№36 (196) = 10 қазан = Жұма = 2014 жыл
e-mail: gazeta_adilet@mail.ru
ЖАРЫҚ КӨРГЕНІНЕ 72 ЖЫЛ ТОЛҒАН «АБАЙ ЖОЛЫ» ЭПОПЕЯСЫ ДҮНИЕ ЖҮЗІ ХАЛЫҚТАРЫНЫҢ 116 ТІЛІНЕ АУДАРЫЛҒАН
МЕМЛЕКЕТ БАСШЫСЫ
ЕУРОПАЛЫҚ КОМИССИЯ ТӨРАҒАСЫ ЖОЗЕ МАНУЭЛ БАРРОЗУМЕН КЕЗДЕСТІ Кеше Мемлекет басшысы Еуропалық Комиссия төрағасы Жозе Мануэл Баррозумен кездесті. Кездесуде алда қол қойылатын Қазақстан мен Еуропалық одақтың арасындағы кеңейтілген серіктестік жəне ынтымақтастық туралы келісім аясындағы өзара ісқимылдың кең ауқымды мəселелері талқыланды. Тараптар сондай-ақ халықаралық күн тəртібіндегі өзекті мəселелерге қатысты да сөз қозғады.
Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев Бельгия Королі Филиппен кездесті
Нұрсұлтан Назарбаев пен Ж.М.Баррозу бірлесе жұмыс жүргізген жылдары ынтымақтастықтың жоғары деңгейіне қол жеткізілгенін атап өтті. Қазақстан Президенті Еуропалық Ко-
миссия басшысына біздің еліміз бен Еуропалық одақ арасындағы өзара іс-қимылды дамытуға қосқан елеулі үлесі үшін алғыс айтып, оған табыс тіледі. Қазанның 8-і күні Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаев Бельгия Корольдігінің астанасы, сондай-ақ, Еуропалық одақ мемлекеттерінің бейресми астанасы Брюссель қаласына ұшып барған болатын. Елбасы бұл жолғы сапарын Бельгия Королі Филиппен кездесуден бастады. Əңгіме барысында екіжақты ынтымақтастықтың саяси жəне мəдени-гуманитарлық саладағы негізгі аспектілері сөз болды. Тараптар сондай-ақ елдеріміздің арасында түрлі саладағы өзара іс-қимыл деңгейі өсіп келе жатқанына тоқтала отырып, ынтымақтастықты бұдан əрі дамыту үшін бірқатар перспективалы бағыттардың бар екенін атап өтті. Akorda.kz
«Жан деген ұғымның өзі тазалық қой» 2-ÁÅÒÒÅ
Мақсат - жергілікті тауар өндірушілерді қолдау 3-ÁÅÒÒÅ
ЎЛЫТАУ – ЎЛТ ЎЯСЫ Ұлытау жұрты ерекше қуанышқа кенеліп, бір серпіліп қалды. Елбасының Ұлытау төріндегі келелі мəселелерді қозғаған сұхбатынан кейін бір айдан соң мұнда, Ұлытау жерінде мəдениет жəне ғылым салаларындағы зиялы қауым өкілдері қатысқан «Ұлытау – ұлы мекенім» форумы аясында халықаралық ғылымипрактикалық конференция мен «Ұлы дала сазы» дəстүрлі өнер орындаушыларының халықаралық фестивалі өтті.
Көшпенділердің үш мың жылдық рухын бойына сіңірген, аты аңызға айналған осы қасиетті топырақта Жошыхан, Алаша хан, Домбауыл, Едіге би, Тоқтамыс хан тағы басқалардың өшпес ізі қалған. Сонау Керей ханнан бастап, Кенесары ханға дейінгі қазақтың жиырмадан астам ұлт тұлғаларын ақ киізге көтеріп, хан сайлап, таққа қондырған киелі жер. Тіпті, желмаяға мініп, жерұйық іздеген Асанқайғының Ұлытаудың ұшар басынан мəңгілік тыныс алуы – ұлтымыздың ұлылығының ұясы да осы мекен екендігін дəлелдеп тұрғандай. Елбасы Н.Ə.Назарбаевтың ел болашағының іргетасын қалайтын басты құндылықтардың бірі деп айқындап көрсеткен
«Тарих, мəдениет пен тілдің ортақтығы» идеясы негізінде өткен осы жиынға қатысып, болашаққа бет алған үлкен жаңғырудың, жаңарудың куəсі болып қайтқан едік...
ҚАЗАҚСТАННЫҢ КІНДІК ОРТАСЫНА БАРАР ЖОЛДА Осы мəдени шеруге, яғни мəдени форум мен фестивальге қатысу үшін облыстық мəдениет басқармасы бес адамды іссапарға арнайы көлікпен аттандырды. Қызылорда арқылы Бетбақтың даласымен біз жүрер жол ұзақ əрі ойлықырлы екенін жолаушылап жүргендер
білері хақ. Тақтайдай тегіс «Батыс Еуропа – Батыс Қытай» жолымен еш кедіргісіз жайлы жүріп, түс ауа Қызылорда қаласының шығыс жағын айнала кең байтақ, шек сіз көрінер Бетбақ даласына иек арттық. Жол жайсыздау болса да, көңілкүй көтеріңкі. Өзара əдемі əңгіме өріліп, аракідік əзіл-қалжыңның да тиегі ағытылып келеді. – Елбасы Нұрсұлтан Əбішұлы 1993 жылы Ордабасына келген кездегі ел қамын ойлап айтқан сөздерін кешегі Ұлытауда жалғастырды. Мұнда ол кісі əу бастағы мəселелердің шешімін қорыта айтты. Айтқанда да өте қарапайым, əрбір қазаққа жеткізе айтты, – деп топ жетекшісі, «Руха-
ният Əбу Нəсір əл-Фараби» мұражайының директоры, ҚР мəдениет қайраткері Абдулла Жұмашов əңгіме ауанын өзгерте сөз бастады. – Сондықтан, айналайын Бекарыс, өзің ел жақтаған дүлдүл ақынсың, Елбасы көтерген мəселелерді, Ұлытауға қатысты тарихты айтыстың негізгі арқауы етерсің. Айтыс қазақтың делебесін қоздырып, ой-өрісін шыңдап, алға итермелейді, сөз, тіл өнерін өсіреді емес пе? Ал, əн елдің рухын көтереді, күй көңіл-күйдің музыкамен өрілген көрінісі. Бұл үшеуінсіз қазақ қазақ емес. Қане, ең жасымыз əнші екен, бір əу десе, қайтеді. Дайындық бола берсін, – деді Əбекең ойын бір түйіп. Созақ аудандық «Мыңжылқы» мəдениет үйінде қызмет атқаратын, бірнеше байқаулардың жүлдегері, дəстүрлі əнші Рүстем Ерназаров жымиып қойды да, домбырасын қолға алып, құлақ күйін келтіре бастады. Сөйтті де: – Жол қысқарсын, əн тарихын да айта отырайын. Жетісу жерінде Қапез Байғабыл деген əнші өткен екен. Өзі əн де шығарған. Өкінішке орай, бізге оның 4-ақ əні жеткен екен. Өзі Стамбұлда білім алып, қазақ баласының сауатын ашуға үлкен үлес қосқан ұстаз болыпты. Бұл жайында ел ішінде айтылып жүрген «Үш Меркі» əнінде өзі де айтады. Алаш арыстары секілді ол да 1938 жылы жазықсыздан жазықсыз «халық жауы» болып ұсталып, өлім жазасына кесілген. Сол зұлмат заманда өзінің де аман қалмайтынын сезіп, «Қапездің қоштасу əнін» шығарған екен. Яғни, бала-шағасымен, туған-туысымен, ел-жұртымен алдын-ала əнмен қоштасқан ғой. Соны тыңдаңыздар, – деп əнді əуелете жөнелді. Рүстемнің зор екпінді қоңыр дауысы шағын көлік ішіне сыймай, Бетбақтың боз даласын кезіп кете барды... Əн аяқталды. Осы сəт əлгінде зор əннің əуенінен жұтылып қалған мотор үні қайта естілді. – Тамаша!.. – Мұңды əн екен. – Қайтсін, өзінің елмен қайта қауышпасын іші сезген соң... – дедік, бəріміз көңіл-күйімізді сыртқа шығара. Көлік ішін бір сəт үнсіздік жайлады. Машина тізгінін ұстаушы Ермек пен Мұрад та бастарын шайқап қойды. – Ал, қызым, сен дəстүрлі күйші екенсің. Жұмыс қай мекемеде, біле отырайық, – деді тағы да Əбекең үнсіздікті бұза. – Мен Шəмші Қалдаяқов атындағы филармонияда күйшімін, аты-жөнім Салтанат Жаңабаева, – деді арамыздағы жалғыз қыз баласы. (Жалғасы 5-бетте).
ХАЛЫЌ АЌЫНЫНА ЌЎРМЕТ Биыл қазақтың халық ақыны, атақты айтыскер, Жамбылдың сүйікті шəкірті Үмбетəлі Кəрібаевтың туғанына 125 жыл толып отыр. Осыған орай Қазақстан Жазушылар Одағының Əдебиетшілер үйінде ақын шығармашылығына арналған ғылымипрактикалық конференция мен əн-жыр кеші болып өтті. Бұл əдеби-мəдени шараны кіріспе сөзбен жазушы, академик, профессор Нағашыбек Қапалбекұлы ашып, жүргізіп отырды. Қазақстан Ұлттық Ғылым академиясының академигі, бүгінгі əдебиетіміздің абыз ақсақалы Серік Қирабаев Үмбетəлі Кəрібаевтың шығармашылығы жөнінде мазмұн-
ды баяндама жасады. Қазақстан Жазушылар Одағы төрағасының бірінші орынбасары, көрнекті ақын Ғалым Жайлыбай, ақын Мыңбай Рəш, филология ғылымдарының докторы, профессор Темірхан Тебегенов, «Қазақ энциклопедиясының» Бас директоры, ақын Б.Жақып – Үмбетəлі ақынның айтыскерлігі, жыршылығы, халық поэзиясындағы алатын орны жайлы баяндамаларын жиналған жұртшылық ықыласпен тыңдады. Алматы облысы Жамбыл ауданы əкімінің орынбасары Қайрат Баймолдаев Ү. Кəрібаевтың мерейтойына əзірлік жəне оны өткізу жөніндегі шаралар туралы жан-жақты айтып берді. Кезінде талантты ақын Қанипа Бұғыбаева ақын ауылына көшіп келіп, көптеген өлең-жырларын арнапты. Қанипаның ұлы Талап Қарашев бүгіндері бір жотада мəңгілікке жатқан Үмбетəлі атасы мен анасы
жайлы сиясы кеппеген «Көршілер» атты өлеңін оқып берді. Мерейтойға байланысты жанжақтан құттықтау жеделхаттар келді. Атап айтсақ «Нұр Отан» ХДП хатшысы Қайрат Сатыбалдыдан, ҚР Парламенті Сенатының депутаттары Лəззат Тұрлашев пен Жабал Ерғалиевтан, «Түркісой» Бас хатшысы Д.Қасейіновтен құттықтаулар келді. Кештің екінші бөлімінде «Отырар сазы», Алматы облыстық филармониясының «Құлансаз» ансамблі, Жамбыл атындағы «Сүйінбай сазы» ансамблінің өнерпаздары үлкен концерттік бағдарлама ұсынды. Мерейтой қарсаңында композитор Жолдасхан Құрамысовтың «Үмбетəлі» деген əні жəне сөзін Нүсіпбай Əбдірахым жазған, əнін Талғат Сембаев жазған «Жырдың қара жорғасы» атты əндері тұңғыш рет орындалып, тұсауы кесілді. С. ƏШІМОВА
ҰЛТТЫҚ ҚҰРАМА АЗИЯ ОЙЫНДАРЫНДА 84 МЕДАЛЬДЫ ҚАНЖЫҒАҒА БАЙЛАДЫ