ÑÌÎËÎÑÊÈÏ Óêðà¿íè
3
¹ 7-8 (251-252), 016 ð³ê ×ÀÑÎÏÈÑ ÒÂÎÐ×ί ÌÎËÎIJ
ïîäîðîæíèê
Äàðèíà Ãëàäóí Öÿ ïîåòêà – îäíà ç ïåðåìîæíèöü íèí³øíüîãî ë³òåðàòóðíîãî êîíêóðñó âèäàâíèöòâà «Ñìîëîñêèï» (ÿê âè, ìîæëèâî, ïàì’ÿòàºòå ç íàøîãî ïîïåðåäíüîãî ÷èñëà). Ìåí³ Äàðèíà Ãëàäóí âèäàºòüñÿ ÷è íå íàéð³çíîìàí³òí³øîþ ñåðåä ìîëîäèõ óêðà¿íñüêèõ ïîåò³â – àäæå â쳺 «ïðèáîðêóâàòè» íàïðî÷óä â³äì³íí³ òåìè, ñòèë³ñòèêè, ìàíåðè. Ó ïðåäñòàâëåí³é íèæ÷å äîá³ðö³ íà âàñ ÷åêຠïîºäíàííÿ íå áàíàëüíî¿ äëÿ íàøî¿ äîáè àôîðèñòè÷íîñò³ ç çàãàäêîâèìè íàòÿêàìè íà ìåòàô³çèêó òà ö³êàâèìè çàäóìëèâèìè ìåòàôîðàìè.
òèòàí (dz çá³ðêè «Ñïåðøó áóëî äåðåâî»)
ïîñòð³ë ñâ³òëî ðîñòå ³ç çåìë³ ïåðåñòèãëèì æèòîì ç ïîëÿ êóäè íå á³æè à äî ë³ñó äàëåêî ä³â÷èíà æîâòîãàðÿ÷à ëèñèöÿ ïðèéøëà êóïàºòüñÿ òîðêຠêîëîññÿ ðóêàìè õâîñòîì ³ ëàïàìè ¿¿ ÷îðíèé ³äîë ç ³ìåíåì ÷îëîâ³êà ³ ºäèíèì íàáîºì ÷åêຠòåìðÿâè òåìðÿâà ç ³ìåíåì æ³íêè ÷åêຠñîíöÿ ëèñèöÿ æîâòîãàðÿ÷à ÷åêຠïîñòð³ëó ïîñòð³ë çàïëóòàâñÿ ó ïåðåñòèãëîìó æèò³
1. àéñáåðã ìàéæå òå æ ñàìå ùî çáèò³ âåðøêè ÿêùî íå äèâèòèñü ó êîð³íü âåðøêîâèé <ÿêùî íå äèâèòèñÿ> <ÿêùî íå áà÷èòè> 2. ìîÿ áàáóñÿ óÿâëÿëà éîãî ³íîä³ áîãîì ³íîä³ ðàô³íàäîì ó ÷àøö³ <ÿêùî íå äèâèòèñü ó êîð³íü ÷àøêè> <ÿêùî íå äèâèòèñÿ> <ÿêùî íå áà÷èòè> 3. òðîìáîì ó êðîâîíîñíèõ ñóäèíàõ ï³âíî÷³ <öå òðîõè ãëèáøå> 4. ëåòþ÷èì ãîëëàíäöåì ó ôîðì³ îñòðîâà ÿêèé í³êîëè íå äîïëèâå äî ñâî¿õ çåìåëü áî ¿õ çàòîïòàëè îðäè áî ¿õ ïåðåïîâíèëè êðèêîì ãîëîâè ñòðà÷åíèõ âîðîí³â áî ðàé ÿê òàêèé ëåæèòü ó òðþì³ éîãî <öå òðîõè äîâøå> 5. ÿêùî äèâèòèñÿ ÿêùî äèâèòèñÿ áà÷èòè ùî òàì ó êîðåí³ ëüîäó ó êîðåí³ ëþäíîñò³ êð³ì óëàìê³â âàâèëîíñüêî¿ âåæ³
êð³ì óëàìê³â êðèæàíîãî ë³ñó êðèæàíî¿ ñìåðò³ çóñòð³íåøñÿ ïîãëÿäîì ³ç íàéãëèáøîþ ãëèáèíîþ ³ ñòàíå âîíà òâî¿ì îñòàíí³ì ïðèòóëêîì 6. ùî áà÷èø òè êàï³òàíå êîëè äèâèøñÿ â êîð³íü àéñáåðãà ÷è íàäùåðáëåíå ñåðöå ï³âíî÷³ ÷è êðèê âîäè çàí³ì³ëî¿ ÷è âëàñíó äóøó
ç쳿 ç쳿 çì³ÿòüñÿ ÷àñîì ç³ ñòð³ëêè ãîäèííèêà ç쳿 äèõàþòü ïîëóì’ÿì çà âèäíîêîëîì ç쳿 ïëåòóòü êîðàí ó ï³âì³ñÿöü çâåäåíèé ç쳿 ñêèäàþòü øê³ðó ñâîþ ñòàðó ïîò³ì ñêèäàþòü ñâ³ò ñòàðèé ³ çíîøåíèé ç쳿 øåïî÷óòü ìîëèòâè íà øïèëÿõ ñîáîð³â ³ ïîìèðàþòü çà íàñ ³ âîñêðåñàþòü
ÿ ïîäîðîæíèêîì çàõèùàòèìó çåìëþ â³ä ðàí ëÿæó íà òâî¿ ãðóäè òàì äå ñåðöå ùîá çóïèíÿòè êóë³ ìåíå çàìàëî àëå ç òîãî ùî ìàþ òîá³ â³ääàþ óñå
derevo ÷è çíຠñîêèðà êîëè ïîìèðຠäåðåâî ÿêèé ³ç óäàð³â âèÿâèòüñÿ ôàòàëüíèì ³ ñê³ëüêè ÷àñó òðèâຠéîãî àãîí³ÿ ÷è çíຠäåðåâî ÿê ñòðàæäຠñîêèðà â³ä ì³öíîñò³ òèõ õòî ÷àñ íå õâèëèíàìè ì³ðÿº êîëàìè ³ íàâ³ùî éîìó öå çíàííÿ ÿêùî òèðñà øìàòêàìè ïëîò³ äîâêîëà ñòîã³í íàï³âðîçñ³÷åíèé ñòîâáóð ñòîãîëîñî ãîëîñèòü òèøåþ êîëè ìè ãóëÿëè îï³âäí³ ë³ñîì â³í êðè÷àâ ³ ïðîñèâ ïîùàäè êîæíà òðàâèíêà çíåñèëåíî ïëàêàëà íàâ³òü ò³í³ òðàóðíîþ ÷îðíîòîþ âèð³çíÿëè íà ñòåæö³ íàñ îñòàíí³õ æèâèõ öâ³ðêóí³â òè ãðàâ íà ñîï³ëö³ ³ âåëèê³ äåðåâà ñõèëÿëè äîäîëó êðîíè à ÿ çàìîâêëà áî âòðàòèëà çäàòí³ñòü ÷óòè
Ïðèñòðàñíèé, àëå òâåðåçèé ïîðòðåò Äîáè ³ Ãåðîÿ ïîðòðåò Âàñèëÿ Ñòóñà. Æèâèìè ³ ñóïåðå÷ëèâèìè âîíà ïîêàçàëà òàêîæ ñòîñóíêè ïîåòà ³ç ñèíîì, Íåéìîâ³ðíî åìîö³éíà êíèæêà. Òåêñò, ñïîâíåíèé ÷èñëåííèõ êîâëàñòèâî, êîíôë³êò àáî íåðîçóëîðèòíèõ, ïàì’ÿòíèõ ³ íåïîâòîðíèõ äåòàëåé. Âèðàçí³ õàðàêòåì³ííÿ. ðèñòèêè ëþäåé ³ ðåàë³é äðóãî¿ ïîëîâèíè óêðà¿íñüêîãî äâàäöÿòîÇîâñ³ì íå «ëàêîâàíèìè» ïîãî ñòîë³òòÿ. Âñå öå – ïðî ïîñìåðòíå êíèæêîâå âèäàííÿ ñïîãàä³â ñòàþòü ñïîãàäè Êèðè÷åíêî ³ ïðî Ñâ³òëàíè Êèðè÷åíêî ïðî Âàñèëÿ Ñòóñà «Ïòàõ ï³äíåáåñíèé» (ðàáàãàòüîõ ñï³ëüíèõ çíàéîìèõ. í³øå âîíè äðóêóâàëèñü ó æóðíàë³ «Äí³ïðî» òà çâó÷àëè íà ðàä³î Áàãàòüîì ³ç íèõ çãàäàíî «Êóëüòóðà»), ÿêå ç’ÿâèëîñü ó «Ñìîëîñêèï³» 2016 ðîêó. ñëàáê³ñòü, ÿêó âîíè âèÿâëÿëè â îáñòàâèíàõ òèñêó ðåæèìó, â³òëàíà Êèðè÷åíêî ðîçïîíàéìåíøî¿ íåñïðàâåäëèâîñò³ â³äñòóïíèöòâî, ñòðàõ, ùî âèêëè÷èíຠêíèæêó ç äíÿ ñâ ëþäèíà. Ñòóñ ÿê ïðèÿòåëü. Ñòóñ êàâ îãèäó â òèõ, êîòð³, íà â³äì³íó ïåðøî¿ çóñòð³÷³ ç Âàñèëåì Ñòóÿê ï³äï³ëüíèê. Ñòóñ ó ïîáóò³. â³ä íèõ, íå çëÿêàëèñÿ. Àâòîðêà ñîì. ² âæå âîíà çàäຠâèñîêèé Ñòóñ íà ðàäÿíñüêîìó «ñóä³». çãàäàëà, ÿê Ñòóñ, ïîïðè «â³äõ³ä åìîö³éíèé ð³âåíü, î÷åâèäíî, ùî Ñòóñ â óâ’ÿçíåíí³. Ïåðåä ÷èòàç îïîçèö³¿» ²âàíà Äðà÷à, ïðîäîâïîåò ³ ìàéáóòí³é äèñèäåíò îäðà÷àìè ö³º¿ êíèæêè â³í ïîñòàíå â æóâàâ çàõîïëþâàòèñÿ éîãî çó ñïðàâèâ íà àâòîðêó íàäïîäóæå ð³çíîìàí³òíèõ àìïëóà. â³ðøàìè, àëå âæå ó âèïàäêó Âàòóæíå âðàæåííÿ. Òàì ç’ÿâèâñÿ é Îñü â³í ïîâåðòàºòüñÿ ³ç çàëåð³ÿ Øåâ÷óêà (ùî çîñåðåäèâîáðàç ïòàõà, ùî âèðèíຠíå ñëàííÿ ³ øóêàº, ç êèì áè â Êèºâ³ ñÿ íà ñóòî ë³òåðàòóðí³é òà ëèøå â çàãîëîâêó, à ïðîõîäèòèñòàòè äî ñïðàâä³ âàæëèâî¿, ³ñòîðè÷í³é ïðàöÿõ) ââàæàâ ìå íàäàë³ ÷åðåç óñþ êíèæêó. ϳä íà éîãî äóìêó, ðîáîòè – éîãî òâîðè íåâàæëèâèìè Öþ òà ³íø³ êíèæêè ìîæíà çàìîâèòè çíàêîì çàõîïëåííÿ Ñòóñîì òðèñåáòî äî îïîðó òîòàë³òàäð³áíèöÿìè íà òë³ òîãî, ùî ó êíèãàðí³ «Ñìîëîñêèï» âàþòü óñ³ ïîäàëüø³ ðîçïîâ³ä³ ðèçìó, äî âèõîâàííÿ ñâ³äîâ³äáóâàëîñÿ äîâêîëà. Åëåêòðîííà ïîøòà: ïðî íüîãî, â ÿêèõ Êèðè÷åíêî ìîãî ãðîìàäÿíñòâà. À îñü Ö³êàâèé ïàðàäîêñ: ñàìà knyharnia@smoloskyp.org.ua âèõîäèëà ç âëàñíîãî äîñâ³äó óæå ìîâ÷êè òàºìíî ïåðåäóæå åìîö³éíà, ïèøó÷è íà Òåëåôîí: +38 044 425 23 93 ñï³ëêóâàííÿ ç íèì. Ïðè öüîìó äຠçàáîðîíåí³ äðóêîâàí³ òåìó, ÿêà ãëèáîêî õâèëþâàâîíà íå âäàâàëàñÿ äî îñîáëèâîìàòåð³àëè. Ñâ³òëàíà Êèðèëà ¿¿ é äåñÿòü ðîê³â ïî òîìó ãî ïñèõîëîã³÷íîãî àíàë³çó ñâîãî ÷åíêî òóò çàô³êñóâàëà ö³êà(«Ïòàõ ï³äíåáåñíèé» íàïèñàíî ó àëüíèì, äðóæí³ì ³ çàíóðåíèì ó ñòàâëåííÿ äî ïîåòà é íå ñòàëà âèé ìîìåíò: íà ¿¿ ïåðåêîíàííÿ, äåâ’ÿíîñòèõ ðîêàõ), ïðî ëþäèíó ñôåðó äóõó, õî÷à é ï³äêðåñëþíàâìèñíå çàëèøàòè âèðàçíèõ Âàñèëü Ñòóñ ðîçóì³â âàãó ³ çíàâàëà íåîäíîðàçîâî â³ä÷óòòÿ «ïåòàê ñàìî âåëüìè åìîö³éíó ³ êàï³äêàçîê íà öþ òåìó äëÿ ÷èòà÷³â, ÷åííÿ ñâ ïîå糿, òîìó äóæå ðåïàäó âèñîò», òîáòî âèùîñò³ òåãîðè÷íó, Ñâ³òëàíà Êèðè÷åíêî íàòîì³ñòü çîñåðåäèëàñÿ íà ïîñåðéîçíî ñòàâèâñÿ äî ïîøèðåíñâîãî ñï³âðîçìîâíèêà ³ ïðèÿòåçóì³ëà ÿêùî íå çáåðåãòè äèññòàò³ ñàìîãî Âàñèëÿ Ñòóñà. íÿ âëàñíèõ â³ðø³â, îñîáëèâî ïåëÿ. Ö³êàâî áóëî áè ïîäèâèòèñÿ òàíö³þ, òî âæå òî÷íî çáåðåãòè Ñòóñ ÿê ïîåò. Ñòóñ ÿê ÷èòà÷ ³ ðåéìàâñÿ ïîøèðåííÿì ¿õ çà êîðç òî÷êè çîðó òàêî¿ ã³ïîòåçè íà òâåðåçèé ïîãëÿä íà ñåáå, íà äîñë³äíèê ë³òåðàòóðè. Ñòóñ ÿê äîí. ² çîâñ³ì ³íøèé îáðàç ëþäèñâîãî ãåðîÿ ³ íà ðåà볿. Âîíà ïåÑòóñ³â â³ðø «– À ñêàæè – Ìîä³ãðîìàäÿíèí. Ñòóñ ÿê ãíàíèé íè, ÿêà â³äïî÷èâàº, ïîðèíຠâ ðåêîíëèâî àíàë³çóâàëà, ÿñíî ëüÿí³ áóâ ³ä³îò?...». ïðåäñòàâíèê ìèñëÿ÷î¿ ìåíøîñò³ ñïîãàäè, ñèäèòü íà áåðåç³ ð³÷êè Ìîæå, íå êîæíîìó öå î÷åâèäç³ñòàâëÿëà ôàêòè, âèñâ³òëþâàëà â òîòàë³òàðíîìó ñóñï³ëüñòâ³. àáî ïîðÿä ³ç ïîäðóãîþ. íî, àëå, çàòîðêóþ÷è òàê³ òåìè, òåíäåíö³¿. Äîñë³äæóâàëà ³íø³ Ñòóñ ÿê íàïðóæåíà, ìîâ ñòðóíà, Äî ðå÷³, ïðî ïîäðóã ³ âçàãàë³ Ñâ³òëàíà Êèðè÷åíêî äàâàëà ñïîãàäè ïðî Ñòóñà, ïðî äèñèâðàçëèâà, ãîðäà ³ ÷óòëèâà äî ïðî æ³íîê. Ñâ³òëàíà Êèðè÷åíêî, äóæå æèâèé ³ íå ì³ôîëîã³÷íèé äåíò³â, ø³ñòäåñÿòíèê³â, øóêàþ-
Îëåã ÊÎÖÀÐÅÂ
Ñ
ñåðåä ³íøîãî, ïîäàëà â «Ïòàõó ï³äíåáåñíîìó» ³ ñâîº ðîçóì³ííÿ òîãî, ÿê Âàñèëü Ñòóñ òðàêòóâàâ, ñüîãîäí³øíüîþ ìîâîþ âèñëîâëþþ÷èñü, ãåíäåðí³ ïèòàííÿ. Ç ¿¿ ñë³â âèõîäèòü, ùî ïîåò ìàâ äîâîë³ êîíñåðâàòèâí³ ïîãëÿäè â ö³é öàðèí³ (ùî, ç îãëÿäó íà éîãî á³îãðàô³þ, íå íàäòî âæå é äèâíî), ââàæàâ, ùî äëÿ ñåðéîçíîãî, äðóæíüîãî, äóõîâíîãî ñï³ëêóâàííÿ ïîòð³áåí ÷îëîâ³÷èé ãóðò, à æ³íêà – öå ùîñü çîâñ³ì ³íøå. Ñàìå â òàêîìó ñâ³òë³ ïîñòຠòóò ³ øëþá Ñòóñà ç ðàäèêàëüíî ìîëîäøîþ çà íüîãî æ³íêîþ, ùî ¿¿ â³í òðàêòóâàâ ÿê îá’ºêò çàõèñòó é îï³êè. Ç ³íøîãî áîêó, ñâîº ñï³ëêóâàííÿ ç³ Ñòóñîì Êèðè÷åíêî çîáðàçèëà ÿêðàç ³íòåëåêòó-
÷è íà ðîçäîð³ææ³ âåðñ³é øëÿõó äî ³ñòèííèõ âåðñ³é. Òàêà ÿñí³ñòü ïîãëÿäó (ïîâòîðþñÿ, íà òë³ âåëè÷åçíî¿ ñòèë³ñòè÷íî¿ åìîö³éíîñò³, áà íàâ³òü ñåíòèìåíòàëüíîñò³) îñîáëèâî àêòóàë³çóº ñïàäùèíó ³ âçàãàë³ ïîñòàòü Ñâ³òëàíè Êèðè÷åíêî. Íàäòî òåïåð, êîëè â³ä ïîä³é ø³ñòäåñÿòèõ-â³ñ³ìäåñÿòèõ ðîê³â íàñ â³ääàëÿº âñå á³ëüøå ÷àñó, êîëè ìîæíà ìåíøå çàëåæàòè â³ä ñóá’ºêòèâíèõ ïñèõîëîã³÷íèõ ÷èííèê³â ïðè äîñë³äæåíí³ öüîãî ïåð³îäó ³ñòîð³¿, àëå é ñåðéîçíèõ ñâ³äê³â (õî÷ æèâèõ, õî÷ «ïàïåðîâèõ») ñòàëî íå òàê ³ áàãàòî. Âàðòî çâåðíóòèñÿ äî ñâ³ä÷åíü, íà ïðåâåëèêèé æàëü, óæå ïîê³éíî¿, àëå ïðèñóòíüî¿ â òåêñòàõ Ñâ³òëàíè Êèðè÷åíêî. ¯¿ òâîðè, çîêðåìà é «Ïòàõ ï³äíåáåñíèé» – òî âàæëèâ³ é ïîâíîêðîâí³ ïîðòðåòè äîáè òà ¿¿ ãåðî¿â.