Μελέτη αποκατάστασης της Χάνας στο Δήμο Τραϊανούπολης Νομού Έβρου
Restoration study of Chana, Municipality of Traianoupolis, Evros Prefecture:
Αποτίμηση φέρουσας ικανότητας – αξιολόγηση μεθόδων επέμβασης
Bearing capacity assessment – evaluation of reinforcement methods
Διπλωματική εργασία Bασιλική Τερζή Πολιτικός Μηχανικός
Postgraduate thesis Vasiliki Terzi Civil Engineer
Επιβλέποντες Γεώργιος Καραδέδος Αναπλ. Καθηγητής, Τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών
Supervisors Georgios Karadedos Associate Professor, School of Architecture
Χρήστος Ιγνατάκης Καθηγητής, Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών
Christos Ignatakis Professor, School of Civil Engineering
113
01
02
01 Η Χάνα στο Δήμο Τραϊανούπολης, Νομού Έβρου. Chana in the Municipality of Traianoupolis, Evros Prefecture. 02 Τρισδιάστατο προσομοίωμα πεπερασμένων στοιχείων αρχικής μορφής του μνημείου. 3D model of finite elements of the initial form of the monument.
21 Το αντικείμενο της διπλωματικής εργασίας αφορά στη μελέτη στατικής αποκατάστασης της Χάνας, ενός από τα πρωιμότερα χάνια των Βαλκανίων, το οποίο βρίσκεται στο Δήμο Τραϊανούπολης, Νομού Έβρου. Η Τραϊανούπολη, ένα ακμαίο διοικητικό και στρατιωτικό κέντρο στο 14ο αιώνα, που διέθετε ιαματικές πηγές και ήταν σταθμός της Εγνατίας οδού ήδη από τη ρωμαϊκή εποχή, ήταν ιδανικός τόπος για να κτίσει ο Γαζή Εβρενός μπέης τη Χάνα, μεταξύ 1375-1385. Το 1485-1487 κτίζεται δίπλα στη Χάνα από τον Κοτζά Νταβούτ πασά το παλαιότερο από τα σωζόμενα λουτρικά κτίσματα. Στο τέλος του 18ου με αρχές 19ου αιώνα κτίζεται το δεύτερο λουτρικό κτίσμα και στο τέλος του 19ου αιώνα με αρχές 20ού αιώνα κτίζεται ανάμεσά τους ένα βοηθητικό κτίσμα. Στην ίδια περίοδο καταρρέει η καμάρα του πρώτου χώρου της Χάνας. Η πλήρης καταστροφή της πρόσοψης και του προθαλάμου της Χάνας πρέπει να έγινε το 1939 κατά τη διάρκεια κατασκευής της εθνικής οδού. Το 1964 η περιοχή της Τραϊανούπολης κηρύχθηκε αρχαιολογικός χώρος. Η Χάνα αποτελείται από δύο συνεχόμενους χώρους. Η κάτοψη του μνημείου έχει διαστάσεις 38,8 x 13 μ., με προθάλαμο 10,2 x 9,2 μ. και κύριο χώρο 25,2 x 10,2 μ. Το μνημείο διαθέτει μία κεντρική τοξωτή είσοδο, πλάτους 2,8 μ., η οποία είναι κατασκευασμένη από κοκκικόνοχρωμους οπτόπλινθους. Οι τοιχοποιίες διαθέτουν ύψος ίσο με 4 μ. και είναι δομημένες κατά το πλινθοπερίκλειστο σύστημα. Η δίριχτη στέγη επικάθονταν σε στρώμα από ακανόνιστους λίθους με κονίαμα. Με τα στοιχεία που έχουμε από την ίδια τη Χάνα, από φωτογραφίες της πρόσοψής της το 1934 πριν από την
Δ.Π.Μ.Σ. «ΠΡΟΣΤΑΣΊΑ, ΣΥΝΤΉΡΗΣΗ & ΑΠΟΚΑΤΆΣΤΑΣΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΏΝ ΜΝΗΜΕΊΩΝ». ΘΈΜΑΤΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΊΟΥ ΔΙΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΉΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΊΑΣ & ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΈΣ ΕΡΓΑΣΊΕΣ 2008-2010 I.P.P.S. “PROTECTION, CONSERVATION & RESTORATION OF ARCHITECTURAL MONUMENTS”. INTERDISCIPLINARY COLLABORATION STUDIO PROJECTS & POSTGRADUATE THESES 2008-2010
This postgraduate thesis concerns the study of static restoration of Chana, one of the earliest khans in the Balkans, a monument located in the Municipality of Traianoupolis, Evros Prefecture, Greece. Traianoupolis, a very powerful military and administrative center during the 14th century, which had thermal springs and was one of the stations on Via Egnatia, was the most appropriate place according to Gazi Evrenos Bey for the construction of Chana, between 1375-1385. Around 1485-1487, Koca Davut Pasha constructs next to Chana the first balneotherapy facility. In the end of the 18th and the beginning of the 19th century, a second balneotherapy structure is erected, while between the end of the 19th and the beginning of the 20th century, an auxiliary structure is built and a first partial destruction of the antechamber of Chana occurs. The total destruction of the façade and of the antechamber of Chana probably took place in 1939, during the construction of the national road. In 1964, the area of Traianoupolis was declared as an archeological site by the Greek Ministry of Culture. Chana is comprised of two chambers in a row, with overall dimensions of the ground plan 38.8 x 13 m; the internal dimensions of the antechamber are 10.2 x 9.2 m and of the main chamber 25.2 x 10.2 m. The monument has an arched entrance, 2.8 m wide, constructed by red bricks and tuff. The walls are 4 m high, constructed with cloisonné masonry. A layer constructed of rubble stones and connecting mortar supported the pitched roof. The observation of the monument, old photographs of the central entrance, taken before its collapse and the comparison between Chana and the khan of Gazi Mihal Bey, in Gölpazari in Bilecik province, Turkey, that
03 Άνοψη εικόνας παθολογίας του φορέα υπό τη θεώρηση κατάργησης της λειτουργίας των ξύλινων ελκυστήρων. Pathology of the load bearing structure in the case of cease of the function of the wooden ties – View from above.
πλήρη κατάρρευση, και από συγκρίσεις με το χάνι του Γαζή Μιχαήλ μπέη στο Gölpazari της επαρχίας Bilecik της Τουρκίας του 1415-1418, το οποίο ο Kiel θεωρεί ότι αντιγράφει τη Χάνα της Τραϊανούπολης, οδηγούμαστε με μεγάλη βεβαιότητα στη γραφική αναπαράσταση της μορφής του μνημείου, η οποία χαρακτηρίζεται από απόλυτη συμμετρία και μνημειακότητα. Το πρώτο τμήμα της διπλωματικής εργασίας αφορά στη διερεύνηση της θέσης του μνημείου στο γεωγραφικό και ιστορικό πλαίσιο της περιοχής. Ακολουθεί η περιγραφή της κατασκευαστικής δομής της Χάνας, της υπάρχουσας παθολογίας και του ιστορικού των προηγούμενων επεμβάσεων. Το δεύτερο και μεγαλύτερο τμήμα της έρευνας αφορά στη διερεύνηση της στατικής απόκρισης της κατασκευής, υπό τη δράση μόνιμων, κινητών και σεισμικών φορτίων, η οποία πραγματοποιήθηκε με τη χρήση του κώδικα πεπερασμένων στοιχείων ΑDINA. Προκειμένου να συγκεντρωθούν πληροφορίες απαραίτητες για τη στατική ανάλυση της κατασκευής, διενεργήθηκαν δειγματοληψίες υλικών, οι οποίες περιελάμβαναν τη λήψη 6 οπτοπλίνθων και 4 λίθων. Τα διαμορφωμένα δοκίμια υποβλήθηκαν σε μονοαξονική θλιπτική αντοχή, ενώ προσδιορίστηκε και η πυκνότητά τους. Τα μηχανικά χαρακτηριστικά όλων των δομικών συστημάτων προσδιορίστηκαν βάσει των διατάξεων του EC6. Όσον αφορά στη συμπεριφορά των υλικών,
03
is dated in 1415-1418 and is considered to follow stylistically Chana, according to Kiel, provide with great certainty the 3D reconstruction of the original form of the monument, which is characterized by absolute symmetry and monumentality. The first part of the present thesis approaches the monument with regard to its geographical position and historical context, followed by the description of the structural system, the present pathology and the description of previous interventions. The second and longest part of the research concerns the study of the structural response of the monument to static and seismic loading, which is carried out using the finite element code ADINA. In order to collect all the vital information concerning the materials of the structure, 6 samples of brick and 4 samples of stone were tested under compression loading in the laboratory while their density was estimated, as well. The mechanical characteristics of all structural types were determined by the use of EC6 while their behaviour was represented by the use of the non-linear concrete model provided by the ADINA code, also compatible in the case of stone masonry. The models are formed in 3D dimensions by the use of 3D finite elements for the masonry and 2D finite elements for the wooden ties. The first finite element models refer to the initial form of the load bearing structure 114