8 minute read

Mao’s monsterlijke mussenmoord

wordt ondersteund door archeologisch onderzoek in andere steden in het Romeinse Rijk. Een verklaring hiervoor is dat mensen overwegend rechtshandig zijn en zij door links te houden beter zouden kunnen reageren op eventuele belagers. Er zijn echter geen bronnen voorhanden die uitwijzen dat links of rechts rijden bij wet verplicht was. Aannemelijk is dat in de eeuwen erna het wereldwijd dan ook een wirwar is geweest wat betreft de aan te houden kant van de rijbaan. Dichterbij huis zijn er ook enkele treffende voorbeelden. Hoewel helaas ook hier geen bronnen beschikbaar voor zijn, wil het verhaal dat er in Nederland ook links werd gereden. In ieder geval tot de komst van Napoleon. Links rijden werd om die reden dan ook de norm in de, voor die tijd veroverde, Nederlandse kolonies Suriname en Nederlands-Indië. Waar de metropool op een gegeven moment is overgestapt, daar rijden de voormalige kolonies tot op heden ‘gewoon’ links. Nog dichterbij huis switchte bijvoorbeeld de stad Rotterdam pas in 1917. Terug naar Stockholm: hoe kan het dat één landje in continentaal Europa dapper standhield, maar uiteindelijk toch zwichtte voor het, historisch toch ietwat vreemde, rechts rijden? Gek genoeg reden de meeste Zweden van meet af aan al in auto’s met het stuur aan de linkerzijde. De gedachte hierachter was dat men hierdoor beter zicht had op de rand van de veelal smalle wegen. Op tweebaanswegen leidde deze focus op de berm tot onoplettendheid, met betrekking tot tegenliggers, met allerlei ongelukken als gevolg. In 1955 werd er een referendum gehouden over een eventuele wisseling. Hierbij stemde 83 procent tegen de invoering van rechts rijden. Toen in de jaren erop het aantal auto’s en het grensverkeer met de rechts rijdende buurlanden Finland en Noorwegen enorm toenam, besloot de Rikstag tegen de wil van het volk in te gaan. In 1963 werd het wetsvoorstel om te switchen naar rechts rijden aangenomen door het Zweedse parlement. Toen werd besloten om Dagen H plaats te laten vinden op zondag 3 september 1967. Daarmee werd een gigantische logistieke operatie in gang gezet. Er werd een commissie in het leven geroepen om de overgang in goede banen te leiden. In zwart plastic verpakte verkeerslichten werden opgehangen om pas uitgepakt te worden op Dagen H. Het openbaar vervoer in grote steden als Malmö, Göteborg en Stockholm ging volledig op de schop. Trams werden op grote schaal vervangen door nieuwe bussen (met de opening aan de nieuwe ‘juiste’ kant), terwijl ook ongeveer achtduizend bussen op kosten van de staat werden omgebouwd. Malmö en Göteburg ging zelfs nog verder en exporteerden al hun, nu onbruikbaar geworden, bussen naar Pakistan en Kenia. In Stockholm maakte men van de gelegenheid gebruik om het metrostelsel uit te breiden, hoewel dat al bestond vanaf 1950. Tot slot werd er witte wegmarkering aangebracht ter vervanging van de tot dan toe gebruikelijk gele markering.

En Dagen H zelf? Gek genoeg verliep die relatief rustig. Dat had natuurlijk alles te maken met de voorzichtige Zweden. Wel leverde het fantastische plaatjes op. Er werden natuurlijk verschillende pogingen gedaan om zo veel mogelijk mensen thuis te laten blijven. Hiervoor werd gretig gebruik gemaakt van hét massamedium van die tijd: de televisie! Gedurende het hele weekend rondom Dagen H werd er een grote televisieshow uitgezonden. Kijkcijferrecords werden vermorzeld door, onder andere, de talentenjacht New Faces. In deze The Voice avant la lettre kwam ene Anni-Frid Lyngstad als winnares uit de bus. Later zou zij bekend komen te staan als een van ‘A’s’ uit ABBA. Toch is het die dag door haar gezongen En Ledig Dag (een vrije dag) niet de grootste Dagen H-hit. Dat is de door journalist Peter Himmelstand geschreven, en door The Telstars gezongen, winnende inzending van een door de overheid georganiseerde liedjeswedstrijd: Håll dig till höger, Svensson. Vrij vertaald: Hou rechts, Svensson. En zo geschiedde. d

Advertisement

Wanneer we kijken naar de geschiedenis blijkt dat ook de Romeinen links ‘reden’.

Mao’s monsterlijke mussenmoord

KOen van raaij - “Verdomde wezens. Al honderden jaren crimineel. Vandaag zal de dag zijn waarop we het je betaald zetten!”. Dit gedicht is geschreven in de volksrepubliek China en is, tot verbazing van velen, een propagandistisch rijmpje gericht tegen de mus. In februari 1958 lanceert Mao Zedong, de grote leider van de volksrepubliek, zijn ‘Grote Sprong Voorwaarts’ met de intentie om van China een wereldmacht te maken. Als dictator van China waren zijn ideeën heilig en werden al zijn plannen doorgevoerd. Zo ook de Vier-Plagen- campagne, die onderdeel was van de Grote Sprong Voorwaarts. Mao had alleen niet voorzien dat deze campagne een van de ergste milieurampen in de geschiedenis zou worden, gevolgd door chaos en hongersnood.

In China kreeg het gezegde ‘iemand blij maken met een dode mus’ een geheel nieuwe betekenis.

Het China van 1958 was geen fijne plek om te leven. Sterker nog: er werd een schrikbewind gevoerd, het land liep achter op alle buurlanden en veel inwoners hadden te weinig voedsel. Mao was van plan om al deze problemen aan te pakken met de Grote Sprong Voorwaarts: snelle industrialisatie, een betere economie en vooral veel meer te eten voor alle Chinezen. Er zou orde komen i.p.v. de chaos die over het land heerste in die tijd. Graan was (en is nog steeds) een van de belangrijkste voedselbronnen, maar in China produceerde de landbouwsector verbazingwekkend weinig. Daarom kwam Mao met de Vier-Plagen-campagne, die eveneens in 1958 werd gepresenteerd. Het doel van de campagne was vrij simpel: het uitroeien van muggen, vliegen, ratten en vooral mussen. De eerste drie van dat lijstje werden voornamelijk bestreden voor een betere hygiëne en minder snelle verspreiding van ziekten, maar om meer graan voor het Chinese volk te krijgen besloot Mao af te rekenen met een ‘eeuwenoude’ vijand: de ringmus. Experts (als je ze zo kunt noemen) hadden voor Mao uitgerekend dat één mus jaarlijks vier en een halve kilo graan naar binnen werkte. De almachtige leider besefte toen hoeveel kilo graan er voor de bevolking zou zijn, als hij alle mussen zou uitroeien. Mao’s wil was wet, en dus werd de mussencampagne geïntroduceerd: iedereen moest mussen neerschieten, hun nesten bekogelen of ze opjagen totdat de beestjes van vermoeidheid niet meer konden vliegen. Hele dorpen rukten uit om met elkaar, uren achtereen, op potten en pannen te slaan. Verder werd er geschreeuwd, gezwaaid met vlaggen en geschoten met zowel katapulten als echte geweren. Zo nu en dan werd er even rust genomen om te eten, om daarna de jacht weer te hervatten, soms uren achtereen.

De campagne sloeg aan, mede door alle propagandaposters die werden verspreid door heel het land. Vaak waren deze lekker simpel met alleen maar platjes, omdat ongeveer 60% van de bevolking analfabeet was; Mao vond het blijkbaar belangrijker om een

“iedereen moest mussen neerschieten, hun nesten bekogelen of ze opjagen totdat de beestjes van vermoeidheid niet meer konden vliegen.”

mussengenocide te starten dan om een goed onderwijssysteem op te zetten. Dorpen en buurten kregen soms de opdracht om met zijn allen mussen te doden; sociale status of rijkdom speelden nauwelijks een rol

in wie er mee diende te doen (vrijwel iedereen moest namelijk). Voor degene die de meeste mussen doodde op een dag lag er een beloning te wachten. De mensen met de minste mussen werden publiekelijk bekritiseerd en veracht door de andere buurtbewoners. Vrachtwagens volgeladen met bergen mussen, foto’s van blije kindertjes met dode mussen, tientallen jagers rondom een boom om er twee musjes uit te knallen; je vond het allemaal in de Volksrepubliek China. In twee jaar tijd vermoordde de bevolking een onvoorstelbaar aantal mussen: de schattingen lopen uiteen van honderden miljoenen tot zelfs twee miljard dode vogeltjes. Het gevolg van deze massale slachting diende zich al snel aan, toen een ornitholoog in 1960 een schokkende ontdekking deed: mussen aten niet alleen maar graan, maar ook ander voedsel, en dan met name insecten. De mus was zo goed als uitgestorven in China, en dat in een korte periode van twee jaar. En wat is het gevolg als er gerommeld wordt met het ecosysteem? Een en al chaos. De chaos in China werd veroorzaakt door een nog kleiner diertje dan de mus: de sprinkhaan. Deze insectensoort beleefde na de mussencampagne een zeer goede periode, wat wel logisch was, aangezien de mus zijn voornaamste natuurlijke vijand was. Door heel China trokken miljoenen, misschien zelfs miljarden sprinkhanen in plagen over de graanvelden. Mao, die de mus inmiddels van zijn ‘dieren die dood moeten’-lijst had gehaald en hen had vervangen door de kakkerlak, zag zijn graan nu letterlijk worden opgegeten. Naast slechte bureaucratie, corruptie en armoede bleek de mussencampagne een van de factoren te zijn die resulteerde in waarschijnlijk de grootste hongersnood uit de wereldgeschiedenis. Er zijn verslagen van dorpen op het platteland waar de bewoners in rijen stonden om modder te eten. De modder werd zo hard als beton in de magen van de dorpsbewoners en zij stierven allemaal een zeer pijnlijke dood. Er is vandaag de dag nog altijd discussie over het aantal doden van de hongersnood, maar de schattingen liggen allemaal in de tientallen miljoenen. Zelfs een dodental van 78 miljoen is wel eens genoemd. Met de mus liep het toch nog redelijk goed af. China importeerde 250.000 mussen uit de Sovjet-Unie, en na een aantal jaren met heel weinig mussen gaat het inmiddels wat beter met de gevleugelde graaneter. Wie de natuur probeert te beïnvloeden, kan chaos als gevolg verwachten. Een mooie les om mee te geven aan iedereen, en met name aan China. d

“De almachtige leider besefte toen hoeveel kilo graan er voor de bevolking zou zijn, als hij alle mussen zou uitroeien.”

This article is from: