№35 (195) = 3 қазан = Жұма = 2014 жыл
e-mail: gazeta_adilet@mail.ru
атап айтты. - Алайда, дəрігер мамандармен қамтылу деңгейі орташа республикалық көрсеткіштен 20 пайызға төмен. Балабақшадағы орын тапшылығы 12 мыңды құрайды, бұл – ел бойынша нашар көрсеткіштің бірі. Ал облыс басқа өңірлер мен көршілес мемлекеттерден келетін халық саны жағынан республикада алдыңғы орында, - деді Нұрсұлтан Назарбаев. Мемлекет басшысы көші-қон ағынын басымдығы бар өзге өңірлерге бұру үшін Үкімет қажетті жағдайлар жасауы керектігін айтты. Соңында Нұрсұлтан Назарбаев шетелдік инвестициялар тартудың маңызына тағы бір рет назар аударды, сондай-
Мемлекет басшысы өз сөзінде облыстың орналасу аумағын тиімді пайдалануға бағытталған инфрақұрылымдық жобалардың жүзеге асырылуына назар аудара отырып, өңірдің оң сипатта дамып келе жатқандығына тоқталды. - Менің тапсырмам бойынша, Ақтау теңіз портының жүк өткізу қуаты 12,5 миллионнан 16 миллион тоннаға дейін ұлғайтылды, ал 2020 жылға қарай оның көлемі жылына 22 миллион тоннаға дейін жеткізілетін болады. Иран жыл сайын 6 миллион тонна астық сатып алуға дайын. Олармен осы жəне басқа да салаларда қол жеткізілген уағдаластықтар сыртқы нарықтарға шығу үшін жаңа мүмкіндіктер ашады. Жалпы алғанда, Ақтау теңіз портын ескерсек, біздің елі-
Елбасы Маңғыстау облысының кәсіпкерлерімен және жұртшылық өкілдерімен кездесті
міздің экспорттық əлеуеті зор, - деді Нұрсұлтан Назарбаев. Қазақстан Президенті сондай-ақ əзербайжандық капиталдың қатысуымен Ақтауда жүзеге асырылып жатқан логистикалық орталық құрылысының жобасы Қазақстанның барлық тұтынушылары үшін сапалы əрі арзан жеміс жəне көкөніс өнімдеріне жол ашатынын атап өтті. Нұрсұлтан Назарбаев Ақтаудағы арнайы экономикалық аймақты əрі қарай дамыту мəселелерін де қозғады. - АЭА 2002 жылы құрылды, ал оның инфрақұрылымы тек 2009 жылы ғана салына бастады. Алғашқы алаңы 2012 жылы берілді, оған 7 миллиард теңге бюджет қаражаты жұмсалды. Алайда, АЭА аумағында тіркелген 31 жобаның бүгінгі таңда тек 5-еуі ғана жұмыс істейді. Ондағы кəсіпорындар 220 миллиард теңгеден астам соманың өнімін шығарып, 10 миллиардқа жуық салық төледі. Қайтарым бар, сондықтан олардың əлеуетін жүзеге асыруды жалғастырған жөн. Қалған барлық жобалар бойынша
жұмысты жандандырып, инвестор тартуды бастау керек, - деді Мемлекет басшысы. Қазақстан Президенті облыстың өндіруші өнеркəсібінің мамандануын кеңейтудің маңыздылығына назар аударды. - Маңғыстау облысында уранның, стронцийдің, марганецтің, мыстың, минералды тұздардың едəуір кені бар. Олардың көпшілігі барланған, бірақ өндіріліп жатқан жоқ. Түптеп келгенде, олар металлургиялық өнеркəсіптің бірқатар бағыттарына, жаңа индустриялық-инновациялық жобалар жасауға қажетті əлеует бола алады. Өңірдің экономикасы əзірге мұнай өндірісіне сүйеніп тұр, бұл ретте шағын жəне орта кəсіптің үлесі небəрі 18 пайыз ғана. Соған орай біз өзге салаларға да көбірек көңіл бөлуге тиіспіз, - деді Нұрсұлтан Назарбаев. Осыған орай Мемлекет басшысы мұнай өндірісімен байланысты емес салаларды, атап айтқанда, логистика, транзит, сервистік қызмет жəне туризмді
дамытудың қажеттілігін айтты. Қазақстан Президенті арнайы жұмыс тобын құрып, Үкіметте алдын ала талқылап алу арқылы Кендірлі аймағын жəне басқа да тартымды аудандарды дамыту бойынша ұсыныс енгізуді тапсырды. Нұрсұлтан Назарбаев облыстың аумағы шөлейтті өңірге жататынына, бұл ауыл шаруашылығын жүргізуді қиындататынына да тоқталды. - Облыс жылына 20 мың тонна ет тұтынады, ал өндіретіні 5,5 мың тонна ғана. Өңірде жылына 500 тонна балық ауланады, ал сұраныс – 5 мың тонна. Бұл ретте көрші Атырау облысы көкөніс, жеміс-жидек жəне етті қоса қамтығанда, барлық қажетті өнімдермен өзін өзі қамтамасыз етіп отыр. Өңірдегі аграрлық саланы даму мəселелерін кешенді түрде шешу қажет, бұған шағын жəне орта бизнестің өкілдері атсалысуы тиіс, - деді Мемлекет басшысы. Қазақстан Президенті облыста туу мен өмір жасының ұзақтығына қатысты жақсы көрсеткіштер байқалып отырғанын, ана мен бала өлімі төмендегенін
ақ облысты қарқынды дамыту үшін жасалған шарттарды белсенді пайдалану қажеттігін атап өтті. Кездесу барысында Маңғыстау облысының əкімі Ə.Айдарбаев өңірдің əлеуметтік-экономикалық дамуы туралы, инвестиция жəне даму жөніндегі министр Ə.Исекешев облыстағы индустриялық-инновациялық бағдарламаның жүзеге асырылуы барысы туралы баяндама жасады. Сонымен қатар, кездесуде Мемлекет басшысына ұзындығы 13,8 шақырым болатын Боржақты – Ерсай жаңа теміржолының құрылыс жоспары таныстырылды. Сонымен қатар Боржақты стансасынан тікелей бейнетрансляция ұйымдастырылды жəне оның барысында Президент теміржол құрылысын бастауға рұқсат берді. Боржақты – Ерсай желісінің құрылысы Құрық портының жағалау инфрақұрылымының салынып жатқан нысандарына тұрақты жүк жеткізілімін қамтамасыз етуге, «Қазтеңізтрансфлот» АҚ, «Теңіз-сервис», «Глобал.Инк», «Ерсай Каспиан Контрактор» ЖШС-ларының дамуын қолдауға, Құрық порты арқылы мұнай тиеуге бағдарланған. Akorda.kz
ЌАЗАЌСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ЇКІМЕТІНІЅ НАЗАРЫНА!
ҚАЗАҚТЫҢ ҚАСИЕТТІ ҚЫМЫЗЫ МЕН ШҰБАТЫ Халықты қынадай қырған екінші дүниежүзілік соғыста неміс ұлтының бір сарбазы тағдыр тəлкегімен Қазақстандағы түрменің біріне тоғытылып, тұтқында болады. Абақтыдан қырым еті қалмай, қу жақ сүйегі қушиып шыққан ол дəрменсіз сол сəтте қайырымды қазақ отбасына тап болады. Қонағын құдайындай сыйлайтын, кеңқолтық əлгі қазақ отбасы тұла бойын дерт дендеген оны «фашиссің» деп бетінен алмай, керісінше құшағын жайып, жылы-жұмсағын беріп, бəйек болады. Онымен қоймай, тұла бойына мысқылдап кірген ауруынан арылту үшін оған биенің сүтін беріп емдейді. Əуелі құдай, содан соң сиқырлы сусынның арқасында кезінде айықпастай болған дертінен құлан-таза жазылған сарбаз «егерде еліме дін аман оралсам, осы кəсіпті қолға алатын боламын» деп іштей бекінген екен. Көп ұзамай, дəлірек айтсақ, 1949 жылы Германияға оралған ол сол асқақ арманын іске асыру үшін бие сатып алып, оны сауып, қымыз ашытады. Арада он жыл өткен соң, оның көптен бері арман еткен ізгі мақсаты жүзеге асып, қымыз ашыту мен қымыз баптау тəсілін өзінің қызы Гудрен мен күйеу баласы Ганске егжей-тегжейлі түсіндіріп, үйретеді. Содан бері 50 жылдан астам уақыт өтсе де, Гудрен мен Ганс осы істі тастамай, ілгерілетіп келеді. Бүгінде олар Германияның Хайделберг қаласының жанындағы бір фермада 200 бие ұстап, қымыз ашытып, кəсібінің құлашын кеңге жайып отыр. Бұл кəсіп иелері қазіргі таңда бие сүтінен косметикалық өнімдер, қымыз бен нəрестелер тағамын жасауда.
«Дүние алма-кезек». Бір кездері Гудреннің əкесіне қазақтар қымыз ұсынса, бүгінде біз сөз етіп отырған өндіріс орнындағы өнімді тұтынушылардың басым көпшілігін сонда мекендейтін қазақ тұрғындары құрайды екен. Иə, сол бір сұрапыл соғыс жылда-
рында тағдырдың айдауымен айдалаға атылған оқтай, желі шыққан доптай өзінің емес, өзге елдің абақтысынан бір-ақ шыққан Гудрен Цольманның əкесінің сол кездегі сұрықсыз өткен күндерінің соңы осындай игі істің арқауы болады деп кім ойлаған?! «Бір жамандықтың мың жақсылығы болады» деген сөз, сірə осындайда айтылса керек. Біз мұны не үшін айтып отырмыз? Қазақ халқының ұлттық тағамдарының ішінде ең құрметтісі – осы қымызды біз өзіміз қастерлей алып жүрміз бе? Иə, 70 жыл бойы Ресейдің отарында болып, одан шығып, бөлек ел болып, еншімізді алғанмен, етек-жеңімізді жинап, еңсе тіктегенге дейін біраз жылды артқа тастадық. Қазіргі таңда жоғалтқанымызды
тауып, барымызды барынша бағалап, сақтап қалатын қауқарымыз жетерлік. Сөзден нақты іске көшетін кез келді. Əншейінде ауырмайтын жамбасымызбен жатып, «Бұл – біздің ұлттық өніміміз. Қымызға тең келетін сусын жоқ» деп ауыз толтыра лепіреміз. Бірақ, қымыз
Каспийде Ќазаќстанныѕ кґк байраєын желбіреткен кемелер жыл санап кґбейіп келеді
ҚҰТТЫҚТАЙМЫЗ!
Қайрат Cақ – ердің жасы елуде! Оңтүстік өңірінің тумасы Қайрат Сақ филология ғылымдарының кандидаты, доцент. Журналистика саласының білгір маманы. Алаш идеясын насихаттауға атсалысып келе жатқан азамат. Алаш қайраткерлерінің жұмысын, маңызын ашуға көп үлесін қосқан. Тіл жанашыры. Қазіргі таңда Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия университетінде журналистика жəне саясаттану факультетінің деканы болып, абыройлы қызмет атқарып жүр. Таяуда ол Қазақстан журналистер академиясының академигі атанды. Ұлағатты ұстаз қасиетті қаламды серік ету кəсібін таңдаған қаншама шəкірттің шеберлігін шыңдап, тезінен өткізіп жатыр. Бүгінде журналистика саласында жүрген талантты тілшілердің дені Қайрекеңнің шекпенінен шыққанын да айта кетейік. «Əділет» редакциясына оның атына құттықтаулар көптеп келуде. Əсіресе ұстаздар қауымынан ыстық лебіздер ерекше қабылдануда.Солардың ішінде бəрімізге асыл ұстаз болған ағаларымыздың пікірлерін арнайы жариялап отырмыз. Елге елеулі қызмет етіп жүрген Қайрат Өмірбайұлын ердің жасы елуге толған мерейлі мерекесімен біз де шын жүректен құттықтай отырып:
Елу деген - ердің жасы еңселі, Елу деген - парасаттың өлшемі. Жарқылдасаң самғап ұшқан, Азамат деп мақтан тұтар ел сені. Елу деген - ес тоқтату, есею, Елу деген - елдің жүгін көтеру. Туған күнмен құттықтаймыз өзіңді, Қанжығаңа ілінсін деп қос елу! деген ізгі тілегімізді жеткізуді жөн санадық. «Əділет» ұлттық апталығының ұжымы.
Мəмбет ЌОЙГЕЛДІ, Тарих єылымдарыныѕ докторы, профессор: - Негізі Қайратты өз басым өте ізденімпаз, еңбекқор жігіт деп білемін. Алаш идеясын насихаттауға атсалысып келе жатқан азамат. Əсіресе Алаш қайраткерлерінің көсемсөздік мұрасын насихаттауын жоғары бағалаймын. Алаш мұрасын зерттеу өте маңызды жұмыс. Оқу барысында, өскелең ұрпақты тəрбиелеу барысында аса қажет мағлұматтар деп білемін. Жəне Алаштануға қосқан Қайраттың үлесі өте зор. Ол баспасөзде үнемі өз еңбектерін жариялап тұрады жəне теледидар арқылы да жиі-жиі Алаш қайраткерлері жайлы, Алаш публицистикасы жайлы пікірлерін айтып жүреді. Алаш қайраткерлерінің жұмысын, маңызын ашуда көп үлес қосты. Қайратты 50 жылдығымен құттықтаймын. Зор табыс тілеймін. (Жалғасы 2-бетте).
Хан-апа қос қуанышқа кенелді
біздің өз өніміміз екенін дəлелдеп, заңдастырып, оны ұлттық брендке айналдыруға асығар түріміз жоқ. Осы мəселенің өзектілігін терең түсінген Парламенттегі халық қалаулылары қымыз бен шұбат проблемасын көтеріп, ПремьерМинистр К.Мəсімовтың атына депутаттық сауал жолдады. Ішсең – сусын, əрі тағам, дертке дауа, бойға қуат беретін қымыз бен шұбаттың қадірін қазақ халқы жақсы біледі. Жылқы мен түйе малын асырап, олардың сүтінен қымыз бен шұбат дайындау жөнінде халқымызда ғасырлар бойы қалыптасқан бай тəжірибе бар. Бұл екі сусын адам ағзасына өте пайдалы екені ғылыми түрде дəлелденген. Ол туберкулез, бауыр, ішек жолдары, жүйке, жүрек, иммундық жүйе мен қан тамырларында кездесетін сан түрлі сырқаттарды сылып алатын қасиетке ие. Кешегі одақ тұсындағы орыс боданында болған 70 жыл осы істің өркен жаюына салқынын тигізгенін жасырып жаба алмаймыз. Сол кезде Қамбар ата мен Ойсылқара төлінен алынатын өнімдерге жасалған қиянат пен солақай саясаттың салдарынан қымыз бен шұбат өндіру ісі біраз бəсеңсіп, ұмыт бола жаздады. Енді өткенге салауат айтып, бүгінгідей егемен ел, дербес мемлекет болып отырған тұста ата-бабамыздан қалған кəсіпті жалғастырып, түйе мен жылқы шаруашылығын дамытуға, олардан алынатын шұбат, қымыз сияқты бағалы да құнарлы өнімдерді молайтуға, оны мақтаныш ететіндей ұлттық брендімізге айналдыруға мол мүмкіндігіміз бар. (Жалғасы 4-бетте).
Жыр дауылпазының бейнесі сомдалды 6-ÁÅÒÒÅ
Жекешелендіру – жалаң мақсат емес ол экономиканың өсуіне серпін береді 7-ÁÅÒÒÅ
Оңтүстікке ғана емес, республикаға танымал қазақтың ақын қызы, қоғам қайраткері Ханбибі Есенқарақызына «Шымкент қаласының құрметті азаматы» атағы берілді. Марапат иесін осы мəртебелі атағымен құттықтай барғанымызда, бұл жақсы жаңалықтың ақынның жаңа туындысы «Диалог» жəне «Егіз-лебіз» атты екі томдық кітабының жарық көруімен тұспа-тұс келгенін естіп, қуанып қалдық. Хан-апамыздың осы ауқымды жинақты баспаға əзірлеп жатқанынан бұрын да хабардар болатынбыз. Содан бері оның жырсүйер қауымның қолына тиюін асыға күтіп жүргеніміз рас. Себебі, оның қаламынан шыққан дүниелердің жүрек қылын шертер құдіретіне бас иген оқырманның бірі - өзіміз. Сондықтан, авторды төл перзентінің дүниеге келуімен жəне қаламыздың өсіпөркендеуіне қосқан сүбелі үлесі үшін алған абыройлы атағымен жүрекжарды құттықтауымызды жеткізіп, өз газетіміз арқылы жаңа туындының тұсаукесерін жасауға асықтық. – Хан-апа, қос қуанышыңыз құтты болсын! – Рахмет. – Сіздің туған жерді түлету жо лында сіңірген еңбегіңіз көзіқарақты елге белгілі. Ал əлі кітапхана сөрелеріне жол тарта қоймаған жаңа т уындыңыз ж айлы білгісі келетіндер көп. Сондықтан, «Диалог» жəне «Егіз-лебіз» атты екі томдық кітабыңызды оқырмандарға таныстырып өтсеңіз. – Бұл дүниеде соңғы бес жылда жа-
зылған шығармаларым қамтылған. «Диалог», негізінен, қоғамдық пікірлерім мен жаһандық өзгерістерге көзқарасымды білдірген сұхбаттарым мен естелік-эсселерімнен тұрады. Əр жылдары жазылып, басылым беттерінде жарық көрген мақалаларымды енгіздім. Ал екінші кітаптың «Егіз-лебіз» деп аталуында үлкен мəн бар. Жалпы, мен поэзия мен прозаға қатар қалам тартып келе жатқан адаммын. Мен үшін екеуі – егіз əлем. Иə, егіз. Сондықтан, соңғы жылдары туған өлеңдерім мен қарасөздерімді бөле-жармай, екеуін бір кітапқа сыйғыздым. Бұдан бөлек, бұл кітапта оқырмандарымның маған арнаған жыр жолдары, қаламгер əріптестерім мен сыншылардың менің шығармашылығым туралы, қоғамдағы орным жайлы жазған дүниелері де қамтылды. Кітаптың өн бойындағы шығармаларда поэзия мен прозаға кезектесе орын беріліп, қосақтасып келіп отырады. Кітаптың «Егіз-лебіз» аталуының сыры да осында. (Жалғасы 5-бетте).
Қазақстан БҰҰ-ның «электрондық үкімет» рейтингінде 28-орында тұр