ðÿíö³» («Äðóãà ÷àñòèíà ³ ïåðøà»). Îäíàê öå òåæ îçíàêà äîáðî¿ ïîå糿 – äèâóâàòè Øåêñï³ðà. Òåìàòè÷íî é íàñòðîºâî ö³ òâîðè äóæå ð³çíÿòüñÿ. Ó äåÿêèõ ë³ðè÷íèé ñóá’ºêò âèñòóïຠÿê øèáåíèê-àíàðõ³ñò, â ³íøèõ éîìó íå áðàêóº í³æíîñò³ é äåë³êàòíîñò³ çàêîõàíîãî. Ó ïîå糿 «Òîíê³ñòü» çóñòð³÷àºìî îáðàç æ³íêè ç³ çâ³ðîì, àðõåòèï ó ä³éñíîìó ñåíñ³ ñëîâà. ³ä ç³òêíåííÿ ç òàêèìè àðõåòèïàìè íà øê³ð³ âèñòóïàþòü ñèðîòè. Ïîì³æ «â³ëüíèõ» (÷è òî ñâàâ³ëüíèõ) âåðë³áð³â ³ ôîðìàëüíî äîâåðøåíèõ ðèìîâàíèõ â³ðø³â çóñòð³÷àþòüñÿ òàêîæ ë³ðè÷í³ ì³í³àòþðè. Âîíè ïîä³áí³ äî êðóïèíîê ñîë³, àáî äî ôðàãìåíò³â êîðîòêèõ ìåëîä³é, ÿê³ çâó÷àòü ìèòü, àëå ìàþòü äîâãå â³äëóííÿ. Îðôåé «Ìåòðîôî᳿» ïðîõîäèòü ï³äçåìíå öàðñòâî ïîêèíóòèõ øàõò ³ êè¿âñüêîãî ìåòðî, ç’ºäíóº ñâ³ò æèâèõ ³ ìåðòâèõ, äèòèíñòâà é ñòàðîñò³, àâòåíòèêè é àâàíãàðäó. À Åâð³ä³êà? ̳ô³÷íà íàðå÷åíà îáåðòàºòüñÿ ñàìîþ ïîå糺þ. ² í³êóäè íå çíèêàº. Ó ïðîñòîð³ ö³º¿ çá³ðêè âîíà âñå º ³ º.