กลยุทธ์การสอน ทฤษฎีทางการศึกษา (Steiner, 1988) กล่าวว่า การศึกษาเป็นระบบที่ประกอบไปด้วยระบบ ย่อย ๆ หรือมี องค์ประกอบสาคัญ 4 ประการ คือ ผู้สอน (teacher) ผู้เรียน (student) หลักสูตร (content หรือ curriculum) และการ เรียนการสอน (position for learning) ซึ่งระบบย่อย ๆ ทั้ง 4 ระบบ เป็นสิ่งสาคัญที่มีความเกี่ยวข้องกันและทาให้การศึกษา ดาเนินไปได้ การศึกษาจะไม่สมบูรณ์ถ้าขาดระบบย่อยใดระบบหนึ่งไป เมื่อกล่าวถึง การสอน (teaching) หรือ การเรียนการ สอน (instruction) ซึ่งเป็ นสาระสาคั ญยิ่ง อย่างหนึ่ง ของการศึกษา มีคาหลายค าที่กล่ าวถึงการสอน ทั้งในภาษาไทยและ ภาษาอังกฤษ ซึ่งคาเหล่านี้บางครั้งมีการใช้ในความหมายที่แตกต่างกัน แต่บางครั้งใช้ในความหมายเหมือนกัน หรือ ความหมาย คาบเกี่ยวกัน จึงเป็นการยากในการทาความเข้าใจในเรื่องของการสอนให้ตรงกัน ในบทความนี้ เป็นการนาเสนอ เรื่อง กลยุทธ์ การสอน ซึ่งเป็นแนวทางตามกรอบมาตรฐานคุณวุฒิระดับอุดมศึกษา โดยผู้เขียนได้ให้ความหมาย คาว่า กลยุทธ์การสอน และ สาระสาคัญ เพื่อประโยชน์ในการพัฒนา มคอ. 2 มคอ. 3 และ มคอ. 4 โดยการนาเสนอในเอกสารนี้ เป็นการนาเสนอแนวทาง เรื่องกลยุทธ์การสอน เพื่อการอภิปราย เพื่อหาข้อสรุปให้ต รงกัน ในกรณีที่ผู้อ่านยังคงเห็นว่า กลยุทธ์การสอนที่นาเสนอ ยังไม่ สามารถใช้เป็นกรอบแนวคิดได้อย่างสมบูรณ์ ซึ่งผู้อ่านสามารถพัฒนากรอบแนวคิดเรื่องกลยุทธ์การสอนให้สมบูรณ์ เพื่อประโยชน์ ในการนาไปใช้ต่อไป ความหมายของกลยุทธ์การสอน กลยุทธ์การสอนเป็นคา 2 คามาประกอบกัน ที่สาคัญคือ คาว่า การสอน ต่อไปนี้เป็นการรวบรวมความหมายของการสอน ส่วนหนึ่ง และนามารวมกับคาว่า กลยุทธ์ เพื่อให้ได้ความหมายของ กลยุทธ์การสอน ความหมายของการสอน คาที่มีความเกี่ยวข้องกับการสอน และเรื่องราวเกี่ยวกับการสอนมีเป็นจานวนมาก ในการกล่าวถึงความหมาย กลยุทธ์ การสอน จึงควรกล่าวถึงคาเหล่านี้ เพื่อการสร้างความเข้าใจในเบื้องต้น สาหรับความหมายของการสอน ที่น่าสนใจ คือ 1. ก า ร ส อ น ห ม า ย ถึ ง ก า ร อ อ ก แ บ บ แ ล ะ ก า ร ส ร้ า ง สิ่ ง แ ว ด ล้ อ ม เ พื่ อ ใ ห้ ผู้ เ รี ย น ไ ด้ เ รี ย น แ ล ะ มีประสบการณ์กับสิ่งแวดล้อม และทาให้เกิดการศึกษาวิธีการเรียนรู้ (Dewey, 1916) 2. การสอนเป็นการบอกกล่าว สั่ง อธิบาย ชี้แจง หรือแสดงให้ดู การสอนเป็นการถ่ายทอดความรู้ ทักษะ และเจตคติ
ต่าง ๆ โดยที่ผู้สอนและผู้รับหรือครูและศิษย์มีปฏิสัมพันธ์ต่อกันใกระบวนการเรียนรู้ โดยครูเป็นผู้มีบทบาทสาคัญ เป็นผู้จัดการ เรียนรู้ให้เกิดขึ้นตามความคิดเห็นและความสามารถของตน ผู้เรียนหรือศิษย์เป็นผู้รับการถ่ายทอดตามแต่ครูจะให้ การสอนโดย ครูนี้เกิดขึ้นทุกแห่งไม่จากัดเวลาและสถานที่ แล้วแต่สถาณการณ์และความพอใจของครู (ทิศนา แขมมณี, 2545) อยากเห็น
3. ไวลส์ (Kimball Wiles, 1963) ได้ให้ความหมายของการสอนไว้ 4 ความหมายดังนี้ 3.1 การสอน คือ การชี้แนะ หมายถึงช่วยเหลือ แนะแนว จัดวัสดุและส่งเสริมให้คิดทาสิ่งต่าง ๆ ที่ผู้เรียนอยากรู้ 3.2 การสอน คือ การให้ความรู้เกี่ยวกับเรื่องราวต่าง ๆ โดยที่ผู้สอนเป็นผู้รวบรวมความรู้และจัดความรู้เกี่ยวกับ
เ ก ณ ฑ์ ต า ม ค ว า ม จ ริ ง ใ ห้ ง่ า ย แ ล ะ น่ า ส น ใ จ เ พื่ อ ส ะ ด ว ก แ ก่ ก า ร ที่ ผู้ เ รี ย น จ ะ ไ ด้ เ ข้ า ใ จ แ ล ะ รับไว้ได้ 3.3 การสอน คือ การที่ผู้สอนทางานร่วมกับผู้เรียนเพื่อให้เกิดประสิทธิผลในการเรียน ส่งเสริมให้ผู้เรียนมีความ รับผิดชอบ รู้จักคิด รู้จักทาด้วยตนเองและ 3.4 การสอน คือ การแนะแนวทางให้แก่ผู้เรียน โดยใช้วิธีสอนแบบต่า ง ๆ และกิจกรรมที่เหมาะสมให้กับผู้เรียน เพื่อให้ผู้เรียนเจริญงอกงามและมีพัฒนาการในทางที่พึงปรารถนา ตรงกับจุดประสงค์ของการศึกษา กลยุทธ์การสอน 2557 – เมษายน 57
1
ณรุทธ์ สุทธจิตต์