26
FIMMTUDAGUR 10. JÚNÍ 2004
MORGUNBLAÐIÐ
LISTIR
Hluti af umhverfi okkar MYNDLIST Norræna húsið MÁLVERK SIGURÐUR ÞÓRIR SIGURÐSSON Opið frá kl. 12–17 alla daga nema mánudaga. Sýningu lýkur 13. júní.
Listasafn Reykjanesbæjar MÁLVERK MARGRÉT JÓNSDÓTTIR Opið alla daga frá kl. 13–17. Sýningu lýkur 20. júní.
Gallerí Sævars Karls MÁLVERK ARI SVAVARSSON Opið á verslunartímum. Sýningu lýkur 11. júní.
FRUMLEIKI er vandasamt hugtak í myndlist samtímans þar sem hann þarf ekki endilega að birtast með augljósum hætti. Allt líkist einhverju öðru og því er auðvelt fyrir listneytanda að sniðganga listaverk, gefa því falleinkunn, á þeim forsendum að hafa séð eitthvað í líkingu við listaverkið áður. Í óhlutbundnu málverki, þ.e. málverki sem í grunninn byggist á samspili lita og forma, hafa listamenn löngum staðið frammi fyrir þessari staðreynd og ýmist brugðist við henni sem vandamáli eða lausn. Ég hallast að því síðarnefnda og er þar með sammála bandaríska málaranum Peter Schuyff sem sagði það vera kost fyrir abstraktlistamenn samtímans að abstrakt sé orðið þekkjanlegt og aðgengilegt. Það þarf ekki lengur að skilgreina abstraktsjónina fyrir nokkrum manni eða heldur að sannfæra nokkurn um réttmæti hennar. Óhlutbundið myndmál er fyrir löngu orðið hluti af umhverfi okkar.
Tvívíð herbergi Sigurður Þórir Sigurðsson, sem nú sýnir verk sín í Norræna húsinu, hefur til þessa ekki talist til abstraktlistamanna. Hann er kunnur frá tíð Nýja málverksins, um og eftir 1980, fyrir fígúratífar myndir, táknrænar en jafnframt formalískar. Sigurður hefur nú
tekið næfar fígúrur sínar burt af myndfletinum og beinir athyglinni eingöngu að litum og geometrískum formum, eða óhlutbundnu myndmáli. Breytingin er í sjálfu sér ekki óskaplega mikil þar sem Sigurður hefur notað sams konar geometríu til að skapa myndheim eða formheim og staðsett fígúrur sínar innan hans. Án fígúranna ýkir hann þó formin til muna og dregur þau fram í forgrunninn sem myndbyggingar. Sigurður er þó fjarri konkret-geometríu Hjörleifs Sigurðssonar eða Þorvaldar Skúlasonar þótt myndbyggingar hans vísi til þess háttar málverka. Hann hugsar geometríuna sem tvívíða mynd af þrívídd frekar en inngang inn í tærar huglægar víddir eins og konkret-geometrían gerir ráð fyrir og skapar sjónblekkingar eða fjarvíddarblekkingar, líkt og hann sé að sýna margar hliðar á herbergi á einum tvívíðum fleti. Við sjáum tilvísanir í síðkúbisma, op-list og Bauhaus í þessum verkum Sigurðar og margt minnir á listamenn snemm-abstraktsins, s.s. Finn Jónsson, Paul Klee og Georgiu O’Keefe, svo einhverjir séu nefndir. Afraksturinn er fjölbreytt og áreynslulítil sýning sem þrælvirkar.
Franskt veggfóður Margrét Jónsdóttir hefur haldið á þriðja tug einkasýninga á Íslandi síðan árið 1986 og er mér sérstaklega minnistæð sýning hennar í vestursal Kjarvalsstaða árið 1990 á málverkum í yfirstærðum. Margrét sýnir þessa dagana 10 myndverk undir yfirskriftinni „In Memoriam“ í Listasafni Reykjanesbæjar, unnin með eggtemperu á pappír. Myndefnið sækir hún í franskt veggfóðurmynstur sem vísar til skreytilistar og listiðnaðar eða listframleiðslu. Ég býst við að Hollendingurinn Daan Van Golden eigi heiðurinn að fyrstu veggfóðurmálverkunum á sjöunda áratug síðustu aldar og var það svar hans við konkret-geometríu í Evrópu, ekki ólíkt og Jasper Johns gerði
Eitt af verkum Sigurðar Þóris Sigurðssonar á sýningunni „Úr formheimi“ í Norræna húsinu.
Fasteignakaup kynna glæsilega útsýnisíbúð við Maríubaug í Grafarholti. Íbúðin er 120 fm á 2. hæð í 3 íbúða stigagangi. Svefnherbergin eru 3 og öll með skápum. Stór stofa, borðstofa og sjónvarpskrókur er með miklu útsýni yfir borgina. Baðherbergið er flísalagt í hólf og gólf og með baðkari. Eldhús er með fallegri innréttingu. Mjög góður borðkrókur. Innaf eldhúsi er gott þvottaherbergi með flísum á gólfum og glugga. Innrétting í eldhúsi er sérsmíðuð. Í húsinu er breiðband. Lóðarfrágangur er allur til fyrirmyndar. Nánari upplýsingar um eignina gefur Páll Höskuldsson. Nánari upplýsingar www.fasteignakaup.is
Páll Höskuldsson, sölufulltrúi Fasteignakaupa, tekur á móti gestum milli kl. 18 og 19 í dag.
Erna Valsdóttir, lögg. fast.-, skipa- og fyrirtækjasali.
Sölufulltrúi: Páll Höskuldsson, gsm 864 0500, tölvup.: pall@fasteignakaup.is
Óhlutbundið landslag Ari Svavarsson er annar listamaður sem sækir í abstrakt expressjónísk efnistök en með tilvísun í landslag eins og títt er á meðal norrænna listmálara. Ari heldur þessa dagana þriðju einkasýningu sína á jafnmörgum árum. Nú í annað sinn í Galleríi Sævars Karls. Alls sýnir hann 9 málverk unnin með akríl og krít á MDF plötur. Ari er metnaðarfullur listmálari, en honum hefur ekki tekist að tengja sig fyllilega efni og aðferð. Málverkin eru mikið hönnuð, með „réttu“ pensilrákunum á „réttu“ stöðunum og efniskenndin dauf og fjarlæg. Það eru þó ýmis einkenni sem liggja yfir myndunum og gott er að staldra við hjá. Mýkt og hógværð eru þar á meðal. Jón B.K. Ransu
Franskt veggfóður er uppistaðan í málverkum Margrétar Jónsdóttur í Listasafni Reykjanesbæjar.
OPIÐ HÚS - Maríubaugur 133
Heimilisfang: Maríubaugur 133, Rvík Stærð eignar: 120,2 fm Staðsetning í húsi: 02 Byggingarár: 2002 Brunabótamat: 16,3 millj. Fasteignamat: 15,0 millj. Afhending eignar: Samkomulag Verð: 18,6 millj.
gagnvart abstrakt expressjónismanum í Bandaríkjunum þegar hann málaði fána og landakort nokkrum árum áður. Margrét á það hins vegar skylt með Jasper Johns að sækja í efnistök abstrakt expressjónistanna þannig að vegurinn frá slettumálverkum Jackson Pollocks til veggfóðurmynda Margrétar er ekki ýkja langur. Þessi aðferð vegur upp á móti skrautlegu og lokkandi mynstrinu svo það virkar stundum lífrænt, þ.e. rotnun, tæring eða skemmdir. Umgjörðin verður skúlptúrísk og tengir mann enn frekar við abstrakt espressjónisma eftirstríðsáranna, þegar listamenn gengu að málverkinu sem „objekt“ en ekki bara mynd. Sá ljóður er á boxunum að plexiglerið bylgjast undan skrúfunum sem halda þeim saman, en að öðru leyti er framsetningin sannfærandi og sýningin hin ágætasta. Eflaust besta einkasýningin sem Listasafn Reykjanesbæjar hefur boðið upp á síðan Einar Garibaldi vígði sýningarsalinn í Duushúsi haustið 2002.
Ármúla 15 • sími 515 0500 fax 515 0509 • www.fasteignakaup.is fasteignakaup@fasteignakaup.is
Söngvar Schuberts í Stykkishólmskirkju HANNA Dóra Sturludóttir sópran og eiginmaður hennar Lothar Odinius tenórsöngvari flytja blandaða efnisskrá þekktra sönglaga í Stykkishólmskirkju kl. 20.30 í kvöld, fimmtudagskvöld. Þau Hanna Dóra og Lothar eru búsett í Þýskalandi þar sem þau starfa sem einsöngvarar við mörg af stærstu óperuhúsunum auk þess sem þau ferðast víða um heim og flytja list sína. Sungin verða þekkt íslensk sönglög eftir ýmis tónskáld auk margra af fegurstu sönglögum Schuberts. Þá verða sungin valin lög úr Ítölsku ljóðabókinni eftir Hugo Wolf en auk þess syngja þau Hanna Dóra og Lothar nokkra dúetta eftir Schumann og úr Kátu ekkjunni. Meðleikari þeirra er Þórarinn Stefánsson.
Morgunblaðið/Jim Smart
„Þetta verða skemmtilegir tónleikar fyrir alla, enda er tónlistin aðgengileg, sérstaklega fyrstu tvö verkin. Vorblótið er barbarískt, en það tekur mann slíku hálstaki að maður missir alla stjórn og ég held að allir hafi gaman af því,“ segir Vladimir Ashkenazy, heiðursstjórnandi Sinfóníuhljómsveitar Íslands, sem stjórnar sveitinni á lokatónleikum vetrarins í Háskólabíói kl. 19.30 í kvöld. Á tónleikunum verða flutt verkin Pulcinella, Eldfuglinn og Vorblótið eftir rússneska tónskáldið Igor Stravinsky.
Hinn afar snjalli Stravinsky
Þ
að er Vladimir Ashkenazy, heiðursstjórnandi Sinfóníuhljómsveitar Íslands, sem heldur um tónsprotann á lokatónleikum starfsárs hljómsveitarinnar, en þeir fara fram í Háskólabíói í kvöld kl. 19.30. Á efnisskránni eru þrjú verk eftir Igor Stravinsky, fyrir hlé eru það Pulcinella og Eldfuglinn sem stíga á svið, en eftir hlé tekur Vorblótið völdin.
„Monteux var frábær stjórnandi, en hann var mjög ungur þegar hann frumflutti verkið. Ég sá hann árið 1957, held ég, þegar hann stjórnaði Boston-sinfóníuhljómsveitinni í Moskvu. Hann var lágvaxinn og þéttur, með stórt yfirvaraskegg,“ segir Ashkenazy og teiknar yfirvaraskegg á sjálfan sig með höndunum. „Hann var mjög eftirminnilegur.“
Rússnesk áhrif
Sinfónía í fínu formi
Verkin þrjú eru öll ballettverk, samin af Stravinsky fyrir Sergei Diaghilev og ballettflokk hans, Ballets Russes. Þau voru frumflutt í París á árunum 1909–1920. „Ég hef margoft stjórnað þessum verkum áður,“ segir Ashkenazy í samtali við Morgunblaðið. „En ég hef aldrei gert þau með ballettunum við. Hins vegar hef ég nokkrum sinnum séð ballettuppfærslur á bæði Eldfuglinum og Vorblótinu í Covent Garden í London og man að ég var mjög hrifinn. Ég sá Eldfuglinn líka í Moskvu eitt sinn. Þá dansaði Maya Plisetskaya Eldfuglinn, sem var mögnuð upplifun.“ Að sögn Ashkenazy byggjast verk Stravinskys á rússneskri tónlistarhefð, þótt hann noti aldrei bein stef úr þjóðlögum í verkunum. „Stravinsky var ótrúlega snjall maður. Hann þekkti stef og tónsetningu rússneskra þjóðlaga afar vel og það kemur glögglega fram í verkum hans, þó að hann notaði þau aldrei með beinum hætti í verkum sínum. Takturinn, notkun þagna og fraseringarnar hljóma afar rússneskar.“ Vorblótið hefur verið kallað lykilverk í tónlistarsögunni og sumir hafa þá skoðun að þar sé um að ræða áhrifamesta tónverk 20. aldarinnar. Það var þó afar umdeilt á sínum tíma. „Já, það var mikil uppreisn fyrsta kvöldið þegar það var frumflutt í París með Diaghilev. Áheyrendur púuðu það niður, bæði vegna dansanna og tónlistarinnar – þeir hreinlega náðu því ekki. Diaghilev var hins vegar hæstánægður með móttökurnar, hugsaði með sér að þetta væri einmitt það sem hann þyrfti – skandal – því þá kæmu allir næsta kvöld. Það varð líka raunin, og þá sló það í gegn.“ Það var Pierre Monteux sem stjórnaði frumflutningnum á sínum tíma og sagði Stravinsky síðar að sér líkaði best við verkið í flutningi hans.
Ashkenazy segir Sinfóníuhljómsveit Íslands í afar góðu formi þessa dagana, en hann stjórnaði henni síðast í fyrra, við uppfærslu á Dream of Gerontius eftir Edward Elgar. Enda er full þörf á þessu góða formi, þar sem þau vinna um þessar mundir einnig að upptökum á öllum þremur verkunum undir stjórn Ashkenazy. „Hljómsveitin stóð sig mjög vel í fyrra líka, en verk Elgars er ekki virtúósískt stykki eins og verk Stravinsky. Ég vissi ekki hvernig hljóðfærarleikararnir myndu höndla þau, en frammistaðan hefur verið fyrsta flokks. Taktskiptin í Vorblótinu eru mjög erfið og hljómsveitarmeðlimir þurfa að fylgjast afar vel með, og það hefur gengið eins og smurt. Ég er mjög ánægður,“ segir hann og hlær við. „Þetta hefur gengið svo hratt og vel. Ég vildi óska að aðrar hljómsveitir væru eins og þessi, ég segi það satt.“ Það eru einungis örfá sæti laus á tónleikana í kvöld, og telur Ashkenazy að allir muni fá eitthvað fyrir sinn snúð. „Þeir sem vita lítið um tónlist munu njóta sérstaklega tveggja fyrri verkanna. Fólk sem veit mikið um tónlist mun hrífast af því hvernig eitt tónskáld getur samið verk sem gætu verið samin af þremur ólíkum manneskjum. Hvernig það er hægt, veit ég ekki. Þetta verða því skemmtilegir tónleikar fyrir alla, enda er tónlistin aðgengileg, sérstaklega fyrstu tvö verkin. Vorblótið er barbarískt, en það tekur mann slíku hálstaki að maður missir alla stjórn og ég held að allir hafi gaman af því. Ég hlakka síðan mikið til að byggingu Tónlistarhússins ljúki. Það er núna sagt að það verði árið 2009, trúirðu því að það séu fimm ár til viðbótar?“ segir hann og andvarpar. ingamaria@mbl.is